Thứ Bảy, 19 tháng 4, 2014

biên soạn phần mềm - soạn thảo nhanh một số bài tập vật lý 10 cơ bản phần nhiệt học


LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "biên soạn phần mềm - soạn thảo nhanh một số bài tập vật lý 10 cơ bản phần nhiệt học": http://123doc.vn/document/1051502-bien-soan-phan-mem-soan-thao-nhanh-mot-so-bai-tap-vat-ly-10-co-ban-phan-nhiet-hoc.htm




Trang 2
2. Mục đích nghiên cứu
Sử dụng ngôn ngữ lập trình Visual Basic để lập trình phần mềm “Soạn thảo nhanh các
dạng bài tập Vật Lý 10 cơ bản phần Nhiệt học”.
3. Giả thuyết khoa học
Biên soạn phần mềm - soạn thảo nhanh một số bài tập Vật lý 10 cơ bản phần Nhiệt
học có thể hỗ trợ các giáo viên Vật lý giảm thời gian soạn thảo bài tậ
p và gia tăng hiệu quả
giảng dạy.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu đề tài
Nghiên cứu đề tài này nhằm thực hiện một số nhiệm vụ sau:
- Nghiên cứu nội dung và phương pháp giải một số bài tập tiêu biểu của Sách giáo
khoa và sách bài tập Vật lý 10 cơ bản phần Nhiệt học.
- Tiến hành giải các dạng bài tập và xây dựng các thuật toán hỗ trợ lập trình.
- Tìm hiểu nội dung của ngôn ng
ữ lập trình và các ứng dụng của Visual Basic.
- Biên soạn cụ thể từng bài tập, kết nối tất cả các dạng lập trình thành một tổng thể để
tạo ra một sản phẩm hoàn chỉnh.
- Đánh giá kết quả thu được sau nghiên cứu.
5. Khách thể nghiên cứu
- Một số dạng bài tập tiêu biểu của sách giáo khoa và sách bài tập vật lý 10 cơ bản
phần Nhiệt học.
- Tìm hiểu ngôn ngữ
lập trình của Visual Basic.
6. Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu biên soạn phần mềm soạn thảo nhanh bài tập vật lý 10 cơ bản phần Nhiệt
học bằng ngôn ngữ lập trình Visual Basic.
7. Phạm vi nghiên cứu
- Nội dung và phương giải bài tập vật lý 10 cơ bản phần Nhiệt học.
- Lập trình bằng ngôn ngữ Visual Basic.
8. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết:
+ Nghiên cứu ngôn ngữ lập trình b
ằng ngôn ngữ Visual Basic.
+ Nghiên cứu các ứng dụng của phần mềm ngôn ngữ lập trình Visual Basic.
+ Nghiên cứu các phần mềm tương tự đang lưu hành.
- Phương pháp đọc sách và tham khảo tài liệu.
- Phương pháp phân tích và tổng hợp các bài tập có liên quan.
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn giáo dục phổ thông.
- Tham khảo ý kiến của giáo viên hướng dẫn.


Trang 3
9. Dự kiến đóng góp của đề tài
Đề tài: “Biên soạn phần mềm - soạn thảo nhanh một số bài tập Vật lý 10 cơ bản
phần Nhiệt học” được nghiên cứu thành công thì nó góp phần:
- Thể hiện được tầm quan trọng của việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học,
và có kiến thức cơ bản về ngôn ngữ lập trình Visual Basic.
- Làm công cụ hỗ trợ cho giáo viên THPT trong việc giả
ng dạy phân môn Vật Lý.
- Làm tư liệu tham khảo cho giáo viên, sinh viên sau này.
10. Cấu trúc của khóa luận
- Phần mở đầu: Sơ lược về đề tài nghiên cứu.
- Phần nội dung
A - Tổng quan về việc soạn thảo bài tập Vật lý với ngôn ngữ lập trình Visual
Basic
I. Tác dụng của bài tập vật lý đối với học sinh THPT và sự cần thiết của
việc soạn bài tập Vật lý cho giáo viên.
II. Phân lo
ại các bài tập và phân tích nội dung các chương trong phần
Nhiệt học đã chọn để làm đề tài.
III. Cơ sở lý thuyết về ngôn ngữ lập trình Visual Basic 6.0.
IV. Sự cần thiết để kết hợp ngôn ngữ lập trình Visual Basic 6.0 với các bài
tập Vật lý.
B - Thực nghiệm ngôn ngữ lập trình Visual Basic với một số bài tập
I. Áp dụng kiến thức của ngôn ngữ lập trình Visual Basic 6.0 vào lập trình
một số bài tập
ở sách Bài tập vật lý 10 cơ bản phần Nhiệt học.
II. Một số kỹ thuật được áp dụng.
- Phần Kết luận chung
11. Kế hoạch thời gian
- Từ 02/10/2007 đến 15/10/2007: Tìm hiểu sơ lược về kiến thức của phần mềm Visual
Basic 6.0.
- Từ 15/10/2007 đến 03/12/2007: Xây dựng đề cương và chuẩn bị một số bài tập liên
quan đến phần nhiệt học.
- Từ 03/12/2007 đến 03/04/2008: Lập trình một số bài tập với ngôn ngữ lập trình
Visual Basic 6.0.
- Từ 03/04/2008 đến 29/04/2008: Hoàn thành nội dung cần lập trình.
- Từ 29/04/2008 đến 05/05/2008: Hoàn thiện chép ra đĩa.
- Từ ngày 05/05/2008: Hoàn thành nộp khóa luận tốt nghiệp.

******************



Trang 4

PHẦN NỘI DUNG
…………FG…………
A - TỔNG QUAN VỀ VIỆC SOẠN THẢO BÀI TẬP VẬT LÝ VỚI
NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH VISUAL BASIC

I. SỬ DỤNG BÀI TẬP TRONG DẠY HỌC VẬT LÝ
1. Phương pháp dạy học vật lý
1.1. Định nghĩa
Phương pháp dạy học vật lý là một ngành khoa học giáo dục nó nghiên cứu quá trình
dạy học môn Vật lý.
Phương pháp dạy học vật lý là hệ thống các hành động có mục đích của giáo viên, tổ
chức hoạt động trí óc và chân tay của học sinh, đảm bảo cho học sinh chiếm lĩnh được nội
dung dạy học, đạt được mục tiêu xác định.
1.2.
Nhiệm vụ
a) Căn cứ vào nhiệm vụ chung của trường phổ thông và đặc đểm của môn Vật lý để
xác định nhiệm vụ của việc dạy học Vật lý đề ra đường lối thực hiện nhiệm vụ ấy.
b) Xác định nội dung và trình tự sắp xếp các vấn đề, rút ra từ khoa học Vật lý đưa vào
môn Vật lý ở trường phổ thông sao cho đáp ứng
được yêu cầu đào tạo con người mới và
phù hợp với lứa tuổi, với trình độ học sinh ở từng cấp học.
c) Nghiên cứu những phương pháp dạy học Vật lý (cách thức hoạt động ứng xử của
giáo viên, cách thức hoạt động của học sinh và mối quan hệ giữa các hoạt động đó) nhằm
đạt mục đích dạy học Vật lý.
d) Vận dụ
ng lý luận chung ở trên để xác định tiến trình dạy học và các bước cung cấp
kiến thức cho học sinh, đặc biệt là cung cấp những bài tập phù hợp với khả năng của các
em. Vì đối với việc dạy học Vật lý, bài tập là một trong những khâu rất quan trọng và nó có
một tác dụng rất lớn nhằm hệ thống lại các loại kiến thức lý thuyết cho các em dễ nắm bắt
đượ
c bài học.
Ở đây tôi chỉ nghiên cứu việc biên soạn một số dạng bài tập để làm công cụ hỗ trợ cho
các giáo viên trong việc chuẩn bị bài tập cho học sinh làm. Vì thế, tôi sẽ nghiêng về phần
bài tập và tác dụng của nó đối với học sinh nhiều hơn so với việc cung cấp các kiến thức lý
thuyết.
2. Sử dụng bài tập trong dạy học Vật lý
2.1. Tác dụng của bài tập trong d
ạy học học Vật lý [6]
Trong thực tế, dạy học bài tập Vật lý được hiểu là một vấn đề đặt ra đòi hỏi phải giải
quyết nhờ những suy luận logic, những phép toán và thí nghiệm dựa trên cơ sở các định luật
và các phương pháp vật lý.
Trong quá trình dạy học Vật lý, các bài tập vật lý có tầm quan trọng đặc biệt, vì bài
tập vật lý có những tác dụng sau đây:

2.1.1. Bài tập Vật lý giúp học sinh ôn tập, đào sâu, mở rộng kiến
thức


Trang 5

- Khi giải các bài tập vật lý đòi hỏi học sinh phải nhớ lại các công thức, định luật, kiến
thức đã học, có khi đòi hỏi phải vận dụng một cách tổng hợp các kiến thức đã học trong cả
một chương, một phần, do đó học sinh hiểu rõ hơn, ghi nhớ vững chắc hơn các kiến thức đã
học.
- Khi giải bài tập v
ật lý học sinh phải vận dụng các kiến thức vật lý đã học vào những
trường hợp cụ thể rất đa dạng, nhờ đó học sinh nắm được những ứng dụng quan trọng của
kiến thức trong thực tế, trong kỹ thuật.
- Bài tập giúp luyện cho học sinh phân tích để nhận biết được các biểu hiện của các
khái niệm, định luật vật lý vố
n đơn giản nhưng trong tự nhiên thì rất phức tạp.
2.1.2. Bài tập vật lý là điểm khởi đầu để dẫn tới kiến thức mới
Khi các bài tập được sử dụng khéo léo có thể dẫn học sinh đến những suy nghĩ về một
hiện tượng mới, hoặc xây dựng một khái niệm mới để giải thích các hiện tượng mới do bài
tập tìm ra. Như vậ
y nó là điểm khởi đầu, là phương tiện nghiên cứu tài liệu mới khi trang bị
kiến thức mới cho học sinh. Nhằm đảm bảo cho học sinh lĩnh hội kiến thức mới một cách
sâu sắc.
Ví dụ: Trong khi vận dụng định luật thứ II của Newton để giải bài toán hai vật tương
tác, có thể thấy một đại lượng luôn không đổi là tích
mv
r
của hai vật tương tác:

Kết quả của việc giải bài tập đó dẫn đến việc cần thiết phải xây dựng khái niệm động
lượng và định luật bảo toàn động lượng.
2.1.3. Giải bài tập vật lý có tác dụng rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo vận
dụng lý thuyết vào thực tiễn, rèn luyện thói quen vận dụng kiến thức khái quát
Khi giải các bài t
ập có yếu tố kỹ thuật và thực tế sẽ làm cho học sinh nắm vững hơn
các kiến thức đã học, đồng thời cho học sinh quen với việc liên hệ lý thuyết với thực tế, vận
dụng kiến thức đã học vào giải quyết các vấn đề đặt ra trong đời sống hằng ngày.
Có thể lựa chọn nhiều bài tập có nội dung thực tiễn, yêu cầu h
ọc sinh vận dụng kiến
thức lý thuyết để giải thích hiện tượng hoặc dự đoán kết quả có thể xảy ra.
2.1.4. Giải bài tập vật lý có tác dụng rèn luyện cho học sinh làm
việc tự lực
Khi làm bài tập học sinh phải tự mình phân tích các điều kiện của bài tập, xây dựng
các lập luận, kiểm tra kết quả thu được, từ đó phát hiện năng l
ực làm việc tự lực, rèn luyện
những đức tính tốt: tự lập, cẩn thận, kiên trì, tinh thần vượt khó…
2.1.5. Giải bài tập vật lý có tác dụng phát triển tư duy sáng tạo của
học sinh
Khi giải bài tập vật lý học sinh phải tư duy logic, tư duy sáng tạo để tìm ra các mối
liên hệ bản chất giữa các đại lượng, giữa các hiện tượng tự nhiên. Nhất là các bài tập giải
thích hiện tượng, bài tập thí nghiệm, thiết kế dụng cụ …
2.1.6. Giải bài tập vật lý có tác dụng kiểm tra mức độ nắm vững
kiến thức của học sinh
Tùy theo cách đặt câu hỏi kiểm tra, ta có thể phân loại được mức độ nắm vững kiến
thức của học sinh, giúp cho việc đánh giá chất lượng kiến thức được chính xác.
11 2 2 1 1 2 2
''mv mv mv mv+=+
rr r r


Trang 6

2.2. Sự cần thiết của việc soạn bài tập Vật lý cho giáo viên

Người giáo viên phổ thông khi dạy học phân môn Vật lý là môn học có cả lý thuyết và
bài tập, do đó giáo viên phải đảm nhận việc cung cấp các kiến thức mới về lý thuyết lẫn các
bài tập để các em làm quen được với việc tính toán và áp dụng được các kiến thức mà mình
đã được học. Việc làm bài tập là khâu vận dụng các kiến thức đã được học, vì vậy nó rất
quan trọng. Điều này đòi hỏ
i người giáo viên phải có nhiệm vụ đưa cho các em nhiều dạng
bài tập khác nhau để các em làm. Như thế, bài tập không chỉ có tác dụng tích cực đến học
sinh mà nó còn là một trong những nhu cầu cần thiết cho giáo viên trong công tác giảng dạy
của mình. Điều quan trọng là bài tập có tác dụng rất tốt đối với học sinh nhưng phải do giáo
viên thực hiện.
Trong dạy học bất cứ một đề tài nào, giáo viên cần phải lự
a chọn một hệ thống bài tập
sao cho phù hợp với trình độ của học sinh. Các bài tập được chọn phải đi từ dễ đến khó, từ
đơn giản đến phức tạp. Mỗi bài tập phải là một mắt xích trong hệ thống các bài tập… Với
các lý do trên, tôi nhận thấy công việc của người giáo viên là rất quan trọng và nhiệm vụ
của họ đối với học sinh cũng vô cùng to lớ
n, một mặt họ phải chuẩn bị các kiến thức của
từng bài học, mặt khác họ phải chọn lựa rất nhiều bài tập cho học sinh làm. Vì vậy, việc
soạn thảo nhanh một số bài tập thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin là rất cần thiết
đối với mỗi giáo viên trong giai đoạn hiện nay.
Từng loại bài tập được chọn ở sách tham khảo cũng như
các bài tập được đề ra ở sách
giáo khoa, sách bài tập đó là một nhu cầu đối với học sinh cũng như đối với giáo viên trong
công tác của mình. Đối với giáo viên, các bài tập Vật lý cũng có tác dụng là làm củng cố lại
các nội dung cần được trình bày cho học sinh, cung cấp cho học sinh một hướng làm việc
theo trật tự logic để giải quyết được từng tình huống cụ thể trong quá trình học tập.
Như vậ
y, việc soạn thảo nhanh một số bài tập Vật lý để phục vụ cho các giáo viên
trong công tác giảng dạy là một nhu cầu rất cần thiết. Một môi trường soạn thảo nhanh các
bài tập là một trong những công cụ hỗ trợ đắc lực cho việc giáo dục trong thời đại ngày nay.
II. PHÂN LOẠI CÁC BÀI TẬP VÀ PHÂN TÍCH NỘI DUNG CÁC
CHƯƠNG TRONG PHẦN NHIỆT HỌC ĐÃ ĐƯỢC CHỌN ĐỂ LÀM TRONG
ĐỀ TÀI
1. Phân loại bài tập vật lý [8]

Theo các phương pháp dạy học vật lý phổ thông, có nhiều cách để phân loại bài tập
vật lý. Nếu dựa vào các phương tiện giải, có thể chia bài tập vật lý thành bài tập định tính,
bài tập tính toán, bài tập thí nghiệm, bài tập đồ thị. Nếu dựa vào mức độ khó khăn của bài
tập đối với học sinh, có thể chia bài tập vật lý thành bài tập tập dượt và bài tập tổng hợp, bài
tập sáng tạo.
Bài tậ
p có nhiều loại như vậy nên tùy theo từng loại mà có các cách giải phù hợp.
Việc rèn luyện cho học sinh biết cách giải các bài tập một cách khoa học, đảm bảo đi đến
kết quả một cách chính xác là một việc rất cần thiết. Nó không những giúp học sinh nắm
vững kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng suy luận logic, làm việc một cách khoa học và có
kế hoạch.
Như vậy, vai trò của người giáo viên hế
t sức cần thiết trong việc chọn lựa và hướng
dẫn học sinh làm nhiều loại bài tập trong chương trình học lẫn trong các tài liệu tham khảo.
Điều đó nói lên rằng trong môn vật lý bài tập có vai trò rất lớn vì nó là một môn khoa học tự


Trang 7
nhiên, là môn học đòi hỏi phải có sự vận dụng các kiến thức thức lý thuyết vào thực tiễn
giúp cho học sinh có kiến thức sâu hơn và tạo một hứng thú học tập rất tốt cho các em.
2. Đặc điểm của phần Vật lý phân tử và nhiệt học

Vật lý phân tử là một phần của vật lý nghiên cứu các tính chất vật lý của các vật, các
tính chất đặc thù của của tập hợp các trạng thái của vật và nghiên cứu các quá trình chuyển
pha phụ thuộc vào cấu trúc phân tử của các vật, phụ thuộc vào lực tương tác của các phân tử
và các tính chất chuyển động nhiệt của các hạt. [7]
Nhiệt học nghiên cứu các tính chất vật lý của hệ vĩ mô trên c
ơ sở phân tích những
biến đổi năng luợng có thể có của hệ mà không tính đến các cấu trúc vi mô của chúng. Cơ
sở của nhiệt động lực học là ba định luật thực nghiệm, hay còn gọi là các nguyên lí nhiệt
động. [7]
Nghiên cứu Vật lý phân tử và nhiệt học tạo một bước chuyển mới trong hoạt động
nhận thức của học sinh. Chất lượng của các hiện tượng nhiệ
t được giải thích đưa đến sự
hình thành một loạt các khái niệm mới: Các đại lượng trung bình, sự cân bằng nhiệt, nhiệt
độ, nội năng, nhiệt lượng…Bên cạnh đó, ta cũng có thể dựa vào thuyết động học phân tử
hoặc dựa vào các nguyên lí của nhiệt động lực học để giải thích các hiện tượng nhiệt. [7]
Theo cách trình bày của sách giáo khoa, chương trình vật lý ở trường phổ thông phần
nhi
ệt học gồm ba nhóm vấn đề: Các hiện tượng nhiệt, các định luật thực nghiệm của chất
khí, thuyết động học phân tử; Các nguyên lí của nhiệt động lực học; Tính chất của các chất
(khí, lỏng, rắn). [7]
Trong phần nhiệt học này, với các kiến thức về các phân tử, các hiện tượng nhiệt thì
bên trong nó là vô số các bài tập vận dụng rất nhiều các định luật thực nghiệ
m của chất khí,
các nguyên lí của nhiệt động lực học, các tính chất của các chất khí, lỏng, rắn, các hiện
tượng cân bằng nhiệt,…Các bài tập có những yêu cầu tương đối từ dễ đến khó như: xác
định số phân tử, thể tích, áp suất, nhiệt độ tuyệt đối,… Áp dụng các nguyên lí I và II của
nhiệt động lực học để xác định độ biến thiên nội năng, công thực hiện… Ở
phần trạng thái
của các chất thì có nhiều bài tập yêu cầu xác định lực nén, lực kéo, sự biến dạng của các
chất, độ nở dài, độ nở khối, nhiệt lượng cung cấp thu vào hay tỏa ra…
Ở trường phổ thông việc học tập đòi hỏi các em phải biết giải bài tập một cách cho
đúng và chính xác nên dưới đây tôi sẽ đưa ra một số bài tập được xem là rất bổ ích và có lợ
i
cho học sinh trong việc học tập và vận dụng kiến thức một cách hoàn chỉnh để nâng cao kết
quả học tập của các em như:

29.8. Tính khối lượng khí oxi đựng trong bình thể tích 10lit dưới áp suất 150 atm ở
nhiệt độ 0
o
C. Biết ở điều kiện chuẩn khối lượng riêng của oxi là 1,43 kg/m
3
.
Giải

Biết
0
0
m
V
ρ
= và
m
V
ρ
= suy ra
00
VV
ρ
ρ
=
(1)
Mặt khác
00
P
VPV= (2)
(vì nhiệt độ của khí bằng nhiệt độ ở điều kiện chuẩn).
Từ (1) và (2) suy ra:

3
0
0
1,43.150
214,5 /
1
p
kg m
p
ρ
ρ
== =



Trang 8
và
2
214,5.10 2,145 .mkg
−
==

30.10
*
. Một chai chứa không khí được nút kín bằng một nút có trọng lượng không đáng kể, tiết
diện 2,5cm
2
. Hỏi phải đun nóng không khí trong chai lên tới nhiệt độ tối thiểu bằng bao nhiêu để nút
bật ra ? Biết lực ma sát giữa nút và chai có độ lớn là 12 N, áp suất ban đầu của không khí trong chai
bằng áp suất khí quyển và bằng 9,8.10
4
Pa, nhiệt độ ban đầu của không khí trong chai là -3
0
C.
Giải

Trước khi nút bật ra, thể tích khí trong chai không đổi và quá trình đun nóng là quá
trình đẳng tích. Tại thời điểm nút bật ra, áp lực không khí trong chai tác dụng lên nút phải
lớn hơn áp lực của khí quyển và lực ma sát:

21ms
p
SF pS>+
Do đó:
21
ms
F
pp
S
>+

Vì quá trình là đẳng tích nên:

12
12
2
21
1
1
21
1
4
2
44
270 12
9,8.10 402
9,8.10 2,5.10
ms
pp
TT
p
TT
p
F
T
Tp
pS
TK
−
=
⇒=
⎛⎞
⇒= +
⎜⎟
⎝⎠
⎛⎞
⇒= + ≈
⎜⎟
⎝⎠

Phải đun nóng tới nhiệt độ ít nhất là T
2
= 402 K hoặc t
2
= 129
0
C.

31.10*. Người ta bơm khí oxi ở điều kiện chuẩn vào một bình có thể tích 5000l. Sau nữa giờ
bình chứa đầy khí ở nhiệt độ 24
0
C và áp suất 765mmHg. Xác định khối lượng khí bơm vào sau mỗi
giây. Coi quá trình bơm diễn ra một cách đều đặn.
Giải

Lượng khí bơm vào trong mỗi giây: 3,3g.
Sau t giây khối lượng khí trong bình là:

mVtV
ρ
ρ
=∆ = . Với
ρ
là khối lượng riêng của khí.

V∆
là thể tích khí bơm vào sau mỗi giây.
V là thể tích khí bơm vào sau t giây.

00
0
p
V
pV
TT
=
(1) với
m
V
ρ
= và
0
0
m
V
ρ
=
thay V và V
0
vào (1) ta được:

00
0
pT
pT
ρ
ρ
=
Lượng khí bơm vào sau mỗi giây là:


Trang 9

00
0
5.765.273.1,29
. 0,0033 / 3,3 / .
1800.760.297
pT
mV V
x
kg s g s
tttpT
ρ
ρ
== = = = =


32.6. Người ta bỏ một miếng hợp kim chì và kẽm có khối lượng 50g ở nhiệt độ 136
o
C vào một
nhiệt lượng kế có nhiệt dung (nhiệt lượng cần để làm cho vật nóng lên thêm 1
o
C) là 50 J/K chứa một
100g nước ở 14
o
C. Xác định khối lượng của kẽm và chì trong hợp kim trên, biết nhiệt độ khi bắt đầu
có sự cân bằng nhiệt trong nhiệt kế là 18
o
C. Bỏ qua sự trao đổi nhiệt với môi trường bên ngoài.
Nhiệt dung riêng của kẽm là 337 (J/kg.K), của chì là 126 (J/kg.K), của nước là 4180 (J/kg.K).
Giải

Nhiệt lượng tỏa ra:
(
)
tcmtcmQ
∆
−
+
∆
=
2111
05,0
(1)
Với m
1
, c
1
là khối lượng và nhiệt dung riêng của kẽm,
c
2
là nhiệt dung riêng của chì.
Nhiệt lượng thu vào:
(
)
'''''' tcmctctmcQ
∆
+
=
∆
+
∆
= (2)
Với m, c là khối lượng và nhiệt dung riêng của nước,
c’là nhiệt dung của nhiệt lượng kế.
Từ (1) & (2) rút ra:
'QQ=

(
)
()
2
1
12
''0,05
0,045
mc c t c t
mkg
tc c
+∆− ∆
==
∆−

Khối lượng của chì:

kgmm 005,0045,005,005,0
12
=
−
=
−=

33.8*. Một lượng khí lí tưởng chứa trong một xi lanh có pittông chuyển động được. Các
thông số trạng thái ban đầu của khí là 0,010 m
3
; 100 kPa ; 300 K. Khí được làm lạnh theo một quá
trình đẳng áp tới khi thể tích còn là 0,006 m
3
.
a/ Hãy vẽ đường biểu diễn trạng thái trong hệ tọa độ (p,V)
b/ Xác định nhiệt độ cuối cùng của khí.
c/ Tính công của chất khí.
Giải
a) Hình vẽ:





b)
K
V
TV
T 180
01,0
300.006,0
1
12
2
===

c)
()
JVpA 400006,001,0.10
5
=−=∆=
10
5

o
0,006 0,01
V (m
3
)
P (Pa)


Trang 10
36.13. Tính lực kéo tác dụng lên thanh thép có tiết diện 1cm
2
để làm thanh này dài
thêm một đoạn bằng độ nở dài của thanh khi nhiệt độ của nó tăng thêm 100
o
C? Suất đàn hồi
của thép là 20.10
10
Pa và hệ số nở dài của nó là 12.10
-6
K
-1
.
Giải

Độ nở dài tỉ đối của thanh thép khi bị nung nóng từ nhiệt độ t
1
đến t
2
:

()
21
0
l
tt
l
α
∆
=−
(1)
Độ dãn dài tỉ đối của thanh thép khi bị biến dạng kéo tính theo định luật Húc:

0
l
F
lES
∆
=
(2)
So sánh (1) và (2), ta tìm được lực kéo:

(
)
10 4 6
21
20.10 .1.10 .12.10 .100 24FESt t kN
α
−−
=−= =

36.14. Tại tâm của một đĩa tròn bằng sắt có một lỗ thủng. Đường kính của lỗ thủng ở
0
o
C bằng 4,99mm. Tính nhiệt độ cần phải nung nóng đĩa sắt để có thể bỏ vừa lọt qua lỗ
thủng của nó một viên bi sắt đường kính 5,00mm. Ở cùng nhiệt độ đó? Hệ số nở dài của sắt
là 12.10
-10
K
-1
.
Giải

Muốn bỏ viên bi sắt vừa lọt lỗ thủng thì đường kính D của lỗ thủng của đĩa sắt ở nhiệt
độ t
0
C phải vừa đúng bằng đường kính d của viên bi sắt ở cùng nhiệt độ đó, tức là:

(
)
0
1DD t d
α
=+=
D
0
là đường kính của lỗ thủng của đĩa sắt ở 0
0
C,
α
là hệ số nở dài của sắt.
Từ đó suy ra nhiệt độ cần phải nung nóng đĩa sắt bằng:

0
1
1
d
t
D
α
⎛⎞
=−
⎜⎟
⎝⎠


0
6
15,00
1 167
12.10 4,99
tC
−
⎛⎞
=−=
⎜⎟
⎝⎠


37.9. Một màng xà phòng được căng trên mặt khung dây đồng mảnh hình chữ nhật
treo thẳng đứng đoạn dây ab dài 80mm có thể trượt dễ dàng dọc theo chiều dài của khung
(H.37.2). Khối lượng riêng của đồng là 8900kg/m
3
. Hệ số căng bề mặt của nước xà phòng là
0,040N/m.
a/ Tính đường kính của đoạn dây ab để nó nằm cân bằng.
b/ Tính công phải thực hiện để kéo đoạn dây ab dịch xuống phía dưới một đoạn
x = 15mm.
Giải

a) Màng xà phòng có hai mặt (mặt trước và mặt sau) nên lực căng bề mặt của nước xà
phòng tác dụng lên đoạn dây ab có độ dài l tính bằng:

2Fl
σ
= (1)


Trang 11
Trọng lượng của đoạn dây ab bằng:

2
lg
4
d
Pmg Vg
π
ρρ
== = (2)

ρ
là khối lượng riêng của đồng
V và d là thể tích và đường kính của đoạn dây đồng ab.
Điều kiện cân bằng của đoạn dây ab là:

P
F= (3)
Thay (1) và (2) vào (3) ta được:

8
8.0,040
1, 08
3,14.8900.9,8
d
g
dmm
σ
πρ
=
==

b) Công thực hiện để kéo đoạn dây ab dịch xuống phía dưới một đoạn x có độ lớn
bằng công cần thiết để thắng công cản của lực căng bề mặt:

22
A
Fx lx S
σ
σ
== =∆

trong đó
22Slx∆= là độ tăng diện tích bề mặt màng xà phòng.
Ta được:
33 5
0,040.2.80.10 .15.10 9,6.10
A
J
−− −
==

38.14. Người ta thả một cục nước đá khối lượng 80g ở 0
o
C vào một cốc nhôm đựng
0,40kg nước ở 20
o
C đặt trong nhiệt lượng kế. Khối lượng của cốc nhôm là 0,20kg. Tính
nhiệt độ của nước trong cốc nhôm khi cục nước đá vừa tan hết. Nhiệt nóng chảy riêng của
nước đá là 3,4.10
5
J/kg. Nhiệt dung riêng của nhôm là 880J/(kg.K) và của nước là
4180J/(kg.K). Bỏ qua sự mất mát nhiệt truyền ra bên ngoài nhiệt lượng kế.
Giải

Gọi
λ
là nhiệt nóng chảy riêng của cục nước đá có khối lượng m
0
ở 0
0
C, còn c
1
, m
1
,
c
2
, m
2
là nhiệt dung riêng và khối lượng của cốc nhôm và của lượng nước trong cốc ở nhiệt
độ t
1
= 20
0
C. Nếu gọi t là nhiệt độ của nước trong cốc nhôm khi cục nước đá vừa tan hết thì
nhiệt lượng mà cục nước đá ở 0
0
C đã thu vào để tan thành nước ở nhiệt độ t bằng:

(
)
020 0 2
Qmcmtm ct
λλ
=+ = +
Còn nhiệt lượng mà cốc nhôm và lượng nước đựng trong nó ở nhiệt độ t
1
= 20
0
C đã
toả ra để nhiệt độ của chúng giảm tới giá trị t (với t < t
1
) có độ lớn bằng:

(
)
(
)
11 2 2 1
'Qcmcmtt=+ −
Theo định bảo toàn năng lượng ta có:

đặc điểm tổ chức hoạt động kinh doanh và tổ chức công tác kế toán tại công ty xây dựng sông đà i


LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "đặc điểm tổ chức hoạt động kinh doanh và tổ chức công tác kế toán tại công ty xây dựng sông đà i": http://123doc.vn/document/1051802-dac-diem-to-chuc-hoat-dong-kinh-doanh-va-to-chuc-cong-tac-ke-toan-tai-cong-ty-xay-dung-song-da-i.htm


I.đặc điểm tổ chức hoạt động kinh doanh và tổ chức
công tác kế toán tại công ty Xây dựng sông đà i.
1.Đặc điểm tổ chức hoạt động kinh doanh.
* Quá trình hình thành và phát triển
Công ty xây dựng Sông đà I là một doanh nghiệp nhà nớc trực thuộc
Tổng công ty xây dựng Sông Đà đợc thành lập theo quyết định số 130
A/BXD TCLĐ ngày 26/3/1993. Công ty có trụ sở chính tại 106 Nguyễn
Chí Thanh - Đống Đa - Hà Nội
Công ty Sông đà I tiền thân là Chi nhánh xây dựng Sông Đà tại Hà
nội đợc thành lập từ tháng 01/1990 . Năm 1993 đợc lấy tên là Xí nghiệp
xây dựng Sông đà I theo quyết định 388/CP của chính phủ . Bộ xây dựng
đã ra quyết định thành lập lại thành Công ty xây dựng Sông Đà I .
2.Những thuận lợi, khó khăn của công ty trong hoạt đông XSKD.
Từ khi đợc thành lập Công ty đã thi công những công trình lớn nh :
Toà nhà 23 Phan Chu Trinh, 108 Trần Hng Đạo, Nhà thi đấu thể thao tỉnh
Đồng Tháp, Khu nhà cao tầng Quận Cầu Giấy, nhà G10 nơi làm việc của
tổng công ty Sông Đà Cùng với sự phát triển của đất nớc, nhằm đáp ứng
yêu cầu cấp thiết của ngành xây dựng, và để đáp ứng yêu cầu thị trờng hiện
nay, công ty đã mở rộng lĩnh vực kinh doanh của mình gồm xây dựng các
công trình xây dựng dân dụng, các công trình công nghiệp, xây lắp các
công trình giao thông, thuỷ lợi (cầu, đờng bộ, sân bay, bến cảng), xây lắp
đờng dây và trạm biến áp, sản xuất cấu kiện bê tông và bê tông thơng
phẩm,
3. Công ty có các chức năng và nhiệm vụ sau.
- Xây dựng các công trình công nghiệp dân dụng và xây dựng khác
- Xây dựng các đờng dây và trạm biến áp điện 35 KV
1
- Xây dựng đờng bộ
- Xây dựng kênh mơng, kè cống, và các trạm bơm
- Nhận thầu san lấp, nạo vét và thi công nền móng các công trình
- Đầu t phát triển và kinh doanh nhà
- Kinh doanh vật t vật liệu xây dựng
- Xử lý móng công trình, ép cọc,đóng cọc,khoan cọc nhồi
- Thi công lắp đặt các hệ thống kỹ thuật, âm thanh,ánh sáng
- Xuất nhập khẩu thiết bị, vật liệu xây dựng, nguyên nhiên vật liệu.
II.Cơ cấu tổ chức bộ máy của Công ty Xây dựng Sông Đà I
1.Tổ chức bộ máy quản lý tại công ty Sông đà I.
Để phù hợp với yêu cầu sản xuất kinh doanh trong cơ chế thị trờng,
công ty đã tiến hành tinh giản bộ máy quản lý, sử dụng đúng ngời đúng
việc. Đây là một yếu tố quan trọng trong việc phân công lao động, kiện
toàn lao động hợp lý. Với quan hệ chỉ đạo rõ ràng, quan hệ nghiệp vụ chặt
chẽ khăng khít đã nâng cao hiệu quả kinh doanh của công ty trong cuộc
cạnh tranh khốc liệt để tồn tại
Sơ đồ bộ máy quản lý của công ty Sông Đà I ( Xem trang sau )
2
Sơ đồ tổ chức công ty sông đà I
Giám đốc công ty
Phó giám đốc
Thi công
Phó giám đốc
Kỹ thuật
Phó giám đốc
Kinh tế
Ban quản lý
Các dự án xây dựng
Các đội xây dựng
Trực thuộc công ty
Công trình
Trọng điểm của công ty
Phòng
Kinh tế-thị tr<ờng
Phòng
Tài chính-kế toán
Phòng
Tổ chức-hành chính
Phòng
Quản lý-kỹ thuật
Xí nghiệp SX bê tông
Th<ơng phẩm và bê
tông đúc sẵn
Xí nghiệp
Sông đà 1.04
Xí nghiệp
Sông đà 1.04
Xí nghiệp
Sông đà 1.04
Xí nghiệp
Sông đà 1.04
3
2. Chức năng các bộ phận trong bộ máy quản lý .
* Giám đốc công ty:
Là ngời lãnh đạo cao nhất đợc nhà nớc giao trách nhiệm quản lý công
ty, chịu trách nhiệm toàn bộ kết quả quản lý, kết quả sản xuất kinh doanh
và nghĩa vụ đối với nhà nớc. Giám đốc là ngời trực tiếp chỉ đạo các phòng
ban, các đơn vị sản xuất trực thuộc Công ty.
* Các phó giám đốc

:
- Phó giám đốc thi công :
Giúp giám đốc về những vấn đề kế hoạch, kỹ thuật thi công công trình
xây dựng, phụ trách chơng trình trọng điểm của Công ty.
- Phó giám đốc kinh tế :
Giúp giám đốc về những vấn đề tổ chức hành chính, kinh tế, kế hoạch
vật t tài chính, kinh doanh xuất nhập khẩu, phụ trách phòng tài chính kế
toán, phòng kinh tế thị trờng và phòng tổ chức hành chính.
-Phó giám đốc kỹ thật :
Giúp giám đốc các vấn đề về kỹ thuật xây lắp,kỹ thuật cơ giới và phụ
trách phòng quản lý kỹ thuật, ban quản lý các dự án XD.


Các phòng ban chuyên môn nghiệp vụ:
Đợc phân công chuyên môn hóa theo chức năng quản lý, có nhiệm vụ
giúp giám đốc và phó giám đốc chuẩn bị các các quyết định theo dõi, hớng
dẫn các cán bộ công nhân viên, các bộ phận sản xuất cấp dới thực hiện
đúng đắn những quyết định quản lý. Trách nhiệm chung của các phòng
chức năng là vừa phải hoàn thành tốt nhiệm vụ đợc giao đồng thời phối hợp
chặt chẽ với các phòng ban khác nhằm đảm bảo tốt cho tất cả các lĩnh vực
công tác của công ty.
4
+

Phòng tài chính kế toán
Có trách nhiệm tổ chức , hoạch định , giám sát, kiểm tra hoạt động tài
chính của doanh nghiệp, tham mu cho giám đốc Công ty trong việc tổ chức,
quản lý sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn, tài sản của các đơn vị trực
thuộc, đồng thời quản lý các loại vốn của Công ty trong sản xuất kinh
doanh.
Kế toán toàn bộ quá trình hoạt động SXKD của công ty băng việc thu
nhận xử lý và tổng kết một cách kịp thời chính xác, đầy đủ, các vấn đề kinh
tế phát sinh liên quan đến hoạt đông kinh tê - tài chính của đơn vị, theo dõi
sự biến động của giá thành sản phẩm trong từng tháng và thực hiện việc chi
trả lơng cho CBCNV.
-Tham mu giúp giám đốc công ty trong việc thực hiên và chấp hành
đầy đủ các chế độ , qui định của nhà nớc trong việc quản lý vốn , tài sản
của doanh nghiệp nhà nớc .
+

Phòng tổ chức hành chính
Có nhiệm vụ giúp giám đốc quản lý bộ máy hoạt động, lực lợng
CBCNV của toàn Công ty. Chịu trách nhiện về công tác đối nội, đối ngoại,
quản lý công tác thông tin, văn th lu trữ .
+

Phòng quản lý kỹ thuật
Giúp giám đốc Công ty trong các kế hoạch khâu quản lý kỹ thuật, xây
dựng cơ bản và cơ giới, tiến độ, chất lợng an toàn lao động, định mức tiêu
hao vật t, định mức sử dụng thiết bị xe máy công trình , công tác ứng dụng
công nghệ thi công và đổi mới công nghệ sản xuất trong hoạt đông SXKD,
tuỳ thuộc vào tình hình thực tế còn đảm nhận các nhiệm vụ khác phục vụ
cho công tác thi công xây lắp và quản lý cơ giới của toàn công ty .
5
+ Phòng kinh tế thị tr

ờn

g
Có nhiệm vụ tham mu giúp giám đốc công ty trong các khâu quản lý
kinh tế lập kế hoạch sản xuất của các đơn vị trực thuộc, kế hoạch điều tiết
hàng hoá, đồng thời hớng dẫn các đơn vị hoạt động kinh doanh theo đúng
các chính sách qui định đúng pháp luật của nhà nớc .
Tham mu cho giám đốc trong công tác tiếp thị đấu thầu các công trình,
các dự án của nhà nớc, bộ ngành và địa phơng,
Tham mu cho giám đốc công ty trong việc nghiên cứu, lập các dự án
đầu t của công ty.
+

Ch

ơng trình trọng điểm của công ty.
Có nhiệm vụ nhận thầu, thiết kế các công trình XD lớn có tầm cỡ quốc
gia trở lên .
+

Ban quản lý các dự án XD
Có trách nhiệm quản lý giám sát các công trình XD của Công ty .
Các chi nhánh xí nghiệp :
Là các đơn vị trực tiếp thực hiện nhiệm vụ sản xuất kinh doanh có t
cách pháp nhân độc lập ( Có hạn chế ) thực hiện chế độ hạch toán kế toán,
xác định kết quả sản xuất kinh doanh riêng từng đơn vị theo sự phân cấp
của công ty. Công ty chịu trách nhiệm dân sự đối với các chi nhánh và xí
nghiệp ( theo luật DNNN)
Chi ngánh , xí nghệp có con dấu để giao dịch theo sự phân cấp và uỷ
quyền của công ty, Chi nhánh, xí nghiệp hoạt đông trong khuôn khổ giấy
phép đăng ký kinh doanh của Công ty Xây dựng Sông Đà I.
Giám đốc các đơn vị trực thuộc dợc chủ động việc điều hành sản xuất
kinh doanh của đơn vị mình theo nguyên tắc lấy thu bù chi và có lãi, đồng
thời chịu trách nhiệm trớc Giám đốc Công ty về kết quả hoạt đông sản xuất
kinh doanh của đơn vị mình.
6
Công ty cổ phần sông đà 1.01
Có nhiệm vụ thi công các công trình có quy mô lớn mà công ty nhận
thầu.
Xí nghiệp Sông đà 1.02
Có trách nhiệm xây dựng và bàn giao công trình hoàn thành theo đúng
quy định mà ban quản lý công ty đề ra.
Xí nghiệp Sông đà 1.03
Chức năng cơ bản là cung cấp vật t cho công ty và Tổng công ty ngoài
ra còn cạnh tranh theo cơ chế thị trờng bên ngoài.
Xí nghiệp Sông đà 1.04
Chức năng chủ yếu là quản lý toàn bộ các máy móc thiết bị của toàn
công ty.
Xí nghiệp SX bê tông thơng phẩm và bê tông đúc sẵn
Có nhiệm vụ sản xuất ra bê tông để phục vụ quá trình thi công các
công trình xây dựng cho công ty và Tổng công ty.
Các đội xây dựng trực thuộc công ty
Làm nhiệm vụ thi công các công trình có quy mô vừa và nhỏ theo các
dự án của công ty
Quyết định của công ty về cấp quản lý nhân lực nh sau:
- Cấp Công ty: Công ty trực tiếp quản lý các đối tợng lao động, trởng,
phó phòng, đội phó, xởng trởng, cán bộ kỹ thuật, cán bộ quản lý, kỹ s,
trung cấp cao đẳng trong toàn công ty, mọi sự điều động, nghỉ phép, việc
riêng ở các đơn vị phòng nghiệp vụ đều báo cáo giám đốc giải quyết.
- Cấp Xí nghiệp, các giám đốc chịu trách nhiệm quản lý nhân lực của
đơn vị mình gồm: Số lao động ở đơn vị mình và số lao động ở các đơn vị
trong công ty đợc điều động đến phục vụ cho công trình do đơn vị chủ động
7
đề nghị. Thủ trởng các dơn vị, phòng ban, phân xởng chịu trách nhiệm trớc
giám đốc công ty và nhà nớc về các quy định sử dụng lao động do pháp luật
quy định.
III.Đặc diểm tổ chức sản xuất kinh doanh tại công ty.
Công ty xây dựng Sông đà I tổ chức hoạt động với một số ngành nghề
kinh doanh trong đó chủ yếu là san lấp mặt bằng, thầu xây dựng. Với đặc
điểm riêng có của đơn vị, công tác tổ chức quản lý tại công ty đòi hỏi phải
có những thay đổi thích hợp. Địa bàn của công ty trải rộng khắp các tỉnh
phía Bắc và phía Nam, vì vậy, việc chỉ đạo sản xuất và chăm lo đời sống
cho cán bộ công nhân viên gặp rất nhiều khó khăn. Công việc xây dựng,
vận chuyển vật liệu công cụ làm việc chịu ảnh hởng trực tiếp của thời tiết
khí hậu: Ma lũ, đờng trơn, nớc dâng cao làm cho tiến trình thực hiện
công việc bị trì trệ, năng suất lao động bị giảm sút nhiều khi phải ngừng thi
công công trình và ảnh hởng nhiều đến chất lợng sản phẩm.
Công ty Xây dựng Sông Đà áp dụng phơng thức khoán cho các xí nghiệp
hoặc các đội công trình, vì thế vật t dùng cho thi công công ty cũng khoán cho
các đơn vị công trình. Công ty chịu trách nhiệm cấp vốn để các đơn vị có thể
trang trải các khoản chi phí này, với hình thức khoán này ở công ty không còn
kho chứa vật t để xuất kho cho các đội thi công. Điều này đã giúp cho công ty
giảm bớt đợc khoản chi phí vận chuyển vật t từ kho của công ty đến các công
trình, giúp cho các đội có quyền chủ động trong việc quản lý và điều hành, sản
xuất thi công. Do đặc điểm của ngành XDCB và của sản phẩm xây lắp địa điểm
phát sinh chi phí ở nhiều nơi khác nhau, để thuận lợi cho việc xây dựng công
trình, tránh việc vận chuyển tốn kém, phần lớn các doanh nghiệp xây dựng nói
chung hiện nay đều hợp đồng trọn gói, vật liệu tập kết về đến công trình, hạng
mục công trình, với thực tế sử dụng tới đâu mua tới đó có nghĩa là việc nhập,
xuất vật liệu, nguyên liệu diễn ra tại chân công trình, hạng mục công trình (tổ
chức kho tạm tại chân công trình).
8
Khi công ty trúng thầu một công trình xây lắp, phòng kinh tế- kỹ thuật giao
nhiệm vụ sản xuất thi công cho các đội công trình thông qua văn bản giao nhận
khoán.
Tại đơn vị xây dựng công trình sẽ triển khai công việc đợc giao dới sự chỉ
đạo, giám sát của đội trởng đội thi công công trình và cán bộ kỹ thuật.
+Khi có nhu cầu vật t, đội trởng đội thi công công trình sẽ cử nhân viên
cung ứng đi mua vật t. Để có kinh phí mua vật t, nhân viên cung ứng sẽ viết giấy
đề nghị tạm ứng lên ban lãnh đạo công ty xét duyệt cấp vốn nằm trong giá trị
phần giao khoán cho đơn vị công trình.
+Căn cứ vào kế hoạch thu mua vật t, ban lãnh đạo công ty ký duyệt tạm ứng
cho các đội.
Khi nhân viên cung ứng mua vật t về sẽ làm thủ tục nhập kho, thủ kho công
trờng cùng đội trởng, nhân viên cung ứng tiến hành kiểm tra chất lợng, số lợng
vật t.
Khi có nhu cầu xuất vật t cho thi công công trình, thủ kho công trờng sẽ
viết phiếu xuất kho. Phiếu xuất kho đợc ghi làm 3 liên: 1 liên ngời nhận vật t giữ,
1 liên kế toán vật t giữ, 1 liên thủ kho giữ (biểu số 1).
Vật t sử dụng cho thi công các công trình của đội đợc hạch toán theo giá
thực tế. Tại kho công trờng, kế toán đội xác định giá trị thực tế của vật liệu xuất
dùng theo giá trị thực tế đích danh của vật liệu.
Bên cạnh đó, quy mô công trình xây lắp rất lớn, sản phẩm mang tính
đơn chiếc, thời gian sản xuất kéo dài, chủng loại yếu tố đầu vào đa dạng
đòi hỏi phải có một nguồn vốn đầu t lớn. Để đảm bảo sử dụng có hiệu quả
Giá trị thực tế vật
liệu xuất kho cho
công trình
=
Giá mua
vật t~
+
Chi phí thu mua
vận chuyển, bốc
dỡ
9
nguồn vốn này, một yêu cầu bắt buộc đối với đơn vị là phải lên mức giá dự
toán (dự toán thiết kế và dự toán thi công). Trong quá trình thi công, giá dự
toán trở thành thớc đo và đợc so sánh với các khoản chi phí thực tế phát
sinh. Sau khi hoàn thành công trình giá dự toán lại là cơ sở để nghiệm thu,
kiểm tra chất lợng công trình, xác định giá thành quyết toán công trình và
thanh lý hợp đồng kinh tế đã ký kết.
Cùng với sự tác động của đặc điểm sản phẩm xây lắp thì việc tổ chức quản
lý sản xuất, hạch toán kế toán các yếu tố đầu vào còn chịu ảnh hởng của
quy trình công nghệ.
Trên cơ sở nắm chắc quy trình công nghệ, công ty đã rất chú trọng tới
công tác đầu t, đổi mới trang thiết bị hiện đại phù hợp với đòi hỏi của nền
kinh tế thị trờng, từng bớc cải thiện đời sống của cán bộ công nhân viên. Là
một DNNN, công ty xây dựng Sông đà I thuộc tổng công ty xây dựng Sông
đà hoạt động với đầy đủ t cách pháp nhân, hạch toán kinh tế độc lập, có con
dấu riêng, bộ máy kế toán riêng. Công ty chịu trách nhiệm trớc bộ phận chủ
quản, các bộ ngành Nhà nớc cũng nh các bên liên quan về toàn bộ hoạt
động của công ty. Với t cách pháp nhân công ty có thể đứng ra vay vốn,
thay mặt đơn vị sản xuất cấp dới nhận thầu xây dựng, ký kết các hợp đồng
kinh tế phát sinh giữa công ty với Nhà nớc và giữa công ty với các đơn vị
đấu thầu. Trên cơ sở các hợp đồng kinh tế này công ty tiến hành giao khoán
cho nhiều đơn vị sản xuất thi công cấp dới.
IV. Tổ chức bộ máy kế toán tại công ty Sông đà I
1.Tình hình chung về bộ máy kế toán tại công ty.
Với đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh nh trên, bộ máy kế toán tại
công ty giữ vai trò hết sức quan trọng. Phòng tài vụ tổ chức thực hiện các
nghiệp vụ tài chính, kế toán thống kê theo đúng quy định pháp luật, đáp
ứng yêu cầu tài chính cho sản xuất kinh doanh, phản ánh kịp thời, chính
xác các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh,
10
phân tích đánh giá, tham mu cho giám đốc về các lĩnh vực kinh tế tài chính
và thực hiện các chức năng khác do pháp luật quy định. Hiện nay, công ty
xây dựng Sông đà I tổ chức bộ máy kế toán theo hình thức kế toán tập
trung. Theo hình thức này, toàn bộ công tác kế toán trong công ty đ ợc tiến
hành tập trung tại phòng kế toán, tại các đội chỉ có các nhân viên hạch toán
làm nhiệm vụ thu nhận xử lý chứng từ ban đầu. Sử dụng mô hình kế toán
này góp phần đảm bảo phát huy đầy đủ vai trò chức năng của phòng tài vụ
trong điều kiện thực tế của công ty, giúp cho việc phân công lao động đợc
chuyên môn hóa, phù hợp với trình độ nghiệp vụ của các nhân viên kế toán.

Khái quát bộ máy kế toán qua sơ đồ sau:
2. Chức năng, nhiệm vụ của các bộ phận trong bộ máy kế toán

:
Phòng kế toán của công ty gồm 8 ngời:
Kế toán tr<
ởng
Phó Kế toán tr<ởng
Kế
toán
Tổng
hợp
Kế
toán
Ngân
hàng
Kế
toán
TSCĐ
+ KT
tiền
l<ơng
Kế
toán
than
h
toán
Kế
toán
theo
dõi
xn
Thủ
quỹ
Kế toán XN 1 Kế toán XN 2 Kế toán XN 3 Kế toán XN

11
+Kế toán tr

ởng

:
Là ngời chịu trách nhiệm trớc giám đốc, cơ quan chủ quản cấp trên và
nhà nớc về các thông tin kế toán cung cấp, giá sát mọi hoạt động của Công
ty có liên quan đến tài sản và nguồn vốn, thực hiên, chỉ đạo, hớng dẫn,
kiểm tra các công việc của nhân viên kế toán tổng hợp, kế toán các bộ phận
khác bố trí công việc phù hợp với mỗi ngời .Tham mu cho giám đốc về
quản lý tài chính của công ty chịu trách nhiệm hớng dẫn chỉ đạo bao quát
chung.
+Phó kế toán tr

ởng

:
Là ngời thay thế kế toán trởng chỉ đạo toàn bộ công tác tài chính kế
toán khi kế toán trởng đi vắng hoặc uỷ quyền trực tiếp điều hành công việc
của các kế toán bộ phận . Chịu trách nhiệm hạch toán kiểm tra giám sát
mỗi phần hành của kế toán, hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản
phẩm. Định kỳ lập báo cáo tài chính kế toán
+ Kế toán tổng hợp

:
Có nhiệm vụ tổng hợp số liệu do các kế toán khác mang đến từ đó đa
ra các thông tin trên cơ sở dữ liệu, xem xét tất cả các chỉ tiêu kế toán,
kiểm tra báo các tổng hợp về tình hình tài chính, công nợ của toàn công ty,
đôn đốc kiểm tra các đơn vị trực thuộc lập và báo cáo theo định kỳ và đột
xuất các chỉ tiêu về kinh tế, tài chính, thực hiện quản lý, lu trữ các báo cáo
tài chính toàn công ty và các xí nghiệp.
+1 kế toán TSCĐ + kế toán tiền l

ơng

:
Theo dõi sự tăng giảm tài sản cố định, trích và phân bổ khấu hao tài
sản cố định theo chế độ hiện hành. Phản ánh đầy đủ, tổng hợp số liệu về số
lợng, hiện trạng TSCĐ
Kế toán lơng trích và phân bổ tiền lơng trên cơ sở tiền lơng thực tế và
tỷ lệ % qui định hiện hành, hàng tháng lập bảng phân bổ tiền lơng, kiểm tra
bảng chấm công kế toán tiền lơng và các khoản trợ cấp mang tính chất l-
12
ơng, BHXH, BHYT, KFCĐ có nhiệm vụ phản ánh đầy đủ chính xác thời
gian, kết quả lao động của công nhân viên, quản lý chặt chẽ việc sử dụng
chi tiêu qũy lơng. Tính toán phân bổ tiền lơng và các khoản trích theo lơng
cho các đối tợng liên quan. Định kỳ tiến hành phân tích tình hình lao động,
quản lý và chi tiêu qũy lơng.
+1 kế toán ngân hàng

:
Quản lý và theo dõi các số d tiền vay các khế ớc vay, thực hiện các
nghiệp vụ vay, trả tiền ngân hàng.
+1 thủ qũy (tiền Việt Nam, ngoại tệ, tín phiếu

):
Căn cứ vào các chứng từ hợp pháp, hợp lệ để tiến hành xuất nhập qũy
và ghi vào sổ qũy hàng ngày, có trách nhiệm bảo quản tiền mặt.
+1 kế toán theo dõi xí nghiệp

.
Làm nhiệm vụ theo dõi quản lý kiểm tra vấn đề tài chính của các xí
nghiệp trực thuộc công ty chịu trách nhịêm trớc giám đốc đơn vi và kế toán
trởng cấp về toàn bộ công tác tổ chức kế toán của các xí nghiệp do mình
phụ trách phổ biến kịp thời các chế độ chính sách của nhà nớc, Tổng công
ty, công ty đến các nhân viên kế toán ở các xí nghiệp,định kỳ lập các kế
hoạch tài chính kế hoạch vốn lu động, công tác thu hồi vốn đồng thời lập
các báo cao quyết toán kỳ tháng, quý, năm của các xí nghiệp trình kế toán
trởng công ty.
+ Các nhân viên kế toán xí nghiệp

:
Theo dõi thu thập các chứng từ để báo cáo lên kế toán theo dõi xí
nghiệp để từ đó báo cáo lên kế toán trởng công ty, các nhân viên này phải
chịu trách nhiệm quản lý và quyết toán chi phí công trình theo các qui định
hiện hành.
13
3. Hình thức tổ chức sổ kế toán.
Công ty Sông Đà có quy mô tơng đối lớn, các nghiệp vụ kinh tế phát
sinh tơng đối nhiều nên doanh nghiệp áp dụng hình thức ghi sổ kế toán là
hình thức nhật ký chung, hạch toán hàng tồn kho theo phơng pháp kê khai
thờng xuyên, công ty hạch toán thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ. Niên
độ kế toán bắt đầu từ ngày 1/1 đến ngày 31/12 hàng năm.
Chứng từ kế toán thực hiện là hệ thống chứng từ hớng dẫn và bắt buộc
kèm theo quyết định 1864/1998/QĐ/BTC ngày 16-12-1998 của Bộ tài chính
phản ánh mối quan hệ về mặt pháp lý dựa trên chế độ kế toán mới.
Ngoài ra, để góp phần đảm bảo chính xác thông tin kế toán, công ty đã
áp dụng kế toán máy vào công tác quản lý kế toán. Bộ phận máy vi tính đ ợc
sử dụng để lên nhật ký chung và vào sổ cái các tài khoản. Chu trình sử dụng
máy vi tính vào công tác kế toán của công ty đợc khái quát nh sau:

Nghiệp
vụ phát
sinh
Xử lý
nghiệp
vụ
Nhập
chứng
từ
Khóa sổ
chuyển
sang kỳ
sau
Lên các loại sổ sách:
- Nhật ký chung, nhật ký
đặc biệt
- Sổ cái, các sổ chi tiết
- Bảng cân đối kế toán
-
Các báo cáo tài chính
14

bàn về các chính sách cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn hiện nay


LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "bàn về các chính sách cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn hiện nay": http://123doc.vn/document/1052118-ban-ve-cac-chinh-sach-co-phan-hoa-doanh-nghiep-nha-nuoc-trong-giai-doan-hien-nay.htm


Đề án môn học
Doanh nghiệp chịu sự quản lý trực tiếp của Nhà nớc, sản xuất theo kế hoạch
và đơn đặt hàng của Nhà nớc.
Nhóm hai: Các DNNN bán công ích-sản xuất kinh doanh hàng hoá
công ích.Về thực chất,hoạt động của nhóm này là bán kinh doanh, là loại
doanh nghiệp nửa bao cấp, nửa kinh doanh. Để đánh giá hoạt động kinh
doanh của các doanh nghiệp nhóm này cần căn cứ vào kết quả thực hiện các
chính sách xã hội đối với ngời lao động và xã hội.
Nhóm ba: Nhóm các doanh nghiệp hoạt động thuần tuý kinh tế. Mục
đích của nhóm này là sản xuất và kinh doanh vì mục tiêu lợi nhuận.
1.1.3.3 Vai trò của DNNN.
3
Các DNNN vừa là chủ thể tham gia kinh doanh, là lực lợng trực tiếp
tạo cơ sở vật chất cho xã hội, vừa là lực lợng kinh tế nòng cốt để Nhà nớc
dẫn dắt, mở đờng cho các thành phần kinh tế khác cùng phát triển. Nh vậy
hệ thống doanh nghiệp do Nhà nớc thành lập và làm chủ sở hữu, vừa là các
đơn vị kinh tế tự chủ, độc lập, vừa là kinh tế vĩ mô của Nhà nớc. Là chủ thể
kinh tế, các doanh nghiệp Nhà nớcphải hoạt động có hiểu quả để đóng góp
tích cực cho ngân sách Nhà nớc đã đâu t cho cac doanh nghiệp này, là lực l-
ợng kinh tế vĩ mô, các doanh nghiệp Nhà nớc phải góp phần tạo ra môi tr-
ờng, tiền đề thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh các loại hình doanh nghiệp
khác, lôi cuốn các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác vào quỹ
đạo đi lên CNXH.
Nội dung của vai trò này đợc thể hiện nh sau:
- Là công cụ chủ yếu tại ra sức mạnh vật chất để Nhà nớc giữ vững sự
ổn định xã hội, điều tiết và hớng dẫn nền kinh tế phát triển theo định hớng
XHCN .
-Mở đờng hỗ trợ cho các nến kinh tế khác phát triển, thúc đẩy tăng tr-
ởng nhanh và lâu bền của toàn bộ nền kinh tế .
-Đảm nhận các lĩnh vực hoạt động có tính chiến lợc đối với sự phát
triển kinh tế- xã hội. Cung ứng các hàng hoá, dịch vụ thiết yếu, nhất là
trong lĩnh vực kết cấu hạ tầng (giao thông, thuỷ lợi, điện, nớc, thông tin liên
lạc), xã hội (giáo dục, y tế-và an ninh -quốc phòng).
- Góp phần quan trọng khắc phục những khiếm khuyết của cơ chế thị
trờng. Những lĩnh vực mới, các lĩnh vực kết cấu hạ tầng, công trình công
3
sách kinh tế Nhà nớc và quá trình đổi mới các doanh nghiệp Nhà nớc
5
Đề án môn học
cộng, vv rủi ro cao, đòi hỏi vốn lớn, thu hồi chậm, lợi nhuận thấp là
những ngành cần thiết và cần tạo điều kịên cho phát triển sản xuất, nhng
các thành phần kinh tế khác không muốn đầu t hoặc cha co khả năng, điều
kiện làm thi DNNN cần phải đi đầu mở đờng tạo điều kiện cho các thành
phâng kinh tế khác.
-Là lực lợng xung kích tạo ra sự thay đổi cơ cấu kinh tế, thúc đẩy
nhanh việc ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ nhằm thực hiên CNH-
HĐH đất nớc
-Là lực lợng đối trọng trong cạnh tranh trên thị trờng trong va ngoài n-
ớc, chống sự lệ thuộc vào nớc ngoài về kinh tế trong điều kiện mở cửa, hội
nhập với khu vực và thế giới.
-Thực hiện một số chính sách xã hội, nh tạo việc làm cho các nhóm xã
hội dễ bị tổn thơng, ở những khu vực khó khăn, kém phát triển, nh biên
giới, hải đảo, miên núi.
-Là lực lợng tạo nền tảng cho xã hội mới.
4
1.2. Cổ phần hoá
1.2.1 Khái niệm Cổ phần hoá DNNN .
Cổ phần hoá là quá trình chuyển đổi doanh nghiệp từ chỗ có một chủ
sở hữu thành công ty cổ phần, tức là doanh nghiẹp có nhiều chủ sở hữu.
CPH nói chung có thể diễn ra tại các doanh nghiệp t nhân, công ty trách
nhiệm hữu hạn, công ty liên doanh và tại các DNNN. CPH là quá trình đa
dạng hoá tại doanh nghiệp.
Cổ phần hoá DNNN là quá trình chuyển đổi DNNN thành cộng ty cổ
phần, trong đó Nhà nớc có thể vẫn giữ t cách là một cổ đông, tức là Nhà nớc
vẫn có thể là chủ sở hữu một bộ phận tài sản của doanh nghiệp. Cổ phần
hoá DNNN không phải là quá trình chuyển sở hữu Nhà nớc sang sở hữu của
các cổ đông, mà có cả hình thức DNNN thu hút thêm vốn thông qua hình
thức bán cổ phiếu để trở thành công ty cổ phần.
5
4
sách kinh tế Nhà nớc và quá trình cải cách doanh nghiệp Nhà nớc.
5
Trang 148- sách kinh tế Nhà nớc và quá trình chuyển đổi doanh nghiệp Nhà nớc.
6
Đề án môn học
1.2.2 . Mục tiêu cổ phần hoá DNNN
1.2.2.1 Mục tiêu trực tiếp của cổ phần hoá DNNN.
6
Một là: Chuyển đổi sở hữu, thực hiện sở hữu ở những doanh nghiệp cụ
thể nào đó, giảm sở hữu của Nhà nớc, tăng sở hữu t nhân, cá thể trong các
doanh nghiệp đợc CPH . Hiện nay nhiều doanh nghiệp làm ăn kém hiệu
quả. Nguyên nhân quan trọng là chế độ đại diện sở hữu nhiều cấp mà trách
nhiệm vật chất không rõ ràng. Các DNNN ra đời trong cơ chế hành chính,
tập trung bao cấp nên ngày càng bị quan liêu hoá, mất tính độc lập trong
sản xuất kinh doanh. Các DNNN thuộc sở hữu toàn dân, nhng về phơng
diện quản lý và kinh tế, toàn dân không thể thực hiện đợc quyền sở hữu của
mình. Do vậy phải uỷ quyền cho Nhà nớc. Nhà nớc gồm nhiều cấp, từ trung
ơng đến địa phơng, cũng không thể thực hiện đợc quyền sở hữu do dân uỷ
quyền, nên phải uỷ nhiệm cho các bộ hoặc UBND các tỉnh. Đến lợt mình,
các bộ hoặc UBND uỷ quyền cho các tổng công ty hoặc các sở, cứ nh vậy
giám đốc các DNNN mới là ngời trực tiếp quản lý sử dụng tài sản. Giám
đốc chỉ là ngời đại diện, chủ sở hữu đích thực là toàn dân. Khi chuyển sang
cơ chế thị trờng, các DNNN phải đợc đổi mới và chọn lọc lại theo nguyên
tắc xác định rõ trách nhiệm vật chất giữa Nhà nớc và DNNN, thì cổ phần
hoá là biện pháp quan trọng khắc phục tình trạng không có chủ sở hữu cụ
thể của DNNN.
Hai là: Tạo điều kiện để ngời lao động trong doanh nghiệp có cổ phần
và những ngời đã góp vốn đợc làm chủ. CPH nh một chất keo gắn kết ngời
lao động với hiệu quả sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp, họ không
chỉ là ngời công nhân mà còn là chủ nhân của doanh nghiệp đó. Việc cho
công ty phát hành cổ phiếu u đãi, cổ phần nội bộ khiến vai trò cổ đông và
vai trò ngời lao động thống nhất với nhau. Ngời lao động sẽ là ngời trực tiếp
giám sát, kiểm tra tình hình giám sát kinh doanh của doanh nghiệp. Với ý
nghĩa này, CPH biến doanh nghiệp thành liên hợp lợi ích của ngời lao
động, là điểm mấu chốt làm cho các doanh nghiệp hoạt động hiệu quả. Bên
cạnh đó, các DNNN khi đó đã đợc CPH sẽ tránh đợc sự đièu hành theo
kiểu mệnh lệnh hành chính, ảnh hởng đến tính tự chủ trong sản xuất kinh
doanh.
6
Trang 13-14 tạp chí quản lý Nhà nớc.
7
Đề án môn học
Ba là: CPH góp phần tách rời sở hữu ra khỏi chức năng quản lý kinh
doanh giúp cho chuyên nghiệp hoá chức năng quản lý kinh doanh, nâng cao
năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. CTCP là tổ chức đại diện cho nhiều
sở hữu cổ phần, tập trung vốn giao cho ngời đợc đào tạo chuyên môn, có
năng lực quản lý và tổ chức kinh doanh. Do vậy quản lý trở thành một nghề,
có ý nghĩa quyết định tới việc nâng cao hoạt động có hiệu quả của doanh
nghiệp.
Bốn là: Tăng khả năng huy động và tập trung vốn mở rộng sản xuất
kinh doanh của doanh nghiệp. Nhiều DNNN khi chuyển sang lao động
trong cơ chế thị trờng đều rơi vào tình trạng thiếu vốn kinh doanh. Vốn Nhà
nớc giao cho bao gồm cả nợ khó đòi , sản phẩm, vật t ứ đọng không có khả
năng sử dụng hoặc không tổ chức ra xuất ra sản phẩm mà thị trờng cần
Do vậy, bộ phận vốn lu động dùng để kinh doanh thờng xuyên thiếu. Mặt
khác, sự phát triển không ngừng của khoa học công nghệ hiện đại, đòi hỏi
các doanh nghiệp phải thờng xuyên đổi mới trang thiết bị nhằm nâng cao
chất lợng sản phẩm, tăng khả năng cạnh tranh.
Năm là: Góp phần đổi mới và nâng và nâng cao hiệu lực quản lý của
Nhà nớc chuyển sang KTTT, Nhà nớc phải thay đổi căn bản cách thức quản
lý đến các DNNN nói riêng và toàn bộ nền kinh tế nói chung. Với t cách là
bộ máy quyền lực, Nhà nớc tác động vào đời sống kinh tế , vào các hoạt
động của chủ thể của hoạt động sản xuất kinh doanh thuộc mọi thành phần
kinh tế thông qua hệ thống pháp luật, thể chế, chính sách, các công cụ điều
tiết và bằng chính thực lực kinh tế. Cụ thể là: Nhà nớc thông qua các công
cụ của mình điều tiết thị trờng và thị trờng sẽ điều tiết hoạt động của các
doanh nghiệp. Mặt khác với t cách là đại diện của toàn dân, là chủ sở hữu
đối với khu vực kinh tế nhà nớc, nhà nớc cũng phải thực hiện chế độ uỷ
quyền quản lý, thực hiện việc giám sát, kiểm kê, kiểm soát, lựa chọn, thuê
ngời quản lý và bảo vệ tài sản. Nh vậy, nhà nớc cần có cách quản lý khác cơ
bản so với cơ chế cũ. Việc đổi mới và nâng cao hiệu lực quản lý của nhà n-
ớc không chỉ cho đợc thực hiện bởi sự cố gắng, tự đổi mới, tự hoàn thiện
của hệ thống bộ máy nhà nớc, mà còn có sự cộng tác quan trọng của bản
thân đối tợng quản lý. Một khi đối tợng quản lý đã thay đổi căn bản, các
CTCP ra đời và hoạt động theo những nguyên tắc của KTTT, tất yếu đến sự
đổi mới phơng thức quản lý của nhà nớc.
8
Đề án môn học
Những mục tiêu cơ bản trên có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, là tiền
đề cho nhau phát triển.
1.2.2.2. Mục tiêu tổng quát của cổ phần hoá DNNN
7
Cổ phần hoá DNNN một mặt giúp cho các doanh nghiệp hoạt động có
hiệu quả, đứng vững và phát triển trong quá trình chuyển đổi của nền kinh
tế. Mặt khác CPH còn là bớc đi quan trọng để nhà nớc thực hiện các mục
tiêu chiến lợc của công cuộc đổi mới kinh tế đất nớc.
-CPH góp phần quan trọng trong việc chuyển nền kinh tế nớc ta sang
hoạt động theo cơ chế thị trờng. Đảng và nhà nớc ta đã khẳng định quan
điểm phát triển của nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, hoạt động theo
cơ chế thị trờng, có sự quản lý của nhà nớc theo định hớng XHCN. Để có
cơ chế thị trờng vận hành thông suốt phải có cơ cấu thị trờng đầy đủ, đồng
bộ nghĩa là phải có các loại thị trờng phát triển trong một hệ thống hoàn
chỉnh, thống nhất.
- Nâng cao hiệu quả kinh tế, xã hội của nền kinh tế theo nguyên tác
của KTTT. Đây là một mục tiêu tổng quát bao trùm và tác động đến nhiều
mặt, nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Hiểu quả kinh tế-xã hội đ-
ợc hiểu theo nghĩa huy động mọi khả năng về vốn, kỹ thuật, lao động,năng
lực quản lý của cộng động dân tộc và của quốc tế vào sự nghiệp xây dựng,
phát triển kinh tế cuả đất nớc một cách hiểu quả nhất.
1.3. cổ phần hoá DNNN cơ sở lý luận và kinh nghiệm
thực tiễn.
1.3.1. Cơ sở lý luận.
Từ những năm 70 của thế kỷ XX trên thế giới diễn ra quá trình giảm
bớt sự can thiệp của Nhà nớc vào nền kinh tế thông qua t nhân hoá và CPH
DNNN . Nó bắt đầu từ nớc Anh rồi lan sang các nớc công nghiệp khác và
các nớc đang phát triển; đến đầu những năm 90 quy mô t nhân hoá và CPH
DNNN diễn ra cha từng thấy, trở thành hiện tợng phổ biến, đến năm 1995
đã có hơn 100000 DNNN đợc t nhân và CPH, hơn 80 nớc cam kết thực hiện
t nhân hoá và CPH DNNN.
Cơ sở của việc xuất hiện hiện tợng này là:
8
7
Bài mục tiêu CPH DNNN của Ngô Thị Ngọc Anh- tạp chí quản lý Nhà nớc.
8
Sách kinh tế Nhà nớc va quá trình đổi mới DNNN.
9
Đề án môn học
Thứ nhất: Về nhận thức lý luận, có sự thay đổi quan điểm về vai trò
của Nhà nớc trong nền KTTT. Tứ chủ nghĩa t bản điều tiết" của keynes
đến "chủ nghĩa tự do mới" rồi nền "kinh tế hỗn hợp" của samuelson; sự thay
đổi nhận thức từ chỗ nhấn mạnh vai trò của khu vực kinh tế Nhà nớc đến
chỗ coi trọng khu vực kinh tế t nhân và vai trò tự điều tiết của cơ chế thị tr-
ờng, và hiện nay là phổ biến của mô hình nền kinh tế hỗn hợp giữa khu
vực kinh tế Nhà nớc và khu vực kinh tế t nhân". Quan điểm này đã thay đổi
t duy kinh tế của các chính phủ, dẫn đến xu hớng đánh giá lại vai trò và
hiểu quả kinh tế-xã hội, của hệ thống DNNN. CPH DNNN là giải pháp mà
hầu hết các nớc đều coi trọng, bắt nguồn từ sự thay đổi quan niệm nói trên.
Thứ hai: Các DNNN phát triển tran lan, lại không đợc tổ chức và quản
lý tốt. Quản lý kinh tế theo kiểu hành chính, qua nhiều cấp trung gian, hệ
thống kinh tế hoạch tài chính cứng nhắc, thiếu khẳ năng thích ứng với nền
KTTT. Tính chủ động trong sản xuất kinh doanh bị gò bó bởi nhiều quy chế
xuất phát từ quyền sở hữu của Nhà nớc. Sự độc quyền của các DNNN đợc
pháp luật bảo vệ. Tất cả cái đó đã đánh mất động lực kinh tế trong hoạt
động sản xuất- kinh doanh của các DNNN, làm kết quả hoạt động của
chúng yếu kém triền miên.
Thứ ba: Do hoạt động kém hiểu quả nên các DNNN đã trở thành gánh
nặng cho ngân sách Nhà nớc, trợ cấp trực tiếp và gián tiếp cho chúng, điều
đó dẫn đến ngân sách bị thiếu hụt.
Thứ t: Sức hấp dẫn của các CTCP so với các doanh nghiệp bình thờng
khác, CTCP có sức sống mạnh hơn, hiểu quả kinh tế cao hơn rõ rệt và vai
trò hết sức to lớn trong sự phát triển kinh tế-xã hội, đáp ứng yêu cầu mới
của sự phát triển KTTT. Hình thức thực hiện chế độ sở hữu rất đa dạng,
phong phú. Thớc đo sự đúng đắn của các hình thức đó là tác dụng thu hút,
tập hợp và sử dụng có hiểu quả các nguồn vốn trong xã hội, tạo động lực
cho sự phát triển. Thực tế phát triển KTTT cho thấy, loại hình CTCP hội tụ
đủ các yếu tố trên, ngợc lại loại hình doanh nghiệp đơn sở hữu (dù là sở hữu
t nhân hay sở hữu Nhà nớc) sẽ bị hạn chế trong đầu t và cạnh tranh.
CPH DNNN liên quan chặt chẽ tới việc tôn trọng và phát huy sở hữu
cá nhân, không chỉ trong chế độ TBCN mà cả trong chế độ XHCN. Với t
cách vừa là cổ đông, vừa là ngời làm thuê trong CTCP, ngời lao động có
quan hệ lợi ích chặt chẽ với doanh nghiệp, còn trong DNNN , chủ sở hữu là
Nhà nớc, là chung chung mơ hồ, không gắn liền quyền sở hữu và quyền sử
10
Đề án môn học
dụng. CPH DNNN thật sự là một cuộc cách mạng triệt để thay đổi cách tổ
chức hoạt động trong nội bộ doanh nghiệp, thay đổi cơ bản mối quan hệ
doanh nghiệp - Nhà nớc và tạo điều kiện cho doanh nghiệp thích ứng với
hoạt động cạnh tranh trong cơ chế thị trờng.
1.3.2. Cơ sở thực tiễn.
CPH DNNN là vấn đề rất mới đối với Việt Nam. Vì vậy nghiên cứu
kinh nghiệm CPH DNNN của các nớc trên thế giới, đặc biệt là các nớc có
điều kiện tơng đồng nh Trung Quốc, một số nớc có nên kinh tế chuyển đổi
ở Đông Âu, cung nh các nớc trong khối Châu á: Nhật, Thái Lan,Singapore
để tìm kiếm kinh nghiệm có thể vận dụng vào thực tiễn ở Việt Nam là vô
cùng quan trọng.
Ngày nay CTCP có u thế so với các doanh nghiệp khác: phát hành cổ
phiếu rộng ra công chúng, cổ đông tham gia quản lý công ty, cổ phiếu
chuyển nhợng trên thị trờng chng khoán, chuyển nhợng nội bộ làm co giá
trị doanh nghiệp có tính công khai, trung thc hơn.
Do nhiều năm thực thi một nền kinh tế kinh tế hoạch hoá tập trung,
tuyệt đối hoá kinh tế Nhà nớc đồng nhất với DNNN, nên trong một thời
gian dài phát triển hệ thống DNNN với số lợng lớn và tràn lan.
Trong quá trình hoạt động DNNN đã bộc lộ những yếu kém, bất cập,
đa đất nớc đến cuộc khủng hoảng kinh tế xã hội . Chính vì vậy, việc đổi
mới sắp xếp lại hệ thống DNNN là một đòi hỏi tất yếu. Việc định hớng
XHCN nền KTTT đòi hỏi phải tạo cho kinh tế Nhà nớc sức mạnh thật sự,
trong đó DNNN là nòng cốt để đủ khẳ năng dẫn dắt, điều tiết và định hớng
các thành phần kinh tế khác.
Xung quanh vấn đề này Đảng và Nhà nớc đã có nhiều nỗ lực, đã đạt đ-
ợc nhiều thành tựu đáng tự hào. Tuy vậy đến năm 1992, cuộc cách mạng
DNNN có phần chững lại, lúng túng, cuộc sống đã đặt ra một loạt vấn đề
bức xúc: Ai chịu trách nhiệm chính về việc bảo toàn, phát triển vốn và tài
sản của Nhà nớc? Ai bảo đảm quyền lợi chính đáng của ngời lao động nh
việc làm, đời sống, thu nhập, bảo hiểm xã hội ?
Trong bối cảnh đó, buộc chúng ta phải tiếp tục đổi mới. Từ thực trang
của nền kinh tế cùng với các điểm u việt của hình thức CTCP và CPH
DNNN, Việt Nam hiện có thể vận dụng và cần thiết phải tiến hành chuyển
một bộ phận DNNN thành CTCP.
11
Đề án môn học
Ngay từ đầu thập kỷ 90, Đảng đã có chủ trơng chuyển một bộ phận
DNNN thành CTCP cụ thể nh sau:
9
- Nghị Quyết hội nghị Trung ơng Đảng lần thứ 2 khoá VII (11/ 1991)
nêu rõ. chuyển một số doanh nghiệp quốc doanh có điều kiện thành lập
CTCP và thành lập một số công ty quốc doanh cổ phần mới, phải làm thí
điểm chỉ đạo chặt chẽ, rút kinh nghiệm chu trớc khi mở rộng phạm vi thích
hợp".
-Nghị Quyết hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiện kỳ khoá VII
(11/1994) đã nêu mụa đích, hình thức CPH và mức độ sở hữu Nhà nớc tại
DNNN CPH: Để thu hút thêm vốn, tạo thêm động lực, ngăn chặn tiêu cực,
thúc đẩy DNNN lám ăn có hiểu quả, cần thực hiện các hình thức CPH có
mức độ thích hợp với tính chất và lĩnh vực sản xuất kinh doanh; trong đó sở
hữu Nhà nớc chiếm tỉ lệ cổ phần chi phối.
-Nghị Quyết của bộ chính trị về tiếp tục đổi mới để pháp huy vai rò
chủ đạo của DNNN (số 10/NQ-TW, ngày 17/3/1995) đã bổ sung thêm về
phơng châm tiến hành CPH, tỷ lệ bán cổ phần cho ngời trong và ngoài
- Doanh nghiệp: Thực hiện từng bớc vững chắc CPH một bộ phận
doanh nghiệp mà Nhà nớc không cần giữ 100% vốn ".
-Trong kết luận của bộ tài chính về kế hoạch phát triển kinh tế -xã hội
5 năm 1996-2000 (số 301 BBK/BTC ngày 12/9/1995) đã bổ sung thêm mục
tiêu giữ vững định hớng XHCN của CPH DNNN và phân loại DNNN để
CPH.
-Nghị Quyết của đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII (6/1996) chỉ
đạo: "Tổng kết kinh nghiệm, hoàn thiện khuôn khổ pháp luật để triển khai
tích cực, vững chắc CPH DNNN nhằm huy động thêm vốn, tạo động lực
mới thúc đẩy doanh nghiệp làm ăn có hiểu quả, làm tài sản Nhà nớc ngày
một tăng lên, là sự kết hợp giữa kinh tế Nhà nớc và kinh tế nhân dân để phát
triển đất nớc chứ không phải để t nhân hoá. Bên cạnh doanh nghiệp 100%
vốn Nhà nớc, sẽ có nhiều doanh nghiệp mà Nhà nớc nắm cổ phần chi phối.
-Hội nghị lấn thứ 4 ban chấp hành TW khoá VIII (tháng 12/1997) nêu
rõ giải pháp CPH nh sau: Phân loại doanh nghiệp công ích va doanh
nghiệp kinh doanh, xác định danh mục loại doanh nghiệp cần giữ 100% vốn
Nhà nớc, loại DNNN cần nắm giữ cổ phần chi phối, loại hình DNNN chỉ
nắm cổ phần ở mực thấp và đối với doanh nghiệp mà Nhà nớc không nắm
9
Kinh tế Nhà nớc và quá trình đổi mới DNNN.
12
Đề án môn học
100% vốn cần lập kế hoạch CPH để tạo động lực phát triển,thúc đẩy làm ăn
hiểu quả.
Bên cạnh đó là những thành tựu về CPH doanh nghiệp mà các nớc ở
trên thế giới đã thực hiện trong các lĩnh vực, ngành nh chiến lợc CPH ở một
số công ty trong xu hớng sủ dụng tiền.
10
Ngời Nhật: xứng đáng danh hiệu tiết kiệm nhất, có thể là sau cuộc
chiến tranh thế giới thứ 2 cách đây 55 năm đủ trầm tích vào các thế hệ sau.
Tổng số để dành của ngời Nhật thì:
55% giữ vào ngân hàng theo hình thức tiết kiệm dài hạn, đồng yên
trong vài thập kỷ lên giá và tâm lý phòng thân là lý do.
30% dùng để mua các quỹ bảo hiểm, đầu t.
Còn lại mua trái phiếu, các công cụ tài chính ít rủi ro.
Chỉ có 0.1% mua cổ phiếu
Cứ 5 ngới có một ngời mua cổ phiếu giá trị thấp, tổng giá trị cổ phiếu
chỉ khoảng 5-6 tỷ USD = 20% tổng giá trị cổ phiếu, trong khi đó số ngời n-
ớc ngoài mua cổ phiếu ở Nhật chiếm 0.4% nhng lại chiếm gần 6 % tổng số
giá trị cổ phiếu.
Ngời Mỹ: mua nhiều cổ phiếu hơn có 50 triệu ngời mua cổ phiếu, tổng
giá trị chiếm 20% số tiền để dành, điều này có thể là thị trờng cổ phiếu ở
Mỹ khá hấp dẫn. Giá cổ phiếu của một số công ty tăng không ngừng nh
hãng microsopt đạt kỷ lục trong 20 năm, hoặc các vụ đầu t đặc biệt nh trục
vớt tàu, khai mỏ, chế tác sản phẩm có tính độc quyền Môi trờng kinh
doanh đã chứng minh hiểu quả của đầu t vào cổ phiếu,việc huy động của
các CTCP là khá thuận lợi.
Ngời Mỹ quan niệm thu nhập của dân c là cho tiêu dùng cá nhân và
đầu t cho kinh doanh, hệ thống bảo hiểm tốt nên mọi ngời có thể yên tâm
để một số tiền vào bảo hiểm, số còn lại đa vào đầu t và tiêu dùng. Họ cho
rằng nh thế kích thích tính năng động của kinh doanh. Kinh doanh có đầu t
vào là vốn của dân và đầu ra là ngời dân tiêu tiền.
Chính phủ Trung Quốc: gần đây báo động về số tiền d gửu tiết kiệm
trong dân chúng tăng lên 12000 tỷ USD trong đó 60% là tiết kiệm dân c.
Tiết kiệm chuyển sang tâm lý thực lãi làm giảm tiêu dùng, tạo áp lực cho
tín dụng sản xuất. Vì thế chính phủ đã đánh thuế 20% lãi tiết kiệm nhằm
đẩy tiền vào tiêu dùng và đầu t, đồng thời đa ra các biện pháp kích thích thị
10
Tạp chí ngân hàng số 12- 2000.
13
Đề án môn học
trờng cổ phiếu cùng với các dự án lớn mà chính phủ giao cho các công ty
tham gia nhằm thu hút vốn trong xã hội.
Tóm lại: CTCP có u thế đối với các doanh nghiệp khác phát hành cổ
phiếu rộng ra công chúng, cổ đông tham gia quản lý công ty, cổ phiếu
chuyển nhợng trên thị trờng chứng khoán, chuyển nhợng nội bộ làm cho giá
trị doanh nghiệp có tính công khai, trung thực hơn. Nhng các CTCP đều vấp
phải các xu hớng sủ dụng tiền của dân chúng và buộc họ phải có chiến lợc
huy động vốn. Điều khác biệt của vốn cổ phần là cổ đông và chịu trách
nhiệm các khoản nợ công ty trong phạm vi vốn góp.
14

vấn đề bhxh cho người lao động việt nam


LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "vấn đề bhxh cho người lao động việt nam": http://123doc.vn/document/1052446-van-de-bhxh-cho-nguoi-lao-dong-viet-nam.htm


Đặt vấn đề
Từ xa đến nay,cuộc sống của xã hội loài ngời lúc nào cũng có thể gặp phải
rủi ro: tuổi già,bệnh tật,tai nạn Nếu không có những trợ cấp thì không chỉ cá
nhân mà ngay cả gia đình họ sẽ gặp phải những khó khăn về tài chính.Vì vậy,ở
Việt Nam hiện nay đã có rất nhiều chính sách để đảm bảo một phần vật chất và
tinh thần cho ngời lao động để họ có thể tiếp tục làm những công việc có ích cho
xã hội
Là một ngời lao động trong tơng lai,thấy đợc tầm quan trọng của BHXH tôi
quyết định chọn đề tài "vấn đề BHXH cho ngời lao động Việt Nam" để
phần nào hiểu biết đánh giá công tác BHXH ở nớc ta hiện nay.
Đề án đợc chia làm 3 chơng:
Chơng I: Khái quát chung về BHXH
Chơng II: Thực trạng về BHXH cho ngời lao động ở Việt Nam
Chơng III: Phơng hớng và giải pháp nhằm thực hiện tốt hơn
chính sách BHXH ở nớc ta.
Do hạn chế về tài liệu và số liệu bài viết cha cập nhật,chắc chắn còn nhiều
sai sót rất mong đợc sự đóng góp của thầy cô để bài viết đợc hoàn chỉnh hơn.
Em xin chân thành cảm ơn !
Chơng I: Khái quát chung về bhxh
I. Bản chất của bhxh:
1. Khái niệm:
BHXH là sự đảm bảo về vật chất cho ngời lao động thông qua các chế độ
của BHXH nhằm góp phần ổn định đời sống và gia đình của họ.
2. Bản chất của BHXH:
Con ngời muốn tồn tại và phát triển trớc hết phải ăn,mặc,ở và đi lại Để
thoả mãn những nhu cầu tối thiểu đó ngời ta phải lao động để làm ra những sản
phẩm cần thiết.Khi sản phẩm lao động đợc tạo ra ngày càng nhiều thì việc thoả
mãn những nhu cầu sinh hoạt và phát triển của con ngời là tất yếu.Nhng trong
thực tế, không phải lúc nào con ngời cũng gặp thuận lợi, có thu nhập ổn định và
điều kiện sinh sống đảm bảo.Mà nhiều khi những khó khăn bất lợi ít nhiều ngẫu
nhiên ảnh hởng đến côn ngời. Ví dụ: bị ốm đau, bị tai nạn trong lao động, xí
nghiệp giải thể hay khi tuổi già khả năng lao động giảm Khi rơi vào những tr-
ờng hợp này, các nhu cầu cần thiết trong cuộc sống tăng lên, xuất hiện một số nhu
cầu mới nh: cần đợc khám chữa bệnh và điều trị khi ốm đau, tai nạn thơng tật
nặng cần có ngòi chăm sóc, nuôi dỡng v.v Vì vậy, muốn tồn tại và ổn định cuộc
sống, con ngời phải tìm ra những cách giải quyết khác nhau: san sẻ, đùm bọc lẫn
nhau trong nội bộ cộng đồng; đi vay hoặc dựa vào sự cứu trợ của các tổ chức
Quốc Tế v.v Rõ ràng những giải pháp đó hoàn toàn thụ động và không lâu dài.
Khi nền kinh tế hàng hoá phát triển BHXH ngày càng phát huy, bởi vì nó
đã đợc Nhà nớc đứng ra can thiệp và điều hoà. Sự can thiệp này một mặt làm tăng
đợc vai trò của Nhà nớc , mặt khác buộc cả giới thợ và giới chủ phải đóng một
khoản tiền nhất định hàng tháng đợc tính toán dựa trên cơ sở xác suất rủi ro xảy
ra đối với ngời làm thuê. Số tiền đóng góp của cả chủ và thợ hình thành một quỹ
tiền tệ tập trung trên phạm vi quốc gia.Quỹ này còn đợc bổ sung từ Ngân
Sách Nhà nớc khi cần thiết .Nhờ những mối quan hệ ràng buộc đó mà rủi ro ,bất
lợi đối với ngời lao động đợc dàn trải, cuộc sống của họ và gia đình đợc đảm bảo
ổn định.Ngời chủ cũng thấy mình có lợi bởi vì việc sản xuất kinh doanh diễn ra
bình thờng, không bị xáo trộn khi ngời lao động găp rủi ro.Toàn bộ những hoạt
động với những mối quan hệ ràng buộc trên đợc gọi là bảo hiểm xã hội với ngời
lao động.
Mối quan hệ giữa các bên trong BHXH phát sinh trên cơ sở quan hệ lao
động và diễn ra giữa 3 bên: Bên tham gia BHXH, bên BHXH và bên đợc BHXH.
Bên tham gia BHXH có thể chỉ là ngời lao động hoặc cả ngời sử dụng lao
động.Bên BHXH (bên nhận nhiệm vụ BHXH) thờng là các cơ quan chuyên trách
do Nhà nớc lập ra và bảo hộ. Bên đợc BHXH là ngời lao động và gia đình họ khi
có đủ các điều kiện ràng buộc cần thiết.
Mục tiêu của BHXH là nhằm thoả mãn những nhu cầu thiết yếu của ngời
lao động trong trờng hợp bị giảm hoặc mất thu nhập, mất việc làm.Cụ thể:
+Đền bù cho ngời lao động những khoản thu nhập bị mất để đảm bảo nhu
cầu sinh sống thiết yếu của họ.
+Chăm sóc sức khoẻ và chống bệnh tật.
+Xây dựng điều kiện sống đáp ứng các nhu cầu của dân c và các nhu cầu
đặc biệt của ngời già, ngời tàn tật và trẻ em.
Với những mục tiêu trên, BHXH đã trở thành một trong những quyền con
ngời và đợc Đại hội đồng Liên hợp quốc thừa nhận và ghi vào tuyên ngôn Nhân
quyền ngày 10 tháng 12 năm 1948: " Tất cả mọi ngời với t cách là thành viên của
xã hội có quyền hởng BHXH, quyền đó đợc đặt cơ sở trên sự thoả mãn các quyền
về kinh tế, xã hội và văn hoá, nhu cầu về nhân cách và sự tự do phát triển con ng-
ời."
3. Đối tợng tham gia BHXH:
BHXH là một hệ thống đảm bảo khoản thu nhập bị giảm hoặc bị mất đi do
ngời lao động bị giảm hoặc mất khả năng lao động, mất việc làm vì các nguyên
nhân nh ốm đau, tai nạnv.v Chính vì vậy, đối tợng của BHXH chính là thu nhập
của ngời lao động bị biến động giảm hoặc mất đi do bị giảm hoặc mất khả năng
lao động,mất việc làm của những ngòi tham gia BHXH.
Đối tợng tham gia BHXH là ngời lao động và ngời sử dụng lao động.Tuy
nhiên, tuỳ theo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của mỗi nớc mà đối tợng này
có thể là tất cả hoặc một bộ phận những ngời lao động nào đó.
4. Nguyên tắc của BHXH:
4.1. BHXH là sự đảm bảo về mặt xã hội:
Đây là nguyên tắc vừa mang giá trị vật chất, vừa mang tính xã hội. Điều
này đợc thể hiện trớc hết là sự đảm bảo bằng vật chất ( qua các chế độ BHXH ).
Mức bảo đảm bằng cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hởng đến việc tham gia
vào BHXH của ngời lao động và ngời sử dụng lao động. Về măt xã hội, theo
nguyên tắc này, BHXH lấy số đông bù số ít, lấy quãng đời lao động thực tế có thu
nhập là cơ sở để đảm bảo cho quãng đời không tham gia vào lao động (mất sức
lao động hay nghỉ hu ).
4.2. BHXH vừa mang tính bắt buộc, vừa mang tính tự nguyện:
Tính bắt buộc thể hiện ở nghĩa vụ tham gia và mức tham gia tối thiểu (thời
gian, mức đóng bảo hiểm ). Nh vậy, Nhà nớc đóng vai trò tổ chức, định hớng để
ngời lao động và ngời sử dụng lao động hiểu đợc nghĩa vụ và trách nhiệm khi
tham gia các loại hình và các chế độ bảo hiểm.
4.3. Xác định đúng mức tối thiểu của các chế độ BHXH:
Mức tối thiểu của các chế độ BHXH là mức đóng định kỳ (hàng tháng),
mức thời gian tối thiểu để tham gia và đợc hởng một chế độ BHXH cụ thể. Các
mức tối thiểu này , khi thiết kế thờng dựa vào tiền lơng tối thiểu , tiền lơng bình
quân , quãng đời lao động.
4.5. Công bằng trong BHXH:
Sự công bằng trớc hết phải đặt trong quan hệ giữa việc đóng góp và đợc h-
ởng, giữa mức đóng góp và thời gian của từng ngời. Điều này đợc thể hiện trong
nội dung và điều kiện tham gia trong từng chế độ bảo hiểm xã hội.
5. Chức năng của BHXH:
_Thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho ngời lao động tham gia bảo
hiểm khi họ bị mất khả năng lao động hoặc mất việc làm. Sự thay thế hoặc bù đắp
này chắc chắn sẽ xảy ra vì những ngời lao động sẽ hết khả năng lao động khi họ
hết tuổi lao động theo các quy định của BHXH.
_Tiến hành phân phối và phân phối lại thu nhập giữa những ngời tham gia
BHXH. BHXH thực hiện phân phối lại theo chiều dọc và chiều ngang. Phân phối
lại giữa những ngời lao động có thu nhập cao và thấp, giữa những ngời khoẻ mạnh
đang làm việc với những ngời ốm yếu phải nghỉ việc v.v
_Góp phần kích thích ngời lao động hăng hái lao động sản xuất nâng cao
năng xuất lao động cá nhân và năng xuất lao động xã hội.
_Gắn bó lợi ích giữa ngời lao động với ngời sử dụng lao động, giữa ngời
lao động với xã hội. Thông qua BHXH mà mâu thuẫn giữa ngời sử dụng lao động
và ngời lao động thêm gần gũi và gắn bó.
6. Tính chất của BHXH:
_Tính tất yếu khách quan trong đời sống xã hội bởi vì :
Khi sản xuất càng phát triển rủi ro và khó khăn đối với ngời lao động càng
nhiều và phức tạp hơn, dẫn đến mối quan hệ chủ-thợ càng căng thẳng. Để giải
quyết vấn đề này Nhà nớc phải đứng ra can thiệp thông qua BHXH . Nh vậy,
BHXH ra đời hoàn toàn mang tính khách quan trong đời sống kinh tế-xã hội của
nớc ta.
_BHXH mang tính ngẫu nhiên bởi vì : những rủi ro phát sinh ngẫu nhiên
theo thời gian và không gian mà ngời lao động không thể biết trớc đợc.
_BHXH vừa có tính kinh tế, vừa có tính xã hội và có tính dịch vụ.
+Tính kinh tế thể hiện : quỹ BHXH muốn đợc hình thành là có sự đóng góp
của các bên tham gia và đợc quản lý chặt chẽ, sử dụng đúng mục đích.
+Tính xã hội : BHXH là bộ phận chủ yếu của hệ thống bảo đảm xã hội. Về
lâu dài , mọi ngời trong xã hội đều có quyền tham gia BHXH
II. Quỹ bảo hiểm xã hội:
1. Khái niệm:
Quỹ BHXH là quỹ dùng để chi trả trợ cấp BHXH và các chi phí khác phục
vụ cho quản lý và phát triển sự nghiệp BHXH.
2. Tính chất của quỹ BHXH:
Là quỹ tài chính độc lập , tập trung nằm ngoài ngân sách nhà nớc.
3. Nguồn quỹ BHXH:
_Ngời lao động đóng góp : Thực chất sự đóng góp của mỗi ngời lao
động là không đáng kể, nhng quyền lợi nhân đợc là rất lớn khi gặp rủi ro.
_Ngời sử dụng lao động đóng góp.
_Nhà nớc đóng và hỗ trợ thêm.
_Các nguồn khác: cá nhân và các tổ chức từ thiện ủng hộ, lãi do đầu
t phần quỹ nhàn rỗi .
4. Mục đích sử dụng quỹ BHXH.
Quỹ BHXH đợc sử dụng chủ yếu cho 2 mục đích.
_Chi trả và trợ cấp cho các chế độ BHXH.
_Chi phí cho sự nghiệp quản lý BHXH.
5. Chức năng của BHXH
5.1. Căn cứ tính phí BHXH:
Dựa vào tiền lơng, thang lơng để xác định mức trợ cấp BHXH, từ đó có cơ
sở xác định mức phí đóng ( ngời lao động đóng BHXH theo tỷ lệ phần trăm so với
tiền lơng, ngời sử dụng lao động đóng BHXH theo tỷ lệ % tổng quỹ lơng.)
Dựa trên tiền lơng thực tế của từng cá nhân Nhà nớc quy định mức phí
đóng trớc rồi từ đó xác định mức hởng , căn cứ này cũng để thực hiện sự công
bằng trong các chế độ BHXH.
5.2. Nguyên tắc xác định phí BHXH:
Phí BHXH là cơ sở để hởng các chế độ BHXH. Việc xác định phí phải đảm
bảo nguyên tắc cân bằng thu chi, lấy số đông bù số ít và có dự phòng.
5.3. Công thức tính phí BHXH:
Phí BHXH đợc xác định theo công thức sau:
P=f1 +f2 +f3
P- Phí BHXH
F1- Phí thuần tuý trợ cấp BHXH
F2-Phí dự phòng
F3- Phí quản lý.
III. Hệ thống các chế độ bhxh:
1. Quan điểm của tổ chức lao động quốc tế (ILO) về hệ thống các chế độ
BHXH.
Theo khuyến nghị của tổ chức lao động quốc tế (ILO ) quỹ BHXH đợc sử
dụng để trợ cấp cho các đối tợng tham gia BHXH nhằm ổn định cuộc sống cho
bản thân và gia đình họ, khi đối tợng tham gia BHXH gặp rủi ro. Thực chất là trợ
cấp cho 9 chế độ mà tổ chức này đã nêu lên trong công thức 102 tháng 6 năm
1952 tại Giơnevơ:
1.Chăm sóc y tế.
2. Trợ cấp.
3.Trợ cấp thất nghiệp.
4. Trợ cấp tuổi già.
5. Trợ cấp tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp.
6. Trợ cấp gia đình.
7. Trợ cấp sinh đẻ.
8. Trợ cấp khi tàn phế.
9. Trợ cấp cho ngời còn sống (trợ cấp mất ngời nuôi dỡng)
Chín chế độ trên hình thành một hệ thống các chế độ BHXH. Tuỳ điều
kiện kinh tế- xã hội mà mỗi nớc tham gia công ớc Giơnevơ thực hiện khuyến nghị
đó ở các nớc khác nhau, nhng ít nhất phải thực hiện 3 chế độ. Trong đó , phải có
ít nhất 1 trong 5 chế độ : (3) , (4), (5), (8), (9). Mỗi chế độ trong quan hệ trên khi
xây dựng đều dựa trên những cơ sở kinh tế- xã hội , tài chính, thu nhập, tiền l-
ơng Đồng thời, tuỳ từng chế độ khi xây dựng còn phải tính đến các yếu tố sinh
học, tuổi thọ bình quân của Quốc gia, nhu cầu dinh dỡng, xác suất tử vong
2. Đặc điểm của hệ thống các chế độ BHXH.
_Các chế độ đợc xây dựng theo luật pháp của mỗi nớc.
_Hệ thống các chế độ mang tính chất chia sẻ rủi ro, chia sẻ tài chính.
_Mỗi chế độ đợc chi trả đều căn cứ chủ yếu vào đóng góp của các bên
tham gia BHXH.
_Phần lớn các chế độ là chi trả định kỳ.
_Đồng tiền đợc sử dụng làm phơng tiện chi trả và thanh quyết toán.
_Chi trả BHXH là quyền lợi của mỗi chế độ BHXH.
Mức chi trả còn phụ thuộc vào mức dự trữ. Nếu quỹ dự trữ đợc đầu t có
hiệu quả và an toàn thì mức chi trả sẽ cao và ổn định.
3. Nguyên tắc hởng các chế độ BHXH.
Thời gian hởng trợ cấp và mức hởng trợ cấp nói chung phụ thuộc vào từng
trờng hợp cụ thể và thời gian đóng phí của từng ngời lao động, trên cơ sở tơng ứng
giữa đóng và hởng. Về nguyên tắc mức trợ cấp không cao hơn mức tiền lơng hoặc
tiền công khi ngời lao động đang làm việc và nó chỉ bằng một tỷ lệ % nhất định
so với mức tiền công và tiền lơng.
Chơng II: Đánh giá về thực trạng bhxh cho ngời
lao động ở Việt nam.
I. Tổ chức bhxh.
1. Sự ra đời và phát triển của BHXH ở Việt Nam:
1.1. Giai đoạn từ 8/1945 đến 1/1995:
Đối tợng tham gia chủ yếu là cán bộ công nhân viên Nhà nớc. Theo nghị
định 218CP ngày 27/11/1961 quy định 6 chế độ BHXH: ốm đau, thai sản,tai nạn
lao động, hu trí , tử tuất cho công nhân viên chức . Với nguồn chi trả từ đóng góp
xí nghiệp còn lại do ngân sách nhà nớc cấp.
Xí nghiệp phải đóng góp 4,7% tổng quỹ lơng trong đó: 1% dùng để chi trả
cho chế độ dài hạn; 3,7% chi trả cho chế độ ngắn hạn.
Dấu ấn quan trọng của giai đoạn này là sự ra đời của nghị định 43/CP ngày
22/6/1993 về các chế độ BHXH đối với ngời lao động trong các thành phần kinh
tế.
1.2. Giai đoạn từ 1995 đến nay:
Cùng với bộ luật đợc ban hành ngày 26/01/1994 Chính phủ đã ban hành
Nghị định 12/CP về điều lệ BHXH trong các thành phần kinh tế. Nghị định 19/CP
ngày 16/02/1995 của Chính phủ thì hệ thống BHXH có những chuyển biến cơ bản
đó là:
1.2.1.Phạm vi áp dụng BHXH đợc mở rộng áp dụng đối với ngời lao động
làm công ăn lơng ở các đơn vị , tổ chức đơn vị , tổ chức kinh tế sử dụng từ 10 lao
động trở lên thuộc mọi thành phần kinh tế.
Trớc khi có Nghị định 12/CP số ngời tham gia là 3,4 triệu ngời , đến năm
2001 có 4.403.870 ngời lao động tham gia. Nếu so với năm 2001 tăng 161.140
ngời bằng 3,8% , trong đó khối doanh nghiệp tăng 49.873 ngời . Số ngời tham gia
BHXH sau 5 năm (1995-2001) tăng 31% , riêng đối với doanh nghiệp ngoài quốc
doanh so với năm 2000 thì năm 2001 đã tăng lên 80 đơn vị . Năm 2002 cả nớc có
39 triệu lao động , có 6 triệu thuộc diện tham gia BHXH nhng chỉ có 4,1 triệu ng-
ời tham gia và chủ yếu là lao động ở khu vực nhà nớc. Các khu vực kinh tế khác
chỉ có 15 % tham gia so với tổng số lao động phải tham gia.
1.2.2.Quỹ BHXH : Khi điều lệ BHXH đợc ban hành kèm theo nghị định số
12/CP ngày 26.1.1995 của chính phủ thì quỹ BHXH thực sự mới đợc hình thành ,
đợc hạch toán độc lập với ngân sách Nhà nớc và đợc nhà nớc bảo hộ.
_Ngời sử dụng đóng 15% so với tổng quỹ lơng.
_Ngời lao động đóng 5% so với tiền lơng.
_Ngân sách nhà nớc hỗ trợ để chi trả các trợ cấp BHXH cho những
ngời nghỉ hu trớc ngày 01/01/1995.
_Khoản thu khác : từ tài trợ, từ đầu t quỹ nhàn rỗi
1.2.3.Hệ thống các chế độ BHXH.
(1). Chế độ trợ cấp ốm đau.
Nhờ có sự đóng góp vào quỹ của số đông ngời tham gia BHXH mà quỹ
BHXH có thể đảm bảo chi trả chế độ BHXH cho những ngời ốm đau 75% tiền l-
ơng với điều kiện ngời lao động đã đóng phí BHXH đủ 3 tháng trở lên có giấy xác
nhận của cơ sở y tế có thẩm quyền do Bộ y tế xác nhận.
Đối với chế độ trợ cấp ốm đau dài ngày thời hạn tối đa là từ 12 tháng đến
24 tháng đợc hởng trợ cấp.
(2). Chế độ thai sản:
Đây cũng là chế độ chi trả ngắn hạn chỉ áp dụng cho những đối tợng tham
gia lao động là lao động nữ trong độ tuổi sinh đẻ với các trờng hợp đợc hởng:
khám thai, sinh con, nuôi con sơ sinh.Điều kiện hởng là ngời đã tham gia đóng
phí BHXH. Ngời lao động nữ khi áp dụng chế độ này đợc nghỉ việc 4 tháng và đ-
ợc hởng 5 tháng lơng do quỹ BHXH chi trả.
(3). Chế độ tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp.
_Về tai nạn lao động: Theo thống kê thì tình hình tai nạn lao động những
năm gần đây có xu hớng tăng cả về số vụ, số ngời và số ngời bịi thiệt mạng. Thực
tế trong những năm qua tai nạn lao động xảy ra ở mọi ngành nghề, mọi loại hình
doanh nghiệp trong tất cả các thành phần kinh tế. Từ năm 1995 đến năm 2000 số
vụ tai nạn lao động xảy ra trong quá trình lao động, dao động từ 2000 đến 3000
vụ lớn, nhỏ. Năm 2000 là 3405 vụ trong đó số ngời chết cũng tăng lên. Đó là cha
kể đến số ngời lao động bị tai nạn do phơng tiện giao thông gây nên trong thời
gian đi và về từ nơi ở đến nơi làm việc. Tỷ lệ tai nạn lao động làm chết ngời thờng
tập trung vào một số ngành nghề nh ngành xây dựng, ngành điện, khai thác
khoáng sản, khai thác đá, ngành hoá chất
Năm 2000 số vụ tai nạn lao động làm chết ngời trong các ngành nghề này
chiếm 44% tổng số vụ tai nạn lao động chết ngời trong cả nớc và số ngời chết do
tai nạn lao động chiếm 43,2%.
_Về bệnh nghề nghiệp: Theo số liệu thống kê của vụ Y tế dự phòng thì
hàng năm số ngời đợc khám để phát hiện bệnh nghề nghiệp khoảng 20.000 ngời
chiếm tỷ lệ 1,2% tổng số lao động trong các doanh nghiệp. Trong tổng số ngời đ-
ợc khám thì số ngời phát hiện mắc bệnh nghề nghiệp chiếm khoảng 14% và phần
lớn bị bệnh bụi phổi (chiếm 50% ), sau đó là các bệnh về da, nhiễm độc chì và bị
điếc. Số ngời mắc bệnh nghề nghiệp tập trung chủ yếu trong các ngành công
nghiệp ( chiếm 60% số ngời mắc bệnh trong cả nớc) sau đó là ngành đờng sắt
(12% ).
_Về điều kiện lao động: Điều kiện lao động ở nớc ta hiện nay các doanh
nghiệp nhìn chung cha tốt. Năm 1999 có tới 30% số doanh nghiệp có tình trạng
nhà xởng không phù hợp với công nghệ sản xuất . Tỷ lệ lao động phải làm việc
với các công cụ thủ công chiếm 49,78% tổng số lao động; 45,7% làm việc với
công cụ cơ khí và nửa cơ khí ; 4,5% làm việc với thiết bị tự động hoá. Số ngời lao
động phải tiếp xúc với nguyên, nhiên vật liệu không đảm bảo vệ sinh lao động
chiếm tới 32,3% tổng số lao động trong các doanh nghiệp sản xuất. Qua khảo sát
642 nghề thì có tới 35% có nồng độ hơi khí độc tại nơi làm việc vợt tiêu chuẩn vệ
sinh cho phép từ 1 đến hàng trăm lần, có gần 39% số nghề có hàm lợng bụi đo đ-
ợc vợt tiêu chuẩn từ 1 đến 50 lần
_Về công tác an toàn lao động: Theo kết quả điều tra của Bộ lao động th-
ơng binh- xã hội: trên 625 doanh nghiệp quốc doanh , 968 doanh nghiệp ngoài
quốc doanh và 120 doanh nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài thì có tới 53,29% số lao
động ngoài quốc doanh, 29,25% số lao động làm việc trong các doanh nghiệp
quốc doanh khi làm việc không có các phơng tiện bảo hộ các nhân
(4) Chế độ h u trí:
Tuổi hu trí căn cứ vào luật lao động: Nam 60 tuổi, nữ 55 tuổi có thời gian
đóng BHXH đủ 20 năm trở lên thì đợc hởng lơng hu hàng tháng. Nhng quy định
này cha hợp lý với một số ngành độc hại, nguy hiểm thì phụ nữ không thể làm
đến độ tuổi 55 và họ muốn hởng mức trợ cấp ít ỏi từ xí nghiệp để chờ hu đã gây
không ít khó khăn cho doanh nghiệp và bản thân họ.
Việc chi trả lơng hu và trợ cấp BHXH trớc ngày 15 hàng tháng . Với số tiền
hàng năm trên 6000 tỷ đồng phần lớn bằng tiền mặt , ở hầu khắp các xã phờng
trong cả nớc. Theo báo cáo của BHXH Việt Nam thì có hơn 80 vạn ngời hởng hu
trí hoặc trợ cấp một lần. Đến năm 2001 cơ quan BHXH chỉ trả cho 39972 ngời h-
ởng chế độ trợ cấp hu trí. 1892 ngời hởng trợ cấp cán bộ xã, phờng.
(5) Chế độ tử tuất.
Chế độ này áp dụng cho thân nhân của đối tợng lao động khi đối tợng lao
động chết theo quy định của luật lao động. Chỉ tính đến năm 1994 chính sách
BHXH đã đảm bảo trợ cấp cho hơn 30 vạn ngời hởng tiền tuất hàng tháng. Năm
2001 đã đảm bảo trợ cấp cho 20370 ngời hởng chế độ tử tuất.
2. Tổ chức quản lý quỹ BHXH:
Theo Nghị định 218/CP ngày 27/01/1961 quy định Tổng công đoàn Việt
Nam quản lý quỹ và sự nghiệp BHXH. Đến quyết định 31/CP ngày 30/03/1993
công tác quản lý quỹ và sự nghiệp BHXH do hai tổ chức: Tổng liên đoàn Lao
động Việt Nam và Bộ Lao động thơng binh- xã hội.
Nghị định 19/CP ngày 12/02/1995 sự nghiệp quản lý BHXH do Bảo hiểm
xã hội Việt Nam quản lý và Bộ Lao động thơng binh- xã hội là cơ quan quản lý
Nhà nớc về BHXH có trách nhiệm :
-Hớng dẫn, kiểm tra việc thực hiện điều lệ BHXH của tổ chức BHXH Việt
Nam ở tất cả các cơ quan đơn vị , doanh nghiệp có đối tợng tham gia trên phạm vi
cả nớc.
-Có trách nhiệm đề xuất với Chính phủ sửa đổi, bổ sung những quy định về
BHXH.
-Có thẩm quyền kiến nghị với các cơ quan chức năng của Nhà nớc để xử lý
những việc làm vi phạm pháp luật.
-Hội đồng quản lý BHXH Việt Nam là cơ quan quản lý cao nhất của
BHXH Việt Nam.
Những năm gần đây đã đạt đợc một số thành tựu trong công tác quản lý
BHXH:
Năm 2001 cơ quan BHXH đã cấp 487.513 sổ BHXH , đa tổng số đã cấp lên
3.872.594 sổ BHXH , giải quyết chế độ hàng tháng cho 66.356 ngời tăng 14% và
137.094 ngời hởng chế độ 1 lần tăng 11% so với năm 2000.
Trong 2 năm 2000-2001 toà án thụ lý hơn 1.400 vụ, số vụ khởi kiện riêng về đòi
ngời sử dụng lao động trả trợ cấp BHXH chỉ chiếm dới 10% (khoảng 102 vụ)
,phần lớn các vụ kiện này nằm trong các vụ kiện về đơn phơng chấm dứt hợp
đồng lao động và sa thải lao động trái pháp luật kết hợp với đòi bồi thờng BHXH.
II. Những nguyên nhân làm hạn chế thực hiện chính sách
bhxh.
1. Về tổ chức quản lý BHXH.
Công tác tuyên truyền phổ biến các quy định của pháp luật về BHXH cha
đợc các ngành, các cấp quan tâm đúng mức.
_Pháp luật về BHXH còn ở dạng văn bản dới luật, tính pháp lý cha cao, cha
đồng bộ và thiếu nhất quán, thiếu những chế tài mạnh để các cơ quan chức năng
buộc ngời vi phạm phải thực hiện khi tranh chấp xảy ra.
_Công tác thanh tra, kiểm tra còn quá mềm mỏng , đôi khi bị buông lỏng,
chế tài sử phạt đối với ngời có sai phạm quá nhẹ, họ sẵn sàng nộp phạt vài ba triệu
để tránh những khoản nộp hàng tỷ đồng.
2. Về phía ngời lao động:
Bản thân ngời lao động trình độ còn hạn chế, họ chỉ muốn có công ăn , việc
làm, có thu nhập cho nhu cầu đời sống hàng ngày, họ cha hiểu hết về các chế
độ ,chính sách xã hội cũng nh quyền lợi của ngời lao động. Vì vậy, nhiều ngời
không tham gia vào BHXH.
3. Về phía doanh nghiệp:
Tình hình sản xuất kinh doanh ở các doanh nghiệp Nhà nớc tăng trởng
chậm, vì vậy chủ doanh nghiệp không đăng ký đóng BHXH cho ngời lao động
theo quy định.
Có đến 30% doanh nghiệp t nhân làm ăn thua lỗ, doanh nghiệp không có
trụ sở, vố ít, không mở sổ sách kế toán để hach toán theo quy định hiện hành của
Nhà nớc nên không biết đóng BHXH theo mức nào. Ngời lao động thì đa số hợp
đồng theo thời vụ hoặc hợp đồng theo công việc.

một số biện pháp để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn lưu động tại công ty vật tư kỹ thuật xi măng hà nội


LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "một số biện pháp để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn lưu động tại công ty vật tư kỹ thuật xi măng hà nội": http://123doc.vn/document/1052756-mot-so-bien-phap-de-nang-cao-hieu-qua-su-dung-von-luu-dong-tai-cong-ty-vat-tu-ky-thuat-xi-mang-ha-noi.htm


Luận văn tốt nghiệp Khoa tài chính- kế
toán
- Vốn về chi phí trả trớc
2.2.3. Vốn lu động trong khâu lu thông
- Vốn thành phẩm
- Vốn bằng tiền
- Vốn đầu t ngắn hạn về chứng khoán và các loại khác
- Vốn trong thanh toán: những khoản phải thu và tạm ứng
Việc phân loại vốn lu động theo phơng pháp này giúp cho việc xem xét,
đánh giá tình hình phân bổ vốn lu động trong các khâu của quá trình chu
chuyển vốn lu động trong doanh nghiệp, từ đó đề ra các biện pháp tổ chức
quản lý thích hợp nhằm tạo ra một kết cấu vốn lu động hợp lý và tăng tốc độ
chu chyển của vốn lu động.
2.3. Nguồn hình thành vốn lu động của doanh nghiệp
Căn cứ vào nguồn hình thành, vốn lu động đợc chia thành các loại:
2.3.1. Nguồn vốn trong nội bộ doanh nghiệp: là số vốn thuộc sở hữu của
doanh nghiệp, gồm:
- Nguồn vốn điều lệ: là số vốn ban đầu khi thành lập hoặc đợc bổ sung
trong quá trình hoạt động. Vốn điều lệ của doanh nghiệp không nhỏ hơn vốn
pháp định quy định cho từng loại hình doanh nghiệp.
- Nguồn vốn tự bổ sung: là nguồn vốn do doanh nghiệp tự bổ sung trong
quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh có nguồn gốc từ lợi nhuận của doanh
nghiệp dợc tái đầu t
- Nguồn vốn chiếm dụng: phản ánh số vốn mà doanh nghiệp chiếm dụng
hợp pháp của các tổ chức, cá nhân khác trong quá trình sản xuất kinh doanh
do quan hệ thanh toán phát sinh nh: nợ ngời cung cấp, nợ ngời mua, nợ công
nhân viên nh ng cha đến hạn thanh toán.
2.3.2. Nguồn vốn bên ngoài doanh nghiệp
- Nguồn vốn liên doanh liên kết: là số vốn lu động đợc hình thành từ vốn
góp liên doanh của các bên tham gia liên doanh liên kết. Vốn góp liên doanh
có thể là tiền, hiện vật, vật t hàng hoá
Trờng Đại học QLKD Hà Nội Phạm Vân Anh - 99D12-406
Luận văn tốt nghiệp Khoa tài chính- kế
toán
- Vốn đi vay: vốn đi vay của các ngân hàng thơng mại, tổ chức tín dụng,
vay thông qua phát hành trái phiếu, thơng phiếu vay của tổ chức, cá nhân. Đây
là một nguồn vốn quan trọng đáp ứng nhu cầu vốn lu động thờng xuyên cần
thiết trong kinh doanh.
Việc phân chia vốn lu động của doanh nghiệp thành các loại vốn trên
nhằm giúp doanh nghiệp xem xét và quyết định huy động các nguồn vốn nào
cho có lợi nhất, hợp lý nhất để đảm bảo cho nhu cầu vốn lu động thờng xuyên,
ổn định, không gây lãng phí và cũng tránh đợc sự thiếu hụt vốn.
2.4. Căn cứ vào thời gian huy động vốn
Có thể chia nguồn vốn lu động ra hai bộ phận: Nguồn vốn lu động thờng
xuyên và nguồn vốn lu động tạm thời.
Để đảm bảo cho quá trình kinh doanh liên tục thì tơng ứng với quy mô
kinh doanh nhất định thờng xuyên phải có một lợng tài sản lu động nhất định
nằm trong các giai đoạn của chu kỳ kinh doanh, bao gồm các khoản dự trữ
về nguyên vật liệu, sản phẩm dở dang, thành phẩm và nợ phải thu từ khách
hàng. Những tài sản lu động này đợc gọi là tài sản lu động thờng xuyên.
Nguồn vốn lu động thờng xuyên là tổng thể các nguồn vốn có tính chất ổn
định và dài hạn mà doanh nghiệp có thể sử dụng để hình thành nên tài sản lu
động.
Nguồn vốn lu động thờng xuyên = Tài sản lu động - Nợ ngắn hạn
Hoặc:
Nguồn vốn lu động
thờng xuyên
=
Tổng nguồn vốn
thờng xuyên
-
Giá trị còn lại
của TSCĐ
Trong đó:
Tổng nguồn vốn thờng xuyên = Nguồn vốn chủ sở hữu + Nợ dài hạn
Giá trị còn lại = Nguyên giá TSCĐ - Giá trị hao mòn luỹ kế
Nh vậy, nguồn vốn lu động thờng xuyên của doanh nghiệp cho phép
doanh nghiệp chủ động, cung cấp đầu t kịp thời, đảm bảo cho quá trình sản
xuất kinh doanh bình thờng, liên tục. Mỗi doanh nghiệp với quy mô sản xuất
kinh doanh nhất định cần có một lợng vốn thờng xuyên cần thiết, vấn đề đặt ra
Trờng Đại học QLKD Hà Nội Phạm Vân Anh - 99D12-406
Luận văn tốt nghiệp Khoa tài chính- kế
toán
cho doanh nghiệp là phải có chiến lợc huy động và tạo lập nguồn vốn này để
đáp ứng đủ nhu cầu vốn lu động thờng xuyên cần thiết cho hoạt động sản xuất
kinh doanh đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanh thuận lợi và đạt kết
quả cao.
Nguồn vốn lu động tạm thời: là nguồn vốn ứng với tài sản lu động hình
thành không có tính chất thờng xuyên. Nguồn vốn này có tính chất ngắn hạn
(dới một năm) đáp ứng cho nhu cầu vốn có tính tạm thời, bất thờng phát sinh
trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Nguồn vốn này thờng
bao gồm: các khoản vay ngắn hạn, khoản nợ ngắn hạn, nợ phải trả cho ngời
bán, các khoản phải nộp cho Nhà nớc, các khoản phải trả phải nộp khác, dự
kiến vốn vật t hàng hoá tăng, doanh nghiệp phải tăng dự trữ, đột xuất doanh
nghiệp nhận đợc đơn đặt hàng mới có tính riêng rẽ
Trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh nhu cầu vốn lu động của
từng tháng có thể lớn hơn hoặc nhỏ hơn khả năng cung ứng của nguồn vốn lu
động thờng xuyên. Vì vậy để khắc phục tình trạng này doanh nghiệp cần huy
động và sử dụng nguồn vốn tạm thời trong trờng hợp thiếu vốn, đầu t hợp lý
vốn thừa nếu có.
Qua phân tích trên ta có thể xác định nguồn vốn lu động và tài sản lu
động của doanh nghiệp là:
Nguồn vốn lu động =
Nguồn vốn lu động
thờng xuyên
+
Nguồn vốn lu
động tạm thời
Hay:
Tài sản lu
động
=
Nguồn vốn lu động
thờng xuyên
+
Nguồn vốn lu
động tạm thời
Mối quan hệ này đợc biểu hiện nh sau:
Nợ ngắn hạn
Nguồn vốn lu động thờng
xuyên
Nợ trung và dài hạn
Tài sản cố định
Vốn chủ sở hữu
Trờng Đại học QLKD Hà Nội Phạm Vân Anh - 99D12-406
Nguồn
vốn th-
ờng
xuyên
Luận văn tốt nghiệp Khoa tài chính- kế
toán
Nh vậy, doanh nghiệp căn cứ nhu cầu vốn lu động trong từng khâu, khả
năng đáp ứng vốn lu động của nguồn vốn chủ sở hữu để tổ chức khai thác và
sử dụng các khoản nợ dài hạn và ngắn hạn hợp lý, đáp ứng nhu cầu vốn lu
động giúp doanh nghiệp sản xuất kinh doanh có hiệu quả.
3. Nhu cầu vốn lu động và những yếu tố ảnh hởng đến nhu cầu vốn lu
động của doanh nghiệp
3.1. Chu kỳ kinh doanh và nhu cầu vốn lu động của doanh nghiệp
Hoạt động kinh doanh diễn ra thờng xuyên hàng ngày bắt đầu từ việc
mua sắm và dự trữ vật t cần thiết, tiếp đó tiến hành sản xuất sản phẩm và thu
tiền về. Quá trình kinh doanh thờng xuyên, liên tục tạo thành chu kỳ kinh
doanh.
Chu kỳ kinh doanh của một doanh nghiệp là thời gian trung bình cần
thiết để thực hiện việc mua sắm, dự trữ vật t, sản xuất ra sản phẩm và bán sản
phẩm, thu đợc tiền bán hàng
Ngời ta chia chu kỳ kinh doanh của doanh nghiệp thành ba đoạn sau:
- Giai đoạn mua sắm và dự trữ vật t
- Giai đoạn sản xuất
- Giai đoạn bán sản phẩm và thu đợc tiền bán hàng
Trong các doanh nghiệp thơng mại và dịch vụ, chu kỳ kinh doanh cũng
đợc chia thành ba đoạn tơng ứng: giai đoạn nhập hàng hoá về doanh nghiệp,
giai đoạn giao hàng cho các đại lý và chi nhánh, giai đoạn bán hàng và thu
tiền bán hàng.
Nh vậy, trong chu kỳ kinh doanh của doanh nghiệp phát sinh nhu cầu
vốn lu động. Nhu cầu vốn lu động của doanh nghiệp là thể hiện số vốn tiền tệ
cần thiết doanh nghiệp phải trực tiếp ứng ra để hình thành một lợng dự trữ
hàng tồn kho (vật t, sản phẩm dở dang, thành phẩm hoặc hàng hoá) và khoản
cho khách hàng khi đã sử dụng khoản tín dụng của ngời cung cấp, có thể xác
định theo công thức sau:
Nhu cầu vốn
lu động
=
Mức dự trữ
hàng tồn kho
+
Khoản phải thu
từ khách hàng
-
Khoản phải trả
ngời cung cấp
Trờng Đại học QLKD Hà Nội Phạm Vân Anh - 99D12-406
Luận văn tốt nghiệp Khoa tài chính- kế
toán
Số vốn lu động doanh nghiệp phải trực tiếp ứng ra tuỳ thuộc vào nhu cầu
vốn lu động trong từng thời kỳ kinh doanh. Trong công tác quản lý vốn lu
động, một vấn đề quan trọng phải xác định đợc nhu cầu vốn lu động thờng
xuyên cần thiết tơng ứng với một quy mô và điêù kiện kinh doanh nhất định.
Nhu cầu vốn lu động đợc xác định đúng đắn là cơ sở để doanh nghiệp tổ chức
các nguồn vốn, đáp ứng đầy đủ và kịp thời nhu cầu vốn lu động của hoạt động
kinh doanh.
3.2. Những yếu tố ảnh hởng đến nhu cầu vốn lu động của doanh nghiệp
Nhu cầu vốn lu động của một doanh nghiệp phu thuộc vào nhiều yếu tố.
Trong đó có một số yếu tố chính sau:
- Những yếu tố về tính chất của ngành nghề kinh doanh và mức độ hoạt
động của doanh nghiệp: Bao gồm các yếu tố về quy mô kinh doanh, chu kỳ
kinh doanh, tính chất thời vụ trong công việc kinh doanh, những thay đổi về
công nghệ sản xuất có ảnh hởng rất lớn đến lợng vốn lu động mà doanh
nghiệp phải ứng ra và thời gian trong đó vốn phải ứng ra.
- Những yếu tố về mua sắm vật t và tiêu thụ sản phẩm
+ Khoảng cách giữa doanh nghiệp với những ngòi cung cấp vật t, hàng
hoá
+ Khoảng cách giữa doanh nghiệp với các đơn vị mua hàng hay nói khác
đi là khoảng cách giữa doanh nghiệp với thị trờng bán hàng.
+ Điều kiện và phơng tiện giao thông vận tải
- Những yếu tố về chính sách của doanh nghiệp trong tiêu thụ, tín dụng
và tổ chức thanh toán: Chính sách về tiêu thụ sản phẩm và tín dụng của doanh
nghiệp sẽ ảnh hởng lớn kỳ hạn thanh toán (bao gồm kỳ hạn thanh toán với ng-
ời bán và với ngời mua). Kỳ hạn thanh toán chi phối đến nợ phải thu và nợ
phải trả. Việc tổ chức giao xuất hàng, thực hiện các thủ tục thanh toán và tổ
chức thu tiền bán hàng ảnh hởng không nhỏ đến nhu cầu vốn của doanh
nghiệp.
- Yếu tố về giá cả vật t hoặc hàng hoá dự trữ: Sự biến động về giá cả vật
t hoặc hàng hoá dự trữ cũng ảnh hởng không nhỏ đến nhu cầu vốn lu động của
doanh nghiệp ở trong kỳ.
Trờng Đại học QLKD Hà Nội Phạm Vân Anh - 99D12-406
Luận văn tốt nghiệp Khoa tài chính- kế
toán
II. Các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sử dụng vốn lu động
1. Chỉ tiêu phân tích chung
Hiệu quả chung về sử dụng vốn lu động đợc phản ánh qua các chỉ tiêu
nh hiệu quả vốn lu động, sức sinh lời của vốn lu động.
1.1. Hệ số hiệu quả của vốn lu động
Là mối quan hệ giữa doanh thu đạt đợc trong kỳ với số vốn lu động bình
quân đầu t vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong kỳ
Hiệu suất sử
dụng VLĐ
=
Tổng doanh thu
Vốn lu động bình quân
Chỉ tiêu này phản ánh một đồng vốn lu động sử dụng thì đem lại bao
nhiêu đồng doanh thu cho doanh nghiệp. Chỉ tiêu này càng cao thì hiệu quả sử
dụng vốn lu động càng cao và ngợc lại
1.2. Hệ số đảm nhiệm của vốn lu động
Hệ số đảm nhiệm
của VLĐ
= Vốn lu động bình quân
Tổng doanh thu thuần
Chỉ tiêu này cho biết để có 1 đồng doanh thu thì cần phải có bao nhiêu
đồng vốn lu động. Hệ số này càng nhỏ thì chứng tỏ hiệu quả sử dụng vốn càng
cao và vốn đợc tiết kiệm càng nhiều.
2. Phân tích tốc độ luân chuyển vốn lu động
Trong quá trình sản xuất kinh doanh, vốn lu động luân chuyển không
ngừng và thờng xuyên qua các giai đoạn của quá trình tái sản xuất (dự trữ -
sản xuất tiêu thụ). Do đó đẩy nhanh tốc độ luân chuyển của vốn lu động sẽ
góp phần giải quyết nhu cầu vốn cho kinh doanh của doanh nghiệp, giảm chi
phí sử dụng vốn, giảm chi phí kinh doanh, làm lợi nhuận tăng lên. Để xác định
tốc độ chu chuyển vốn lu động ngòi ta thờng sử dụng các chỉ tiêu sau:
Trờng Đại học QLKD Hà Nội Phạm Vân Anh - 99D12-406
Luận văn tốt nghiệp Khoa tài chính- kế
toán
2.1. Số vòng quay của vốn lu động
Số vòng quay
VLĐ
=
Tổng doanh thu thuần
Vốn lu động bình quân
Chỉ tiêu này cho biết số vốn lu động quay đợc bao nhiêu vòng trong kỳ
kinh doanh. Nếu số vòng quay lớn, chứng tỏ hiệu quả sử dụng vốn lu động
càng cao và ngợc lại
2.2. Thời gian quay một vòng vốn lu động
Thời gian quay của =
360
Số vòng quay vốn lu động
Chỉ tiêu này thể hiện số ngày cần thiết để quay đợc một vòng vốn lu động,
thời gian của 1 vòng luân chuyển càng nhỏ thì tốc độ luân chuyển càng lớn.
3. Khả năng thanh toán và kỳ thu tiền trung bình
3.1. Hệ số thanh toán hiện thời
Hệ số thanh toán
hiện thời
=
Tổng tài sản lu động
Nợ ngắn hạn
Khả năng thanh toán ngắn hạn là thớc đo thanh toán các khoản nợ ngắn
hạn của doanh nghiệp khi đến hạn thanh toán nó cho biết các khoản nợ ngắn
hạn sẵn sàng có thể chuyển đổi các tài sản thành tiền trong một thời gian
ngắn để
thanh toán các khoản nợ ngắn hạn đến thanh toán. Hệ số này cao thì
khả năng sẵn sàng thanh toán các khoản nợ đến hạn cao. Tuy nhiên, trong một
số trờng hợp hệ số này quá cao thì cũng phải xem xét thêm tình hình tài chính
có liên quan.
3.2. Hệ số thanh toán nhanh
Hệ số thanh toán
nhanh
=
TSLĐ & ĐTNH Hàng tồn kho
Nợ ngắn hạn
Hệ số này thể hiện khả năng thanh toán nhanh của doanh nghiệp mà
không cần dựa vào việc phải bán các loại vật t hàng hoá để trả nợ.
Trờng Đại học QLKD Hà Nội Phạm Vân Anh - 99D12-406
Luận văn tốt nghiệp Khoa tài chính- kế
toán
3.3. Hệ số thanh toán tức thời
Hệ số thanh
toán tức thời
= Tiền + Tơng đơng tiền
Nợ ngắn hạn
Hệ số này không phụ thuộc vào việc phải tiêu thụ hàng tồn kho và các
khoản phải thu. Hệ số thanh toán tức thời phản ánh khả năng thanh toán nợ
ngắn hạn nhanh chóng của doanh nghiệp tại thời điểm đến hạn phải thanh
toán cho khách hàng.
3.4. Vòng quay hàng tồn kho
Hệ số vòng quay
hàng tồn kho
=
Trị giá vốn hàng bán trong kỳ
Mức dự trữ hàng hoá bình quân trong kỳ
Tốc độ chu chuyển hàng tồn kho phụ thuộc vào nhiều yếu tố nh: bán
hàng, kết cấu hàng tồn kho. Nếu doanh nghiệp áp dụng phơng thức bán hàng
vận chuyển thẳng hoặc bán hàng giao tay ba thì tốc độ lu chuyển hàng hoá
ngày càng cao và nếu doanh nghiệp duy trì mức độ tồn kho thấp làm cho tốc
độ lu chuyển hàng tồn kho nhanh nhng khối lợng tiêu thụ bị hạn chế
3.5. Kỳ thu tiền trung bình
Kỳ thu tiền
trung bình
=
Số d bình quân các khoản phải thu
x 360
Doanh thu thuần
Chỉ tiêu này cho thấy độ thời gian để thu đợc các khoản tiền bán hàng
phải kể từ khi bán hàng cho đến khi thu đợc tiền. Kỳ thu tiền trung bình của
doanh nghiệp phụ thuộc vào chính sách tiêu thụ và tổ chức thanh toán của
doanh nghiệp.
3.6. Hệ số sinh lợi của vốn lu động
Hệ số sinh
lời của VLĐ
=
Lợi nhuận ròng (sau thuế TNDN)
Vốn lu động bình quân
Chỉ tiêu này cho biết 1 đồng vốn lu động trong kỳ tạo ra đợc bao nhiêu
động lợi nhuận ròng, chỉ tiêu này càng lớn càng chứng tỏ doanh nghiệp sử
dụng vốn lu động ở doanh nghiệp có hiệu quả.
Trờng Đại học QLKD Hà Nội Phạm Vân Anh - 99D12-406
Luận văn tốt nghiệp Khoa tài chính- kế
toán
III. ý nghĩa của việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn lu
động ở doanh nghiệp
1. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả sử dụng vốn lu động ở doanh nghiệp
Vốn là tiền đề của sản xuất kinh doanh, muốn đầu t phát triển phải có
vốn. Sự tuần hoàn của vốn trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp đợc hiểu nh sự tuần hoàn của máu trong cơ thể sống của con ngời. Một
trong những yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của
doanh nghiệp là việc sử dụng vốn có hiệu quả. Sử dụng vốn có hiệu qủa đồng
nghĩa với việc cung cấp sản phẩm hàng hoá, dịch vụ không những thoả mản
nhu cầu của xã hội mà còn đem lại lợi nhuận tối đa cho doanh nghiệp.
Trong cơ chế thị trờng, doanh nghiệp phải tự trang trải tài chính, phải tạo
ra thu nhập đủ trang trải các khoản chi phí và có lãi. Vấn đề nâng cao hiệu quả
sử dụng vốn lu động có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sản
xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Doanh nghiệp có thể mở rộng sản
xuất,tăng doanh thu mà vẫn không phải tăng vốn lu động hoặc phải tăng vốn l-
u động nhng với tốc độ nhỏ hơn tốc độ doanh thu. Nh vậy, nâng cao hiệu quả
sử dụng vốn vừa có ý nghĩa tiết kiệm vốn, vừa có ý nghĩa giảm chi phí lu
thông do giảm chi phí sử dụng vốn, tăng lợi nhụân cho doanh nghiệp.
Việc sử dụng hợp lý vốn lu động biểu hiện ở chỗ tăng tốc độ luân chuyển
của vốn lu động. Tốc độ luân chuyển của vốn lu động nhanh hay chậm biểu
hiện hiệu quả sử dụng vốn lu động của doanh nghiệp cao hay thấp. Nâng cao
hiệu quả vốn lu động nhằm nâng cao lợi nhụân. Có lợi nhuận mới có tích luỹ
cho xã hội, tích tụ vốn cho doanh nghiệp để sản xuất.
2. Quản lý và bảo toàn vốn lu động
Xuất phát từ đặc điểm về phơng thức chuyển dịch giá trị của vốn lu động
vào giá trị sản phẩm, phơng thức vận động của vốn lu động (có tính chu kỳ,
đan xen), trong khâu quản lý và bảo toàn vốn lu động cần chú ý:
- Xác định số vốn lu động cần thiết, tối thiểu trong kỳ kinh doanh, đảm
bảo cần thiết cho quá trình sản xuất kinh doanh đợc tiến hành thờng xuyên
liên tục, tránh ứ đọng vốn, thúc đẩy tốc độ luân chuyển vốn
Trờng Đại học QLKD Hà Nội Phạm Vân Anh - 99D12-406
Luận văn tốt nghiệp Khoa tài chính- kế
toán
- Tổ chức sử dụng có hiệu quả nguồn tài trợ vốn lu động.
- Có giải pháp bảo toàn và phát triển vốn lu động, có nghĩa là bảo toàn đ-
ợc giá trị thực tế của đồng vốn, bảo toàn sức mua của đồng vốn không bị giảm
sút so với ban đầu khi ứng vốn ra đầu t vào tài sản lu động. Đảm bảo khả năng
mua sắm và khả năng thanh toán của doanh nghiệp trong quá trình sản xuất
kinh doanh.
Để thực hiện các mục tiêu trên, trong công tác quản lý tài chính, doanh
nghiệp thờng sử dụng các biện pháp đẩy mạnh nh đẩy mạnh tiêu thụ sản
phẩm, hàng hoá tồn kho, chậm luân chuyển để giải phóng nhanh, thu hồi
nhanh các khoản nợ khó đòi, không để chiếm dụng vốn, tránh đợc rủi ro, bảo
toàn đợc vốn. Muốn vậy, doanh nghiệp phải thờng xuyên phân tích tình hình
sử dụng vốn lu động thông qua các chỉ tiêu tài chính nh: vòng quay vốn lu
động, hiệu suất sử dụng vốn lu động, hệ số nợ. Nhờ các chỉ tiêu này có thể
điều chỉnh kịp thời các biện pháp để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn lu động
nhằm tăng mức doanh lợi.
Trờng Đại học QLKD Hà Nội Phạm Vân Anh - 99D12-406