BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
———
Số: 30/2008/QĐ-BGDĐT
CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
————————————
Hà Nội, ngày 06 tháng 6 năm 2008
QUYẾT ĐỊNH
Ban hành quy định về tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, kiểm tra và cấp chứng chỉ
ngoại ngữ, tin học theo chương trình giáo dục thường xuyên
BỘ TRƯỞNG BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Căn cứ Nghị định số 178/2007/NĐ-CP ngày 03 tháng 12 năm 2007 của
Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ,
cơ quan ngang Bộ;
Căn cứ Nghị định số 32/2008/NĐ-CP ngày 19 tháng 3 năm 2008 của Chính
phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Giáo dục
và Đào tạo;
Căn cứ Nghị định số 75/2006/NĐ-CP ngày 02 tháng 8 năm 2006 của Chính
phủ Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật giáo dục;
Căn cứ Quyết định số 01/2007/QĐ-BGDĐT ngày 02 tháng 01 năm 2007
của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động
của trung tâm giáo dục thường xuyên;
Căn cứ Quyết định số 31/2007/QĐ-BGDĐT ngày 04 tháng 6 năm 2007 của
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của
trung tâm ngoại ngữ - tin học;
Theo đề nghị của Vụ trưởng Vụ Giáo dục thường xuyên,
QUYẾT ĐỊNH:
Điều 1. Ban hành kèm theo Quyết định này Quy định về tổ chức đào tạo,
bồi dưỡng, kiểm tra và cấp chứng chỉ ngoại ngữ, tin học theo chương trình giáo
dục thường xuyên.
Điều 2. Quyết định này có hiệu lực thi hành sau 15 ngày, kể từ ngày đăng
Công báo. Các quy định trước đây trái với Quyết định này đều bãi bỏ.
Điều 3. Các ông (bà) Chánh Văn phòng, Vụ trưởng Vụ Giáo dục thường
xuyên, Thủ trưởng các đơn vị thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chủ tịch Uỷ ban
nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Giám đốc sở giáo dục và đào
tạo, Giám đốc các đại học, học viện, Hiệu trưởng các trường đại học, cao đẳng
chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này.
Nơi nhận:
- Văn phòng Chủ tịch nước (để b/c);
- Văn phòng Quốc hội (để b/c);
- Văn phòng Chính phủ (để b/c);
- Ban Tuyên giáo TƯ (để b/c);
- Bộ Tư pháp (Cục KTVBQPPL);
- Kiểm toán Nhà nước;
- Như Điều 3 (để thực hiện);
- Công báo;
- Website Chính phủ;
KT. BỘ TRƯỞNG
THỨ TRƯỞNG
Nguyễn Vinh Hiển-Đã ký
- Website Bộ GD&ĐT;
- Lưu: VT, Vụ PC,Vụ GDTX.
2
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
———
CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
————————————
QUY ĐỊNH
VỀ TỔ CHỨC ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG, KIỂM TRA VÀ CẤP CHỨNG CHỈ NGOẠI
NGỮ, TIN HỌC THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN
(Ban hành theo Quyết định số 30 /2008/QĐ-BGDĐT ngày 06 tháng 6 năm 2008
của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo)
Chương I
QUY ĐỊNH CHUNG
Điều 1. Phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng
1. Văn bản này quy định về tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, kiểm tra và cấp
chứng chỉ ngoại ngữ, tin học theo chương trình giáo dục thường xuyên bao gồm:
thẩm quyền quản lý, điều kiện, hồ sơ, thủ tục đăng ký tổ chức đào tạo, bồi dưỡng
ngoại ngữ, tin học; tổ chức kiểm tra và cấp chứng chỉ ngoại ngữ, tin học theo
chương trình giáo dục thường xuyên.
2. Quy định này áp dụng đối với các trung tâm giáo dục thường xuyên quy
định tại Quyết định số 01/2007/QĐ-BGDĐT ngày 02 tháng 01 năm 2007 của Bộ
trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trung
tâm giáo dục thường xuyên; các trung tâm ngoại ngữ - tin học quy định tại Quyết
định số 31/2007/QĐ-BGDĐT ngày 04 tháng 6 năm 2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo
dục và Đào tạo ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trung tâm ngoại ngữ -
tin học.
Điều 2. Yêu cầu và nguyên tắc đào tạo, bồi dưỡng
1. Việc tổ chức đào tạo, bồi dưỡng ngoại ngữ, tin học theo chương trình
giáo dục thường xuyên phải đảm bảo thực hiện đúng quy định về chương trình
của Bộ Giáo dục và Đào tạo; đảm bảo về điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ giáo
viên; giáo trình được lựa chọn hoặc biên soạn theo đúng yêu cầu về thời lượng và
cấu trúc kiến thức quy định trong chương trình.
2. Việc tổ chức đào tạo, bồi dưỡng thực hiện theo nguyên tắc: linh hoạt,
tăng cường khả năng thực hành, giao tiếp của người học phù hợp với điều kiện,
hoàn cảnh kinh tế - xã hội của mỗi vùng, miền.
Chương II
THẨM QUYỀN QUẢN LÝ, ĐIỀU KIỆN, HỒ SƠ, THỦ TỤC ĐĂNG KÝ
TỔ CHỨC ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG
Điều 3. Thẩm quyền quản lý đăng ký tổ chức đào tạo, bồi dưỡng ngoại
ngữ, tin học theo chương trình giáo dục thường xuyên
1. Các sở giáo dục và đào tạo, các đại học, học viện, các trường đại học, cao
đẳng (sau đây gọi chung là cơ quan quản lý trực tiếp) có thẩm quyền quản lý việc
đăng ký và tổ chức đào tạo, bồi dưỡng ngoại ngữ, tin học của các trung tâm quy
3
định tại khoản 2 Điều 1 của Quy định này theo quy định về chương trình giáo
dục thường xuyên của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
2. Các trung tâm ngoại ngữ - tin học thuộc quyền quản lý của các đại học,
học viện, các trường đại học, cao đẳng khi thực hiện các chương trình giáo dục
thường xuyên về ngoại ngữ, tin học ở ngoài trường phải đăng ký hoạt động, được
sự đồng ý bằng văn bản và chịu sự kiểm tra, giám sát của sở giáo dục và đào tạo
tại địa bàn nơi mở khoá đào tạo, bồi dưỡng.
Điều 4. Điều kiện đăng ký tổ chức đào tạo, bồi dưỡng ngoại ngữ, tin học
theo chương trình giáo dục thường xuyên
1. Thực hiện đầy đủ yêu cầu về nội dung, thời lượng và cấu trúc kiến thức
quy định trong từng chương trình đào tạo, bồi dưỡng do Bộ Giáo dục và Đào tạo
ban hành.
2. Có đội ngũ cán bộ quản lý có kinh nghiệm về quản lý giáo dục; đội ngũ
giáo viên có trình độ chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm; đảm bảo tỷ lệ không
quá 40 học viên/giáo viên.
3. Có đủ giáo trình, tài liệu học tập cho mỗi học viên.
4. Đảm bảo quy định về cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện dạy, học
đáp ứng được yêu cầu của chương trình. Cụ thể:
a) Có đủ phòng học đảm bảo về ánh sáng, bàn ghế, bảng và trang thiết bị
dạy và học theo yêu cầu của chương trình; diện tích phòng học đảm bảo không
thấp hơn bình quân 1,5m
2
/ học viên tính theo số học viên có trong một ca học;
b) Có văn phòng của Ban giám đốc trung tâm, phòng giáo viên, thư viện;
c) Có phòng máy tính, phòng học tiếng, phòng thực hành, thư viện phù hợp
với chương trình đào tạo, bồi dưỡng đã đăng ký;
d) Có đủ các thiết bị phục vụ cho công tác quản lý.
Điều 5. Hồ sơ đăng ký tổ chức đào tạo, bồi dưỡng ngoại ngữ, tin học
theo chương trình giáo dục thường xuyên
Hồ sơ đăng ký tổ chức đào tạo, bồi dưỡng ngoại ngữ, tin học theo chương
trình giáo dục thường xuyên gồm có:
1. Tờ trình về việc tổ chức đào tạo, bồi dưỡng ngoại ngữ, tin học theo
chương trình giáo dục thường xuyên, bao gồm các nội dung: tên, địa chỉ, điện
thoại của cơ sở đào tạo; tên chương trình và cấp độ đăng ký đào tạo; nhu cầu xã
hội, đối tượng đào tạo và địa bàn hoạt động; công tác tổ chức, quản lý quá trình
đào tạo; các nội dung quy định tại Điều 4 của Quy định này.
2. Danh sách đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên (Phụ lục I).
3. Bản thống kê, giải trình về chủng loại, số lượng và cơ sở vật chất, trang
thiết bị, phương tiện, học liệu (giáo trình, tài liệu, sách ôn tập, hướng dẫn, thực
hành) phục vụ cho chương trình đào tạo (Phụ lục II).
4
Điều 6. Thủ tục đăng ký tổ chức đào tạo, bồi dưỡng ngoại ngữ, tin học
theo chương trình giáo dục thường xuyên
1. Đối với các trung tâm giáo dục thường xuyên cấp tỉnh, cấp huyện; các
trung tâm ngoại ngữ, tin học thuộc quyền quản lý của sở giáo dục và đào tạo:
Trung tâm lập hồ sơ theo quy định tại Điều 5 của Quy định này, nộp hồ sơ cho sở
giáo dục và đào tạo. Sở giáo dục và đào tạo thẩm định các điều kiện theo quy
định tại Điều 4 của Quy định này và ra quyết định công nhận tổ chức đào tạo, bồi
dưỡng ngoại ngữ, tin học của các trung tâm.
2. Đối với các trung tâm ngoại ngữ, tin học thuộc quyền quản lý của các đại
học, học viện, các trường đại học, cao đẳng (sau đây gọi chung là các trường đại
học, cao đẳng): Trung tâm lập hồ sơ theo quy định tại Điều 5 của Quy định này,
nộp hồ sơ cho trường đại học, cao đẳng. Trường đại học, cao đẳng thẩm định các
điều kiện theo quy định tại Điều 4 của Quy định này và ra quyết định công nhận
tổ chức đào tạo, bồi dưỡng ngoại ngữ, tin học của các trung tâm.
3. Trong thời hạn 20 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, các sở
giáo dục và đào tạo, các trường đại học, cao đẳng có trách nhiệm ra quyết định
công nhận đào tạo, bồi dưỡng ngoại ngữ, tin học hoặc thông báo bằng văn bản
cho các trung tâm nếu không đủ điều kiện đào tạo, bồi dưỡng ngoại ngữ, tin học.
Chương III
TỔ CHỨC KIỂM TRA, CẤP CHỨNG CHỈ
Điều 7. Đối tượng và điều kiện dự kiểm tra
1. Các đối tượng sau đây nếu đủ điều kiện theo quy định tại khoản 2 Điều
này đều được dự kiểm tra cấp chứng chỉ ngoại ngữ, tin học theo chương trình
giáo dục thường xuyên do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành:
a) Học viên của trung tâm giáo dục thường xuyên cấp tỉnh, cấp huyện; trung
tâm ngoại ngữ, tin học (sau đây gọi chung là các trung tâm) quy định tại khoản 2
Điều 1 của Quy định này;
b) Thí sinh tự do (bao gồm cả các đối tượng học theo hình thức tự học có
hướng dẫn, học từ xa) có nhu cầu được cấp chứng chỉ ngoại ngữ, tin học.
2. Điều kiện dự kiểm tra cấp chứng chỉ ngoại ngữ, tin học theo chương trình
giáo dục thường xuyên:
a) Đối với học viên của các trung tâm quy định tại điểm a khoản 1 Điều này:
- Đã hoàn thành khoá học về ngoại ngữ, tin học theo chương trình giáo dục
thường xuyên mà thí sinh đăng ký dự kiểm tra;
- Đạt yêu cầu trong các kỳ kiểm tra định kỳ;
- Đóng đầy đủ học phí, lệ phí.
b) Đối với thí sinh tự do:
- Có hồ sơ đăng ký dự kiểm tra hợp lệ theo quy định tại Điều 8 của Quy
định này;
5
- Đóng đầy đủ lệ phí kiểm tra, lệ phí cấp chứng chỉ theo quy định.
Điều 8. Hồ sơ, thủ tục đăng ký dự kiểm tra đối với thí sinh tự do
1. Hồ sơ đăng ký dự kiểm tra gồm:
a) Đơn đăng ký dự kiểm tra cấp chứng chỉ (Phụ lục III);
b) 02 ảnh 4cm x 6cm;
c) Bản sao chứng minh nhân dân hoặc giấy tờ tuỳ thân khác có dán ảnh.
Hồ sơ đăng ký dự kiểm tra phải được đựng trong một bao bì, bên ngoài ghi
rõ họ tên, địa chỉ, điện thoại (nếu có) của người đăng ký dự kiểm tra, danh mục
giấy tờ trong hồ sơ.
2. Thủ tục đăng ký dự kiểm tra: Thí sinh nộp hồ sơ đăng ký dự kiểm tra, lệ
phí kiểm tra đúng thời hạn quy định cho trung tâm để xét duyệt, đưa vào danh
sách dự kiểm tra.
Điều 9. Nội dung kiểm tra, thời lượng, yêu cầu của đề kiểm tra
1. Đối với chương trình ngoại ngữ thực hành trình độ A, B, C:
a) Cả ba trình độ A,B,C đều phải kiểm tra bốn nội dung: Viết, đọc hiểu,
nghe hiểu và hội thoại;
b) Hai kỹ năng viết và đọc hiểu: tổng thời gian kiểm tra trình độ A là 90
phút; trình độ B, C là 120 phút. Kỹ năng nghe hiểu cả ba trình độ A, B, C kiểm
tra trong 30 phút. Kỹ năng hội thoại ở cả ba trình độ A, B, C, mỗi thí sinh từ 5
phút đến 7 phút;
c) Yêu cầu của đề kiểm tra đối với mỗi trình độ được xác định cụ thể trong
các chương trình do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định.
2. Đối với chương trình tin học ứng dụng trình độ A, B, C:
a) Nội dung bài kiểm tra kết thúc khoá học các chương trình tin học ứng
dụng trình độ A, B và C gồm 2 phần: Lý thuyết (hình thức kiểm tra viết) và Thực
hành trên máy (mỗi thí sinh một máy vi tính);
b) Thời lượng, yêu cầu của đề kiểm tra đối với mỗi trình độ được xác định
cụ thể trong chương trình do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định. Thời lượng và
yêu cầu chung của đề kiểm tra cho các trình độ được thực hiện như sau:
Kiểm tra kết
thúc khoá
Thời lượng làm bài (phút) Yêu cầu chung về kiến
thức
Kiểm tra lý
thuyết
Kiểm tra thực hành
Trình độ A 30 phút 60 phút Cơ bản, hệ thống, phổ
thông
Trình độ B 30 phút 90 phút Hướng ứng dụng chuyên
ngành, phục vụ nghề
nghiệp
6
Trình độ C 45 phút 120 phút (Có thể
thay bằng viết theo
đề tài, thời gian
không quy định)
Nâng cao, có sáng tạo
3. Đối với Chương trình giáo dục thường xuyên về ứng dụng công nghệ
thông tin - truyền thông:
a) Nội dung, mức độ yêu cầu của đề kiểm tra kết thúc từng môn học trong
phần kiến thức cơ sở và của phần kiến thức, kỹ năng chuyên ngành đã được quy
định trong Chương trình giáo dục thường xuyên về ứng dụng công nghệ thông tin
- truyền thông ban hành theo Quyết định số 21/2007/QĐ-BGDĐT ngày 31 tháng
5 năm 2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo;
b) Hội đồng kiểm tra căn cứ theo nội dung, yêu cầu, thời lượng của từng
môn học để kiểm tra; hình thức kiểm tra thực hiện theo hình thức trắc nghiệm
hoặc tự luận hoặc kết hợp hình thức trắc nghiệm và tự luận.
Thời lượng, yêu cầu chung của đề kiểm tra như sau:
Kiểm tra
kết thúc
Thời lượng làm bài (phút) Yêu cầu
chung về
Kiểm tra lý thuyết Kiểm tra thực hành
Phần kiến
thức cơ sở
- 45 phút cho các môn học
“Hệ thống máy vi tính và
an toàn dữ liệu” và “Phần
mềm ứng dụng chuyên
ngành và phần mềm công
cụ”
- 45 phút cho các môn học
“Hệ thống máy vi tính và
an toàn dữ liệu” và “Phần
mềm ứng dụng chuyên
ngành và phần mềm công
cụ”
Có năng lực
sử dụng máy
vi tính, máy
tính nối mạng
một cách chủ
động, có hiệu
quả
- 30 phút cho môn học
“Kỹ thuật máy vi tính”
- 90 phút cho môn học
“Kỹ thuật máy vi tính”
- 60 phút cho môn học
“Môi trường của hệ
thống tin học”
- 60 phút cho môn học
“Môi trường của hệ thống
tin học”
- 60 phút cho môn học
“Mạng máy vi tính và
truyền thông”
- 90 phút cho môn học
“Mạng máy vi tính và
truyền thông”
Phần kiến
thức
chuyên
ngành
- 60 phút cho một môn
chuyên ngành tự chọn
- 120 phút cho một môn
chuyên ngành tự chọn
Có năng lực
ứng dụng
công nghệ
thông tin -
truyền thông
vào cuộc sống
và công tác
c) Điều kiện để học viên được cấp chứng chỉ ứng dụng công nghệ thông tin
- truyền thông thực hiện theo quy định tại Chương trình giáo dục thường xuyên
7
về ứng dụng công nghệ thông tin - truyền thông. Kết quả kiểm tra được tính quy
đổi về thang điểm 10; điểm 5 trở lên là điểm kiểm tra đạt yêu cầu.
Điều 10. Thành lập Hội đồng kiểm tra
1. Hội đồng kiểm tra do Giám đốc các trung tâm được phép tổ chức đào tạo,
bồi dưỡng, kiểm tra và cấp chứng chỉ ngoại ngữ, tin học theo chương trình giáo
dục thường xuyên ra quyết định thành lập.
2. Thành phần Hội đồng kiểm tra gồm có:
a) Chủ tịch Hội đồng, Phó Chủ tịch Hội đồng (nếu thấy cần thiết). Chủ tịch,
Phó Chủ tịch Hội đồng kiểm tra do giám đốc hoặc phó giám đốc trung tâm đảm
nhiệm;
b) Các Ban hoặc Tổ (sau đây gọi chung là Ban): Ban Đề, Ban Coi kiểm tra,
Ban Chấm kiểm tra, Ban Thư ký. Thành viên các Ban của Hội đồng kiểm tra
được chọn trong số cán bộ, giáo viên có đủ trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và
kinh nghiệm trong công tác thi và kiểm tra.
3. Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng và thành viên các Ban của Hội đồng
kiểm tra phải là người không có người thân (cha, mẹ, vợ, chồng, con và anh chị
em ruột, con nuôi, anh chị em vợ hoặc chồng) là thí sinh.
4. Hội đồng kiểm tra tự giải thể sau khi hoàn thành nhiệm vụ.
Điều 11. Nhiệm vụ của Chủ tịch Hội đồng kiểm tra và các Ban của Hội
đồng kiểm tra
1. Chủ tịch Hội đồng kiểm tra có nhiệm vụ:
a) Điều hành các công việc của Hội đồng;
b) Duyệt danh sách thí sinh đăng ký dự kiểm tra;
c) Quyết định chọn và duyệt đề kiểm tra, đáp án, thang điểm;
d) Quyết định các hình thức kỷ luật đối với các đối tượng vi phạm quy chế;
đ) Duyệt danh sách thí sinh kiểm tra đạt yêu cầu, đề nghị cấp có thẩm quyền
cấp chứng chỉ.
2. Ban Đề có nhiệm vụ:
a) Biên soạn các câu hỏi, bài tập để xây dựng hoàn chỉnh các đề kiểm tra
chính thức và đề kiểm tra dự phòng (kể cả đề kiểm tra thực hành) có đáp án,
thang điểm chi tiết trình Chủ tịch Hội đồng kiểm tra lựa chọn, quyết định;
b) Bảo quản, sao in đề kiểm tra cho từng thí sinh, vào bì, niêm phong và
giao cho Ban Coi kiểm tra.
3. Ban Coi kiểm tra có nhiệm vụ:
a) Tiếp nhận, bảo quản, sử dụng đề kiểm tra theo hướng dẫn;
b) Tổ chức, quản lý, giám sát thí sinh kiểm tra theo đúng lịch kiểm tra, nội
quy phòng kiểm tra;
8
c) Thu nhận bài kiểm tra, làm thủ tục niêm phong bài kiểm tra, hồ sơ kiểm
tra, lập biên bản bàn giao ngay cho Ban Thư ký.
4. Ban Chấm kiểm tra có nhiệm vụ:
a) Tiếp nhận toàn bộ bài kiểm tra, hồ sơ kiểm tra do Ban Thư ký bàn giao và
bảo quản trong thời gian chấm bài kiểm tra;
b) Thảo luận chung để thống nhất về cách chấm bài kiểm tra theo đáp án và
thang điểm do Ban Đề soạn thảo, chấm chung ít nhất 05 bài kiểm tra/ 1 môn;
c) Chấm toàn bộ bài kiểm tra của thí sinh;
d) Ghi điểm các bài kiểm tra theo số phách;
đ) Đánh giá tổng quát về đề kiểm tra, chất lượng bài kiểm tra của thí sinh;
góp ý kiến về đề kiểm tra, đáp án, thang điểm;
e) Nộp bài kiểm tra và bảng điểm theo số phách cho Ban Thư ký để tổng
hợp kết quả.
5. Ban Thư ký có nhiệm vụ:
a) Giúp Hội đồng kiểm tra soạn thảo các văn bản, lập các biểu bảng cần
thiết, ghi biên bản các cuộc họp của Hội đồng;
b) Nhận bài kiểm tra từ Ban Coi kiểm tra; bảo quản, kiểm kê, đánh số
phách, cắt phách; niêm phong, bảo quản phần phách; giao bài kiểm tra đã cắt
phách cho Ban Chấm kiểm tra; hồi phách; lập biểu thống kê kết quả kiểm tra của
thí sinh. Khi lập danh sách điểm kiểm tra phải có một người đọc, một người ghi,
sau đó đổi vị trí một người đọc và người kia kiểm tra lại. Ở cuối danh sách điểm
kiểm tra phải có chữ ký và ghi rõ họ tên của người đọc và người ghi điểm;
c) Trình danh sách thí sinh kiểm tra đạt yêu cầu lên Chủ tịch Hội đồng phê
duyệt.
Điều 12. Quy định đối với cán bộ coi kiểm tra, chấm kiểm tra
1. Cán bộ coi kiểm tra:
a) Mỗi phòng kiểm tra có 2 cán bộ coi kiểm tra, cứ 2 phòng kiểm tra có 01
cán bộ giám sát vòng ngoài được Trưởng Ban Coi kiểm tra phân công bằng cách
tổ chức bốc thăm;
b) Cán bộ coi kiểm tra phải có mặt trước 30 phút để kiểm tra phòng kiểm
tra, đánh số báo danh và nhận đề kiểm tra;
c) Giao đề kiểm tra cho từng thí sinh;
d) Kiểm tra đủ số bài, số tờ của từng bài kiểm tra và yêu cầu thí sinh ký xác
nhận vào danh sách thí sinh dự kiểm tra.
2. Cán bộ chấm kiểm tra:
a) Mỗi bài kiểm tra phải được hai cán bộ chấm kiểm tra chấm độc lập, ghi
điểm riêng theo số phách vào phiếu chấm kiểm tra, giao cho Trưởng Ban Chấm
kiểm tra. Điểm của từng bài kiểm tra được quy về thang điểm 10 và làm tròn đến
9
0,5 điểm (từ 0,25 đến dưới 0,75 làm tròn thành 0,5; từ 0,75 đến dưới 1,25 làm
tròn thành 1,0). Nếu điểm số của hai cán bộ chấm kiểm tra giống nhau thì hai
người ghi điểm vào bài kiểm tra và cùng ký tên. Nếu điểm số của hai cán bộ
chấm kiểm tra chênh nhau thì hai người thảo luận chấm lại. Nếu sau khi chấm lại
vẫn không thống nhất thì báo cáo Trưởng Ban Chấm kiểm tra xem xét, quyết
định;
b) Bảng ghi điểm theo số phách nộp cho Ban Thư ký phải có chữ ký của hai
cán bộ chấm kiểm tra và Trưởng Ban Chấm kiểm tra;
c) Đối với bài kiểm tra vấn đáp, mỗi bàn kiểm tra phải có hai hoặc ba cán bộ
chấm kiểm tra. Chủ đề, câu hỏi được ghi trên phiếu kiểm tra, mỗi thí sinh chỉ
được rút thăm phiếu kiểm tra 01 lần. Thời gian chuẩn bị cho mỗi thí sinh không
quá 15 phút. Từng cán bộ chấm kiểm tra cho điểm riêng, sau khi thống nhất điểm
của từng thí sinh, hai cán bộ chấm kiểm tra cùng ký vào bảng điểm của phòng
kiểm tra do mình phụ trách (nếu không thống nhất thì lấy điểm trung bình cộng
của 2 cán bộ chấm kiểm tra).
Điều 13. Nội quy phòng kiểm tra
Giám đốc các trung tâm (hoặc giám đốc sở giáo dục và đào tạo, nếu tổ chức
kiểm tra tập trung) quy định chi tiết và niêm yết công khai nội quy phòng kiểm
tra, danh sách thí sinh dự kiểm tra, phổ biến rộng rãi để cán bộ coi kiểm tra và
các thí sinh thực hiện.
Điều 14. Tổ chức kiểm tra tập trung
1. Đối với những trung tâm thuộc phạm vi quản lý của sở giáo dục và đào
tạo, việc tổ chức kiểm tra tập trung sẽ được tiến hành khi có yêu cầu của các
trung tâm. Sở giáo dục và đào tạo có trách nhiệm tổ chức ra đề chung và tổ chức
kỳ kiểm tra tập trung cho học viên của các trung tâm này. Thời gian tổ chức các
kỳ kiểm tra tập trung phải được công bố công khai vào đầu năm học.
2. Giám đốc sở giáo dục và đào tạo ra quyết định thành lập Hội đồng kiểm
tra tập trung. Cơ cấu tổ chức, nhiệm vụ và quyền hạn của các Ban và các cá nhân
của Hội đồng kiểm tra tập trung thực hiện theo quy định tại Điều 10, Điều 11,
Điều 12 và Điều 13 của Quy định này.
3. Chủ tịch Hội đồng kiểm tra tập trung là Giám đốc hoặc Phó Giám đốc sở
giáo dục và đào tạo, Trưởng Ban Thư ký là Trưởng phòng chức năng quản lý
công tác giáo dục thường xuyên của sở giáo dục và đào tạo.
Điều 15. Điều kiện, thẩm quyền cấp chứng chỉ
1. Những thí sinh có điểm trung bình cộng của tất cả các bài kiểm tra đạt từ
5 điểm trở lên, không có bài kiểm tra nào bị điểm liệt (dưới 3,00 điểm) thì được
công nhận đạt kết quả kiểm tra và được cấp chứng chỉ.
2. Giám đốc trung tâm được giao tổ chức đào tạo, bồi dưỡng ngoại ngữ, tin
học theo chương trình giáo dục thường xuyên thì được quyền cấp chứng chỉ.
Đối với các kỳ kiểm tra tập trung do sở giáo dục và đào tạo tổ chức như quy
định tại Điều 14 của Quy định này, giám đốc trung tâm tổ chức đào tạo, bồi
10
dưỡng ngoại ngữ, tin học theo chương trình giáo dục thường xuyên cấp chứng
chỉ cho học viên của trung tâm theo danh sách thí sinh do giám đốc sở giáo dục
và đào tạo phê duyệt.
3. Việc quản lý, cấp chứng chỉ thực hiện theo Quy định hiện hành của Bộ
Giáo dục và Đào tạo.
Điều 16. Xếp loại kết quả kiểm tra
Việc xếp loại kết quả kiểm tra để ghi vào chứng chỉ cấp cho các thí sinh
được thực hiện trên cơ sở điểm trung bình cộng (ĐTBC) của tất cả các điểm kiểm
tra đã quy về thang điểm 10, cụ thể:
1. ĐTBC đạt từ 8 đến 10 điểm (không có điểm dưới 7 điểm), xếp loại: Giỏi;
2. ĐTBC đạt từ 7 đến cận 8 điểm (không có điểm dưới 6 điểm), xếp loại:
Khá;
3. ĐTBC đạt từ 5 đến cận 7, xếp loại: Trung bình.
Điều 17. Thời hạn bảo lưu điểm kiểm tra
1. Nếu kết quả kiểm tra không đạt yêu cầu, thí sinh được bảo lưu kết quả ở
các nội dung kiểm tra đạt từ 5 điểm trở lên. Thời hạn bảo lưu là 12 tháng kể từ
ngày tổ chức kiểm tra.
2. Thí sinh dự kiểm tra lại để lấy chứng chỉ có quyền được miễn kiểm tra
những điểm kiểm tra còn trong thời hạn bảo lưu, chỉ phải dự kiểm tra lại những
bài dưới 5 điểm.
Điều 18. Chế độ báo cáo
Sau mỗi đợt tổ chức kiểm tra, cấp chứng chỉ, các trung tâm thực hiện chế độ
báo cáo với cơ quan quản lý trực tiếp. Hàng năm các cơ quan quản lý trực tiếp
tổng hợp tình hình báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo theo quy định.
Điều 19. Lưu trữ hồ sơ kiểm tra, cấp chứng chỉ
Thời gian lưu trữ hồ sơ kiểm tra, cấp chứng chỉ các chương trình giáo dục
thường xuyên về ngoại ngữ, tin học được quy định như sau:
1. Danh sách học viên dự kiểm tra, bảng điểm, danh sách học viên được cấp
chứng chỉ lưu trữ không thời hạn;
2. Đề kiểm tra, bài kiểm tra, các biên bản xử lý trong khi kiểm tra lưu trữ ít
nhất 01 năm.
Chương IV
THANH TRA, KIỂM TRA, KHEN THƯỞNG VÀ XỬ LÝ VI PHẠM
Điều 20. Thanh tra, kiểm tra
1. Bộ Giáo dục và Đào tạo thực hiện thanh tra, giám sát hoạt động của các
cơ sở giáo dục được giao tổ chức thực hiện chương trình giáo dục thường xuyên
về ngoại ngữ, tin học.
11
2. Các sở giáo dục và đào tạo, các đại học, học viện, các trường đại học, cao
đẳng, trung cấp chuyên nghiệp có trách nhiệm thường xuyên kiểm tra các trung
tâm thuộc phạm vi mình quản lý về: Tổ chức bộ máy; thực hiện mục tiêu, nội
dung chương trình giảng dạy; tổ chức kiểm tra, cấp chứng chỉ; quản lý tài chính,
tài sản; chế độ thu, chi học phí để kịp thời chỉ đạo, đảm bảo chất lượng giáo dục.
Điều 21. Khen thưởng
Trong quá trình tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, tổ chức kiểm tra và cấp chứng
chỉ ngoại ngữ, tin học theo chương trình giáo dục thường xuyên, những tổ chức
và cá nhân hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, có nhiều thành tích sẽ được đề nghị lên
cấp có thẩm quyền khen thưởng theo quy định.
Điều 22. Xử lý vi phạm
1. Đối với những người làm công tác đào tạo, bồi dưỡng:
Cán bộ, công chức, viên chức, giáo viên làm công tác đào tạo, bồi dưỡng
ngoại ngữ, tin học theo chương trình giáo dục thường xuyên nếu vi phạm một
trong các quy định tại Điều 3, Điều 4, Điều 5 và Điều 6 của Quy định này thì tùy
theo mức độ sẽ bị xử lý theo quy định hiện hành.
2. Đối với những người làm công tác kiểm tra:
a) Cán bộ, công chức, viên chức làm công tác kiểm tra (bao gồm các khâu:
ra đề, bảo quản đề, sao in đề, coi kiểm tra, chấm kiểm tra, lên điểm, báo cáo tổng
hợp) nếu có một trong các hành vi sau đây thì tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm
sẽ bị xử lý theo quy định hiện hành, cụ thể:
- Làm lộ đề kiểm tra.
- Để thí sinh quay cóp, vi phạm nội quy kiểm tra.
- Bảo (nhắc) bài cho thí sinh làm bài trong khi kiểm tra.
- Làm thất lạc bài kiểm tra.
- Chấm bài kiểm tra có nhiều sai sót, dẫn đến đánh giá không đúng thực
chất.
- Gian lận làm thay đổi điểm kiểm tra của thí sinh.
- Lên điểm sai lệch so với kết quả kiểm tra.
b) Những người không phải là cán bộ, công chức, viên chức làm công tác
kiểm tra, nếu vi phạm một trong các hành vi trên, tuỳ theo mức độ vi phạm sẽ bị
xử lý theo quy định của pháp luật lao động, pháp luật về xử lý vi phạm hành
chính và quy định của pháp luật có liên quan.
3. Đối với thí sinh:
a) Thí sinh có một trong các hành vi sau đây thì tuỳ theo tính chất, mức độ
vi phạm mà bị xử lý kỷ luật với các hình thức khiển trách, cảnh cáo, đình chỉ
kiểm tra, huỷ bỏ kết quả kiểm tra và bị xử lý theo quy định của pháp luật:
- Dự kiểm tra hộ người khác hoặc nhờ người khác dự kiểm tra hộ.
12
- Mang tài liệu hoặc các vật dụng trái phép vào phòng kiểm tra.
- Nhìn bài của người khác, trao đổi, thảo luận trong khi kiểm tra, trao đổi
bài kiểm tra, giấy nháp.
- Có hành vi gây gổ, làm mất trật tự hoặc đe dọa trấn áp người tố cáo những
vi phạm của mình.
b) Các hình thức xử lý vi phạm được thực hiện theo quy định tại quy chế thi
tốt nghiệp trung học phổ thông hiện hành, bao gồm: Cán bộ coi kiểm tra khiển
trách trong phòng kiểm tra; Chủ tịch Hội đồng kiểm tra cảnh cáo trước toàn thể
thí sinh trong phòng kiểm tra; Chủ tịch Hội đồng kiểm tra quyết định đình chỉ
không cho thí sinh tiếp tục dự kiểm tra, hoặc huỷ bỏ bài kiểm tra, huỷ bỏ kết quả
kiểm tra.
c) Các hình thức kỷ luật từ đình chỉ kiểm tra trở lên được thông báo đến cơ
quan, đơn vị quản lý hoặc gia đình thí sinh bị kỷ luật biết./.
KT. BỘ TRƯỞNG
THỨ TRƯỞNG
Nguyễn Vinh Hiển-Đã ký
13
PHỤ LỤC I
MẪU DANH SÁCH ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ, GIÁO VIÊN
(Kèm theo Quyết định số 30/2008/QĐ-BGDĐT ngày 06 tháng 6 năm 2008 của Bộ
trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo)
Đơn vị (Tỉnh,
TP) , ngày… tháng… năm……
DANH SÁCH ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ, GIÁO VIÊN
Số
TT
Họ và
tên
Ngày
sinh
Quê
quán
Chuyên
môn đào
tạo
Trình
độ
Đơn vị
công
tác
Chức
vụ
Thâm niên
giảng
dạy/môn
Ghi
chú
Thủ trưởng đơn vị
(Ký, ghi rõ họ tên, đóng dấu)
14
Thứ Bảy, 1 tháng 3, 2014
gia thoa hot
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
Kinh nghiệm:
[Giải một số bài toán trắc nghiêm về giao thoa ánh sáng
trong thí nghiệm Iâng.
I .Mục tiêu.
- Giao thoa ánh sáng là một hiện tợng quan trọng của vật lí mà SGK- VL12 đã
đề cập và nói khá rõ về vấn đề này. Đây là một bài quan trọng phục vụ cho thi tốt
nghiệm lớp 12 và kì thi tuyển sinh vào ĐH - CĐ, nên là giáo viên giảng dạy vật lí tôi
thấy cần phải đào sâu và đa thêm ra cho học sinh một số bài bài tập dạng này.
- Hơn thế các câu hỏi bây giờ chủ yếu là trắc nghiệm khách quan nên học sinh
muốn giải nhanh đối với loại toán này thì phải nắm chắc kiến thức cơ bản và xây
dựng đợc các công thức liên quan về dạng này.
- Trong thực tế giảng dạy tôi thấy khi các em gặp một số bài toán : Thay đổi
nguồn sáng hoặc thay đổi môi trờng truyền sáng; hệ vân dịch chuyển khi truyền qua
bản mỏng ; dịch chuyển nguồn sáng S là tơng đối bỡ ngỡ.
Chính vì những lí do trên nên tôi muốn tập hợp ra một số bài toán dạng này để giúp
các em tham khảo nâng cao kết quả trong hoc tập.
II. Nội dung.
A .Cơ sở lý thuyết:
1. Hiện tợng giao thoa:
Là sự đan xen của hai nguồn sáng kết hợp với nhau mà trong vùng hai sóng đan xen
này xuất hiện những vân sáng và những vân tối xen kẽ nhau một cách đều đặn.
- Nếu hai nguồn kết hợp là ánh sáng trắng thì ở chính giữa hệ vân sẽ là vân
sáng trung tâm(Tại đó có sự trùng nhau của tất cả các vạch của các ánh sáng đơn
sắc có trong nguồn) hai bên sẽ là những dải màu cầu vồng kế tiếp nhau tím ở trong
đỏ ở ngoài.
Điều kiện giao thoa là hai nguồn sáng giao thoa phải là hai nguồn kết hợp.
1
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
-Hiện tợng giao thoa chỉ có thể giải thích đợc nếu thừa nhận ánh sáng có tính chất
sóng.(SGK- VL12).
2. Vị trí vân và khoảng vân:
* Nếu nguồn sáng S nằm trên đờng trung trực của S
1
, S
2
* Hiệu đờng đi từ hai nguồn S
1
,
S
2
đến A:
= d
2
- d
1
=
D
xa.
Trong đó D là khoảng cách từ hai khe hẹp đến màn, a là khoảng cách giữa hai khe
S
1
S
2
, x = OA vị trí của một vân bất kì.
- Điều kiện để có vân sáng:
=
D
xa.
= k
,với k = 0,
2,1
Vị trí vân sáng:
x
s
= k
a
D
với k = 0,
2,1
+ Nếu k = 0
x = 0 vị trí vân trung tâm.
+ Nếu k =
1
2 vân sáng bậc một đối xứng nhau qua vân trung tâm.
L u ý : Vân sáng bậc một
vân sáng thứ nhất ( thứ
bậc )
- Điều kiện để có vân tối:
A
d
1
x
S
1
d
2
S I O
a
S
2
D
2
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
=
D
xa.
= (2k + 1)
2
, với k = 0,
2,1
Vị trí vân tối : x
t
= (2k + 1)
a
D
2
, với k = 0,
2,1
+ Nếu k = 0
x
1
=
a
D
vân tối bậc 0 trùng với vân tối thứ nhất.
+ Nếu k =
1 vân tối bậc một trùng với vân tối thứ hai
L u ý : Các vân tối cách nhau những khoảng
D
xa.
và vân tối thứ trùng( bậc + 1).
*Khoảng vân giao thoa: Là khoảng cách giữa hai vân sáng hoặc hai vân tối cạnh
nhau.
i =
a
D
=
D
ai
Khoảng cách giữa hai vân sáng hoặc hai vân tối cạnh nhau là
2
i
* Số vân sáng trên toàn bộ miền giao thoa
N
s
= 2n + 1
* Số vân tối trên toàn bộ miền giao thoa
N
t
= 2n
Trong đó: n là số khoảng vân ở một phía của vân trung tâm
n = (bề rộng miền giao thoa )/ 2i
3. Thí nghiệm thực hiện trong môi trờng có chiết suất n:
Vận tốc truyền ánh sáng trong môi trờng : v =
n
c
Bớc sóng ánh sáng lúc này là:
'
=
f
v
'
Thay đổi nguồn sáng thì tần số f sẽ thay đổi , còn thay đổi môi trờng
truyền sóng thì vận tốc truyền sóng cũng thay đổi nên bớc sóng cũng thay đổi .
'
=
f
v
'
=
f
n
c
'
=
n
0
3
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
(
0
=
f
c
0
là bớc sóng ánh sáng trong không khí)
i
=
a
D
'
=
n
1
a
D
0
*KL: Khi bớc sóng ánh sáng giảm n lần thì khoảng vân giao thoa cũng giam n lần ,
nhng số vân quan sát đợc không tăng lên n lần.
4. Bề rộng của quang phổ liên tục:
- Bề rộng của quang phổ liên tục bậc một: Là khoảng cách giữa vân sáng màu đỏ
bậc một đến vân sáng màu tím bậc một.
x
1
= x
đ1
- x
t1
= i
đ1
- i
t1
=
a
D
(
đ
-
t
)
Bề rộng của quang phổ liên tục bậc n:
x = n (i
đ1
- i
t1
) = n
x
1
5. Nếu giao thoa thực hiện với hai thành phần đơn sắc:
Hai vân sáng cùng bậc không trùng nhau , chỉ có một số vị trí mà hai vân sáng trùng
nhau.
Khi đó
k
k
2
1
=
i
i
1
2
=
1
2
Số vân quan sát đợc: N = N
1
+ N
2
- n (n là số vân trùng nhau)
6. Sự dịch chuyển của hệ vân giao thoa khi S dịch chuyển:
ơ
4
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
+ Ban đầu S nằm trên đờng trung trực của S
1
S
2
thì hiệu đờng đi từ hai nguồn đến A
là:
= d
2
d
1
=
D
xa.
+ Khi S dịch chuyển một đoạn SS
= h song song với S
1
S
2
thì hiệu đờng đi
= d
2
d
1
=
D
xa.
+
d
ah
So với ban đầu thì đờng đi thay đổi một lợng:
=
-
=
d
ah
Muốn A là vân trung tâm thì
= 0
Khi đó vân trung tâm đã dịch chuyển một đoạn là :
x
0
= -
d
hD
*Nhận xét: Khi nguồn S dịch chuyển thi hệ vân dịch chuyển theo chiều ngợc lại
một đoạn : x
0
=
d
hD
7. Hệ vân dịch chuyển khi đặt bản thuỷ tinh mỏng trớc một khe sáng:
A
d
1
x
S
1
d
2
S I O
h
S
S
2
d D
5
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
* Hiệu đờng đi khi có bản thuỷ tinh:
= d
2
d
1
=
D
xa.
- (n - 1)e
Trong đó e là bề dày cua bản thuỷ tinh:
Muốn O
là vân trung tâm mới thì phải có:
= 0
x
0
=
a
eDn )1(
KL: Khi đặt bản thuỷ tinh mỏng thì hệ vân dịch chuyển về phía có bản thuỷ tinh
một đoạn :
x
0
=
a
eDn )1(
B. Một số bài toán trắc nghiệm:
O
d
1
x
S
1
d
2
I O
S
2
D
6
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
Bài 1:
Trong thí nghiệm giao thoa ánh sáng bằng khe Iâng , khoảng cách giữa hai
khe sáng là 2 mm , khoảng cách từ hai khe đến màn là 1m . Bớc sóng ánh sáng dùng
trong thí nghiệm
= 0,5
à
m.
a. Khoảng vân giao thoa là
A. 0,25 mm B. 2,5 mm C. 4 mm D. 40 mm
b. Vị trí vân sáng bậc hai là
A. 5 mm B. 0,5 mm C. 8 mm D. 80 mm
c. Vị trí vân tối bậc 5 là
A. 1,25 mm B. 12,5 mm C. 1,125 mmD. 0,125 mm
d. Khoảng cách từ vân sáng bậc hai đến vân tối thứ 5 là
A. 12 mm B. 3,75 mm C. 0,625 mmD. 625 mm
Bài 2:
Trong thí nghiệm giao thoa bằng khe Iâng , khoảng cách giữa hai khe a = 1
mm , khoảng cách từ hai khe đến màn D = 2 m. Nếu chiếu đồng thời hai khe sáng
bằng hai bức xạ có bớc sóng
1
= 0,6
à
m và
2
= 0,5
à
m thì trên màn có những
vị trí tại đó có vân sáng của hai bức xạ trùng nhau . Khoảng cách nhỏ nhất giữa hai
vân trùng là
A. 0,6 mm B. 6 mm C. 6
à
m D. 0,6
à
m
Bài 3:
Trong thí nghiệm giao thoa ánh sáng với khe Iâng khoảng cách giữa hai khe a
= 1mm . Khoảng cách từ hai khe đến màn D = 2m . Nếu chiếu đồng thời hai bức xạ
đơn sắc có bớc sóng
1
= 0,6 02
à
m và
2
thì thấy vân sáng bậc ba của bức xạ
2
trùng với vân vân sáng bậc hai của bức xạ
1
. Bớc sóng
2
và khoảng vân i
2
là
A.
2
= 4,01
à
m ; i
2
= 0,802 mm B.
2
= 40,1
à
m ; i
2
= 8,02 mm
C.
2
= 0,404
à
m ; i
2
= 0,802 mm D.
2
= 0,401
à
m ; i
2
= 8,02 mm
7
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
Bài 4:
Trong thí nghiệm giao thoa bằng khe Iâng , khoảng cách giữa hai khe a =
1mm dặt cách màn D = 1m , ta thu đợc hệ vân giao thoa có khoảng cách giữa hai
vân sáng bậc 6 là 7,2 mm . Bớc sóng và màu sắc vân sáng là
A.
= 0,6.10
-6
m là ánh sáng màu vàng.
B.
= 0,553.10
-6
m là ánh sáng màu lục.
C.
= 0,432.10
-6
m là ánh sáng màu lam.
D.
= 0,654.10
-6
m là ánh sáng màu đỏ.
Bài 5:
Trong thí nghiệm giao thoa ánh sáng bằng khe Iâng . Khe hẹp S phát ánh sáng
đơn sắc có khoảng cách tới hai khe S
1
S
2
là d = 0,5 m . Khoảng cách tới hai khe a = 2
mm , khoảng cách từ hai khe đến màn D = 2m . Vân sáng trung tâm tại O , Nếu dời S
song song S
1
S
2
về phía S
2
đến S
với SS
= h = 1 mm thì vân sáng trung tâm sẽ dời một
đoạn theo chiều là
A. Ngợc chiều với nguồn S một đoạn 0,25.10
-3
m.
B. Cùng
chiều với nguồn S một đoạn 0,25.10
-3
m.
C. Ngợc chiều với nguồn S một đoạn 4 mm.
D. Cùng
chiều với nguồn S một đoạn 4 mm.
Bài 6:
Trong thí nghiệm giao thoa ánh sáng bằng khe Iâng , nếu tiến hành thí nghiệm
trong môi trờng không khí rồi sau đó thay môi trờng không khí bằng môi trờng nớc
có chiết suất n = 4/3 thì hệ vân giao thoa thay đổi
A. Khoảng vân trong nớc giảm đi 2/3 lần so với trong không khí.
B. Khoảng vân trong nớc tăng lên 4/3 lần so với trong không khí.
S
1
S O
S
2
d D
8
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
C. Khoảng vân trong nớc giảm đi bằng 3/4 lần so với trong không khí.
D. Khoảng vân trong nớc tăng lên 5/4 lần so với trong không khí.
Bài 7:
Khoảng từ hai khe đến màn E là 2m . Nguồn sáng S cách đều hai khe và cách
mặt phẳng chứa hai khe là 0,1 m . Nếu nguồn sáng dời hai khe theo hớng song song
với màn E một đoạn 2mm về phía trên thì hệ vân trên màn E sẽ dịch chuyển là
A. Dời về phía trên một đoạn 4,2 cm.
B. Dời về phía dới một đoạn 4,2 cm.
C. Dời về phía trên một đoạn 10
-4
m.
D. Dời về phía dới một đoạn 10
-4
m.
Bài 8:
Trong thí nghiệm giao thoa bằng khe Iâng , khoảng cách giữa hai khe a = 0,8
mm khoảng cách từ hai khe đến màn D = 1,6 m . Ngời ta dùng nguồn sáng trắng có
bớc sóng 0,4
à
m <
< 0,76
à
m. Hãy xác định bớc sóng của các bức xạ đơn sắc
có vân sáng trùng với vân sáng bậc 5 của ánh sáng tím (có bớc sóng 0,4
à
m)
A.
à
3
2
m và 0,5
à
m. B.
à
3
2
m và 2
à
m.
B.
à
3
2
m và 0,2
à
m. D.
à
3
2
m và 5
à
m.
Bài 9:
Hai khe Iâng cách nhau a = 2 mm . Các vân giao thoa đợc quan sát trên màn E
cách hai khe là D = 1m . Trớc một trong hai khe đặt một bản mỏng song song có
chiết suất n = 1,5 và bề dày e = 12
à
m.Xác định độ dịch chuyển của hệ vân trên màn
A. Dịch chuyển về phía khe bị chắn 3 mm.
B. Dịch chuyển về phía khe không bị chắn 3 mm.
C. Dịch chuyển về phía khe bị chắn
12
10
3
m.
9
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
D. Dịch chuyển về phía khe không bị chắn
12
10
3
m.
Bài 10:
Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng , khoảng cách giữa hai khe a = 1 mm .
Khoảng cách từ mặt phẳng chứa hai khe đến màn D = 3 m . Đặt sau một trong hai khe
sáng bản mặt song song bề dày e = 10
à
m ta thấy hệ thống vân dịch chuyển trên màn
quan sát một đoạn x
0
= 1,5 cm . Chiết suất của chất làm bản mặt song song là
A. 1,5 B. 1,3 C. 1,4 D. 1,6
Bài 11:
Hai khe Iâng cách nhau một khoảng a = 1mm đợc chiếu sáng bằng bớc sóng
= 0,545
à
m . Màn đặt cách mặt phẳng chứa hai khe một đoạn D = 2m . Thực hiện
thí nghiệm trong chất lỏng có chiết suất n thì thấy vân sáng thứ 3 di chuyển 0,75mm.
Chiết suất n là
A. n
1,2 B. n
1,1 C. n
1,3 D. n
1,4
Bài 12: Trong thí nghiệm giao thoa với khe Iâng , khi màn cách hai khe một
đoạn D
1
thì ngời ta nhận đợc một hệ vân . Dời màn đến vị trí D
2
ngời ta thấy hệ vân trên
màn có vân tối thứ K 1 trùng với vân sáng thứ K của hệ vân lúc đầu . Tỉ số
D
D
1
2
là:
A.
12
K
K
B.
12
2
K
K
C.
K
K 12
D.
12
2
+
K
K
C. Hớng dẫn giải:
10
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
Bài 1:
a. Đáp án A
ADCT: i =
a
D
=
10
10
3
7
.2
1 5
= 2,5.10
-4
m = 0,25 mm.
b. Đáp án B
Vị trí vân sáng bậc 2 :
x
s
= ki với k = 2
x
s
= 0,25.2 = 0,5 mm.
c. Đáp án C
Vị trí vân tối bậc 5
k = 4
x
t
= (k +
2
1
)I = (4 +
2
1
).0,25 = 1,125 mm.
d. Đáp án C
Khoảng cách từ vân sáng bậc 2 đến vân tối thứ 5 là
x = 1,125 0,5 = 0,625 mm.
Bài 2: Đáp án B
ADCT: i =
a
D
Đối với ánh sáng có bớc sóng
1
là:
i
1
=
10
10
3
6
2.6,0
= 1,2.10
-3
m = 1,2mm
Gọi k
1
là số khoảng vân từ vân trung tâm đến vân trùng đầu tiên
Gọi k
2
là số khoảng vân từ vân trung tâm đến vân trùng đầu tiên đối với bức xạ
2
Ta có :
k
k
2
1
=
1
2
=
6
5
11
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
Vì k nguyên do đó số vân trùng nhỏ nhất ứng với các giá trị của tỉ số trên là k
1
= 5 và
k
2
= 6 . Vậy khoảng cách giữa hai vân trùng nhau là:
x = k
1
.i
1
= 5. 1,2 = 6 mm.
Bài 3: Đáp án C
ADCT:
k
k
2
1
=
1
2
2
=
k
k
2
1
.
1
=
3
2
1
= 0,602 = 0,401
à
m
Mặt khác : i
2
=
a
D
2
= 0,802 mm.
Bài 4: Đáp án A
Giữa hai vân sáng bậc 6 có khoảng vân là:
i =
12
2,7
= 0,6 mm 6.10
-4
m
Mà : i =
a
D
=
D
ai
= 0,6.10
-6
m
Bài 5 : Đáp án C
Khi dịch chuyển nguồn sáng S song song với mặt phẳng chứa hai khe S
1
S
2
thì vân
trung tâm sẽ dịch chuyển theo chiều ngợc lại một đoạn
x
0
=
d
hD
=
5,0
2.
10
3
= 4.10
-3
m = 4 mm.
Bài 6 : Đáp án C
Trong không khí i =
a
D
=
fa
cD
.
Trong môi trờng có chiết suất n :
i =
a
D
'
=
fa
vD
.
i
i
'
=
v
c
= n
i
=
4
3
i
12
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
Bài 7: Đáp án A
Khi dời hai khe theo phơng song song với màn một đoạn h khi đó vị trí vân sáng
trung tâm là
x
0
=
d
hD
=
1,0
2.2
10
-3
= 4.10
-2
m = 4 cm.
Bài 8: Đáp án A
ADCT:
k
k
2
1
=
1
2
2
=
k
k
2
1
.
1
=
k
2
à
m
Theo đầu bài ta có:
0,4
à
m <
k
2
< 0,76
à
m
2,67 < k < 5
Mà k nguyên nên k = 3,4
3
=
3
2
à
m ;
4
= 0,5
à
m
Bài 9 : Đáp án A
Vân sáng trung tâm dời đi một đoạn là
x
0
=
a
eDn )1(
=
10
10
3
6
.2
1 12)15,1(
= 3 mm.
Bài 10: Đáp án A
Độ dời vân khi có bản mặt song song là: x
0
=
a
eDn )1(
n = 1 +
eD
a
x
0
= 1 +
3.
.5,1.
10
1010
5
23
= 1,5
Bài 11 : Đáp án C
Ta có: i =
a
D
=
10
3
545,0.2
.10
-6
= 1,09.10
-3
m = 1,09 mm.
13
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
Vị trí vân sáng bậc 3 : x
3
= 3i = 3,27 mm
Vị trí vân sáng bậc 3 trong môi trờng có chiết suất n là:
x
3
= 3i
=
n
i3
= x
3
/n
mà
x = x
3
- x
3
= x
3
( 1 -
n
1
)
n =
x
x
x
3
3
1,3
Bài 12: Đáp án B
Ban đầu toạ độ của các vân sáng là :
x
s
= k
a
D
1
Sau khi dời màn thì toạ độ của các vân tối là :
x
t
= (2k + 1)
a
D
2
Mà x
s k
= x
t (k-1)
kD
1
=
[ ]
2
1)1(2
2
D
k
+
D
D
1
2
=
12
2
K
K
D. Hiệu quả của việc áp dụng các bài toán giao thoa Iâng.
Qua việc áp dụng những bài toán trên vào việc giảng dạy ôn tập cho các em
tôi thu đợc một số kết qua sau:
- Các em nắm chắc hơn kiến thức cơ bản đối với bài toán thí nghiệm Iâng.
- Khả năng xác định dạng toán đợc nâng lên nên thời gian làm bài trắc nghiệm
đợc rút ngắn đáng kể.
- Các em có hứng thú với môn học , giờ học trỏ nên sôi nổi hơn.
14
Kinh nghiệm:
[Giải một số bài toán trắc nghiêm về giao thoa ánh sáng
trong thí nghiệm Iâng.
I .Mục tiêu.
- Giao thoa ánh sáng là một hiện tợng quan trọng của vật lí mà SGK- VL12 đã
đề cập và nói khá rõ về vấn đề này. Đây là một bài quan trọng phục vụ cho thi tốt
nghiệm lớp 12 và kì thi tuyển sinh vào ĐH - CĐ, nên là giáo viên giảng dạy vật lí tôi
thấy cần phải đào sâu và đa thêm ra cho học sinh một số bài bài tập dạng này.
- Hơn thế các câu hỏi bây giờ chủ yếu là trắc nghiệm khách quan nên học sinh
muốn giải nhanh đối với loại toán này thì phải nắm chắc kiến thức cơ bản và xây
dựng đợc các công thức liên quan về dạng này.
- Trong thực tế giảng dạy tôi thấy khi các em gặp một số bài toán : Thay đổi
nguồn sáng hoặc thay đổi môi trờng truyền sáng; hệ vân dịch chuyển khi truyền qua
bản mỏng ; dịch chuyển nguồn sáng S là tơng đối bỡ ngỡ.
Chính vì những lí do trên nên tôi muốn tập hợp ra một số bài toán dạng này để giúp
các em tham khảo nâng cao kết quả trong hoc tập.
II. Nội dung.
A .Cơ sở lý thuyết:
1. Hiện tợng giao thoa:
Là sự đan xen của hai nguồn sáng kết hợp với nhau mà trong vùng hai sóng đan xen
này xuất hiện những vân sáng và những vân tối xen kẽ nhau một cách đều đặn.
- Nếu hai nguồn kết hợp là ánh sáng trắng thì ở chính giữa hệ vân sẽ là vân
sáng trung tâm(Tại đó có sự trùng nhau của tất cả các vạch của các ánh sáng đơn
sắc có trong nguồn) hai bên sẽ là những dải màu cầu vồng kế tiếp nhau tím ở trong
đỏ ở ngoài.
Điều kiện giao thoa là hai nguồn sáng giao thoa phải là hai nguồn kết hợp.
1
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
-Hiện tợng giao thoa chỉ có thể giải thích đợc nếu thừa nhận ánh sáng có tính chất
sóng.(SGK- VL12).
2. Vị trí vân và khoảng vân:
* Nếu nguồn sáng S nằm trên đờng trung trực của S
1
, S
2
* Hiệu đờng đi từ hai nguồn S
1
,
S
2
đến A:
= d
2
- d
1
=
D
xa.
Trong đó D là khoảng cách từ hai khe hẹp đến màn, a là khoảng cách giữa hai khe
S
1
S
2
, x = OA vị trí của một vân bất kì.
- Điều kiện để có vân sáng:
=
D
xa.
= k
,với k = 0,
2,1
Vị trí vân sáng:
x
s
= k
a
D
với k = 0,
2,1
+ Nếu k = 0
x = 0 vị trí vân trung tâm.
+ Nếu k =
1
2 vân sáng bậc một đối xứng nhau qua vân trung tâm.
L u ý : Vân sáng bậc một
vân sáng thứ nhất ( thứ
bậc )
- Điều kiện để có vân tối:
A
d
1
x
S
1
d
2
S I O
a
S
2
D
2
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
=
D
xa.
= (2k + 1)
2
, với k = 0,
2,1
Vị trí vân tối : x
t
= (2k + 1)
a
D
2
, với k = 0,
2,1
+ Nếu k = 0
x
1
=
a
D
vân tối bậc 0 trùng với vân tối thứ nhất.
+ Nếu k =
1 vân tối bậc một trùng với vân tối thứ hai
L u ý : Các vân tối cách nhau những khoảng
D
xa.
và vân tối thứ trùng( bậc + 1).
*Khoảng vân giao thoa: Là khoảng cách giữa hai vân sáng hoặc hai vân tối cạnh
nhau.
i =
a
D
=
D
ai
Khoảng cách giữa hai vân sáng hoặc hai vân tối cạnh nhau là
2
i
* Số vân sáng trên toàn bộ miền giao thoa
N
s
= 2n + 1
* Số vân tối trên toàn bộ miền giao thoa
N
t
= 2n
Trong đó: n là số khoảng vân ở một phía của vân trung tâm
n = (bề rộng miền giao thoa )/ 2i
3. Thí nghiệm thực hiện trong môi trờng có chiết suất n:
Vận tốc truyền ánh sáng trong môi trờng : v =
n
c
Bớc sóng ánh sáng lúc này là:
'
=
f
v
'
Thay đổi nguồn sáng thì tần số f sẽ thay đổi , còn thay đổi môi trờng
truyền sóng thì vận tốc truyền sóng cũng thay đổi nên bớc sóng cũng thay đổi .
'
=
f
v
'
=
f
n
c
'
=
n
0
3
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
(
0
=
f
c
0
là bớc sóng ánh sáng trong không khí)
i
=
a
D
'
=
n
1
a
D
0
*KL: Khi bớc sóng ánh sáng giảm n lần thì khoảng vân giao thoa cũng giam n lần ,
nhng số vân quan sát đợc không tăng lên n lần.
4. Bề rộng của quang phổ liên tục:
- Bề rộng của quang phổ liên tục bậc một: Là khoảng cách giữa vân sáng màu đỏ
bậc một đến vân sáng màu tím bậc một.
x
1
= x
đ1
- x
t1
= i
đ1
- i
t1
=
a
D
(
đ
-
t
)
Bề rộng của quang phổ liên tục bậc n:
x = n (i
đ1
- i
t1
) = n
x
1
5. Nếu giao thoa thực hiện với hai thành phần đơn sắc:
Hai vân sáng cùng bậc không trùng nhau , chỉ có một số vị trí mà hai vân sáng trùng
nhau.
Khi đó
k
k
2
1
=
i
i
1
2
=
1
2
Số vân quan sát đợc: N = N
1
+ N
2
- n (n là số vân trùng nhau)
6. Sự dịch chuyển của hệ vân giao thoa khi S dịch chuyển:
ơ
4
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
+ Ban đầu S nằm trên đờng trung trực của S
1
S
2
thì hiệu đờng đi từ hai nguồn đến A
là:
= d
2
d
1
=
D
xa.
+ Khi S dịch chuyển một đoạn SS
= h song song với S
1
S
2
thì hiệu đờng đi
= d
2
d
1
=
D
xa.
+
d
ah
So với ban đầu thì đờng đi thay đổi một lợng:
=
-
=
d
ah
Muốn A là vân trung tâm thì
= 0
Khi đó vân trung tâm đã dịch chuyển một đoạn là :
x
0
= -
d
hD
*Nhận xét: Khi nguồn S dịch chuyển thi hệ vân dịch chuyển theo chiều ngợc lại
một đoạn : x
0
=
d
hD
7. Hệ vân dịch chuyển khi đặt bản thuỷ tinh mỏng trớc một khe sáng:
A
d
1
x
S
1
d
2
S I O
h
S
S
2
d D
5
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
* Hiệu đờng đi khi có bản thuỷ tinh:
= d
2
d
1
=
D
xa.
- (n - 1)e
Trong đó e là bề dày cua bản thuỷ tinh:
Muốn O
là vân trung tâm mới thì phải có:
= 0
x
0
=
a
eDn )1(
KL: Khi đặt bản thuỷ tinh mỏng thì hệ vân dịch chuyển về phía có bản thuỷ tinh
một đoạn :
x
0
=
a
eDn )1(
B. Một số bài toán trắc nghiệm:
O
d
1
x
S
1
d
2
I O
S
2
D
6
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
Bài 1:
Trong thí nghiệm giao thoa ánh sáng bằng khe Iâng , khoảng cách giữa hai
khe sáng là 2 mm , khoảng cách từ hai khe đến màn là 1m . Bớc sóng ánh sáng dùng
trong thí nghiệm
= 0,5
à
m.
a. Khoảng vân giao thoa là
A. 0,25 mm B. 2,5 mm C. 4 mm D. 40 mm
b. Vị trí vân sáng bậc hai là
A. 5 mm B. 0,5 mm C. 8 mm D. 80 mm
c. Vị trí vân tối bậc 5 là
A. 1,25 mm B. 12,5 mm C. 1,125 mmD. 0,125 mm
d. Khoảng cách từ vân sáng bậc hai đến vân tối thứ 5 là
A. 12 mm B. 3,75 mm C. 0,625 mmD. 625 mm
Bài 2:
Trong thí nghiệm giao thoa bằng khe Iâng , khoảng cách giữa hai khe a = 1
mm , khoảng cách từ hai khe đến màn D = 2 m. Nếu chiếu đồng thời hai khe sáng
bằng hai bức xạ có bớc sóng
1
= 0,6
à
m và
2
= 0,5
à
m thì trên màn có những
vị trí tại đó có vân sáng của hai bức xạ trùng nhau . Khoảng cách nhỏ nhất giữa hai
vân trùng là
A. 0,6 mm B. 6 mm C. 6
à
m D. 0,6
à
m
Bài 3:
Trong thí nghiệm giao thoa ánh sáng với khe Iâng khoảng cách giữa hai khe a
= 1mm . Khoảng cách từ hai khe đến màn D = 2m . Nếu chiếu đồng thời hai bức xạ
đơn sắc có bớc sóng
1
= 0,6 02
à
m và
2
thì thấy vân sáng bậc ba của bức xạ
2
trùng với vân vân sáng bậc hai của bức xạ
1
. Bớc sóng
2
và khoảng vân i
2
là
A.
2
= 4,01
à
m ; i
2
= 0,802 mm B.
2
= 40,1
à
m ; i
2
= 8,02 mm
C.
2
= 0,404
à
m ; i
2
= 0,802 mm D.
2
= 0,401
à
m ; i
2
= 8,02 mm
7
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
Bài 4:
Trong thí nghiệm giao thoa bằng khe Iâng , khoảng cách giữa hai khe a =
1mm dặt cách màn D = 1m , ta thu đợc hệ vân giao thoa có khoảng cách giữa hai
vân sáng bậc 6 là 7,2 mm . Bớc sóng và màu sắc vân sáng là
A.
= 0,6.10
-6
m là ánh sáng màu vàng.
B.
= 0,553.10
-6
m là ánh sáng màu lục.
C.
= 0,432.10
-6
m là ánh sáng màu lam.
D.
= 0,654.10
-6
m là ánh sáng màu đỏ.
Bài 5:
Trong thí nghiệm giao thoa ánh sáng bằng khe Iâng . Khe hẹp S phát ánh sáng
đơn sắc có khoảng cách tới hai khe S
1
S
2
là d = 0,5 m . Khoảng cách tới hai khe a = 2
mm , khoảng cách từ hai khe đến màn D = 2m . Vân sáng trung tâm tại O , Nếu dời S
song song S
1
S
2
về phía S
2
đến S
với SS
= h = 1 mm thì vân sáng trung tâm sẽ dời một
đoạn theo chiều là
A. Ngợc chiều với nguồn S một đoạn 0,25.10
-3
m.
B. Cùng
chiều với nguồn S một đoạn 0,25.10
-3
m.
C. Ngợc chiều với nguồn S một đoạn 4 mm.
D. Cùng
chiều với nguồn S một đoạn 4 mm.
Bài 6:
Trong thí nghiệm giao thoa ánh sáng bằng khe Iâng , nếu tiến hành thí nghiệm
trong môi trờng không khí rồi sau đó thay môi trờng không khí bằng môi trờng nớc
có chiết suất n = 4/3 thì hệ vân giao thoa thay đổi
A. Khoảng vân trong nớc giảm đi 2/3 lần so với trong không khí.
B. Khoảng vân trong nớc tăng lên 4/3 lần so với trong không khí.
S
1
S O
S
2
d D
8
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
C. Khoảng vân trong nớc giảm đi bằng 3/4 lần so với trong không khí.
D. Khoảng vân trong nớc tăng lên 5/4 lần so với trong không khí.
Bài 7:
Khoảng từ hai khe đến màn E là 2m . Nguồn sáng S cách đều hai khe và cách
mặt phẳng chứa hai khe là 0,1 m . Nếu nguồn sáng dời hai khe theo hớng song song
với màn E một đoạn 2mm về phía trên thì hệ vân trên màn E sẽ dịch chuyển là
A. Dời về phía trên một đoạn 4,2 cm.
B. Dời về phía dới một đoạn 4,2 cm.
C. Dời về phía trên một đoạn 10
-4
m.
D. Dời về phía dới một đoạn 10
-4
m.
Bài 8:
Trong thí nghiệm giao thoa bằng khe Iâng , khoảng cách giữa hai khe a = 0,8
mm khoảng cách từ hai khe đến màn D = 1,6 m . Ngời ta dùng nguồn sáng trắng có
bớc sóng 0,4
à
m <
< 0,76
à
m. Hãy xác định bớc sóng của các bức xạ đơn sắc
có vân sáng trùng với vân sáng bậc 5 của ánh sáng tím (có bớc sóng 0,4
à
m)
A.
à
3
2
m và 0,5
à
m. B.
à
3
2
m và 2
à
m.
B.
à
3
2
m và 0,2
à
m. D.
à
3
2
m và 5
à
m.
Bài 9:
Hai khe Iâng cách nhau a = 2 mm . Các vân giao thoa đợc quan sát trên màn E
cách hai khe là D = 1m . Trớc một trong hai khe đặt một bản mỏng song song có
chiết suất n = 1,5 và bề dày e = 12
à
m.Xác định độ dịch chuyển của hệ vân trên màn
A. Dịch chuyển về phía khe bị chắn 3 mm.
B. Dịch chuyển về phía khe không bị chắn 3 mm.
C. Dịch chuyển về phía khe bị chắn
12
10
3
m.
9
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
D. Dịch chuyển về phía khe không bị chắn
12
10
3
m.
Bài 10:
Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng , khoảng cách giữa hai khe a = 1 mm .
Khoảng cách từ mặt phẳng chứa hai khe đến màn D = 3 m . Đặt sau một trong hai khe
sáng bản mặt song song bề dày e = 10
à
m ta thấy hệ thống vân dịch chuyển trên màn
quan sát một đoạn x
0
= 1,5 cm . Chiết suất của chất làm bản mặt song song là
A. 1,5 B. 1,3 C. 1,4 D. 1,6
Bài 11:
Hai khe Iâng cách nhau một khoảng a = 1mm đợc chiếu sáng bằng bớc sóng
= 0,545
à
m . Màn đặt cách mặt phẳng chứa hai khe một đoạn D = 2m . Thực hiện
thí nghiệm trong chất lỏng có chiết suất n thì thấy vân sáng thứ 3 di chuyển 0,75mm.
Chiết suất n là
A. n
1,2 B. n
1,1 C. n
1,3 D. n
1,4
Bài 12: Trong thí nghiệm giao thoa với khe Iâng , khi màn cách hai khe một
đoạn D
1
thì ngời ta nhận đợc một hệ vân . Dời màn đến vị trí D
2
ngời ta thấy hệ vân trên
màn có vân tối thứ K 1 trùng với vân sáng thứ K của hệ vân lúc đầu . Tỉ số
D
D
1
2
là:
A.
12
K
K
B.
12
2
K
K
C.
K
K 12
D.
12
2
+
K
K
C. Hớng dẫn giải:
10
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
Bài 1:
a. Đáp án A
ADCT: i =
a
D
=
10
10
3
7
.2
1 5
= 2,5.10
-4
m = 0,25 mm.
b. Đáp án B
Vị trí vân sáng bậc 2 :
x
s
= ki với k = 2
x
s
= 0,25.2 = 0,5 mm.
c. Đáp án C
Vị trí vân tối bậc 5
k = 4
x
t
= (k +
2
1
)I = (4 +
2
1
).0,25 = 1,125 mm.
d. Đáp án C
Khoảng cách từ vân sáng bậc 2 đến vân tối thứ 5 là
x = 1,125 0,5 = 0,625 mm.
Bài 2: Đáp án B
ADCT: i =
a
D
Đối với ánh sáng có bớc sóng
1
là:
i
1
=
10
10
3
6
2.6,0
= 1,2.10
-3
m = 1,2mm
Gọi k
1
là số khoảng vân từ vân trung tâm đến vân trùng đầu tiên
Gọi k
2
là số khoảng vân từ vân trung tâm đến vân trùng đầu tiên đối với bức xạ
2
Ta có :
k
k
2
1
=
1
2
=
6
5
11
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
Vì k nguyên do đó số vân trùng nhỏ nhất ứng với các giá trị của tỉ số trên là k
1
= 5 và
k
2
= 6 . Vậy khoảng cách giữa hai vân trùng nhau là:
x = k
1
.i
1
= 5. 1,2 = 6 mm.
Bài 3: Đáp án C
ADCT:
k
k
2
1
=
1
2
2
=
k
k
2
1
.
1
=
3
2
1
= 0,602 = 0,401
à
m
Mặt khác : i
2
=
a
D
2
= 0,802 mm.
Bài 4: Đáp án A
Giữa hai vân sáng bậc 6 có khoảng vân là:
i =
12
2,7
= 0,6 mm 6.10
-4
m
Mà : i =
a
D
=
D
ai
= 0,6.10
-6
m
Bài 5 : Đáp án C
Khi dịch chuyển nguồn sáng S song song với mặt phẳng chứa hai khe S
1
S
2
thì vân
trung tâm sẽ dịch chuyển theo chiều ngợc lại một đoạn
x
0
=
d
hD
=
5,0
2.
10
3
= 4.10
-3
m = 4 mm.
Bài 6 : Đáp án C
Trong không khí i =
a
D
=
fa
cD
.
Trong môi trờng có chiết suất n :
i =
a
D
'
=
fa
vD
.
i
i
'
=
v
c
= n
i
=
4
3
i
12
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
Bài 7: Đáp án A
Khi dời hai khe theo phơng song song với màn một đoạn h khi đó vị trí vân sáng
trung tâm là
x
0
=
d
hD
=
1,0
2.2
10
-3
= 4.10
-2
m = 4 cm.
Bài 8: Đáp án A
ADCT:
k
k
2
1
=
1
2
2
=
k
k
2
1
.
1
=
k
2
à
m
Theo đầu bài ta có:
0,4
à
m <
k
2
< 0,76
à
m
2,67 < k < 5
Mà k nguyên nên k = 3,4
3
=
3
2
à
m ;
4
= 0,5
à
m
Bài 9 : Đáp án A
Vân sáng trung tâm dời đi một đoạn là
x
0
=
a
eDn )1(
=
10
10
3
6
.2
1 12)15,1(
= 3 mm.
Bài 10: Đáp án A
Độ dời vân khi có bản mặt song song là: x
0
=
a
eDn )1(
n = 1 +
eD
a
x
0
= 1 +
3.
.5,1.
10
1010
5
23
= 1,5
Bài 11 : Đáp án C
Ta có: i =
a
D
=
10
3
545,0.2
.10
-6
= 1,09.10
-3
m = 1,09 mm.
13
Trờng THPTC Bình Lục Giáo viên: Nguyễn Đức Thuận
Vị trí vân sáng bậc 3 : x
3
= 3i = 3,27 mm
Vị trí vân sáng bậc 3 trong môi trờng có chiết suất n là:
x
3
= 3i
=
n
i3
= x
3
/n
mà
x = x
3
- x
3
= x
3
( 1 -
n
1
)
n =
x
x
x
3
3
1,3
Bài 12: Đáp án B
Ban đầu toạ độ của các vân sáng là :
x
s
= k
a
D
1
Sau khi dời màn thì toạ độ của các vân tối là :
x
t
= (2k + 1)
a
D
2
Mà x
s k
= x
t (k-1)
kD
1
=
[ ]
2
1)1(2
2
D
k
+
D
D
1
2
=
12
2
K
K
D. Hiệu quả của việc áp dụng các bài toán giao thoa Iâng.
Qua việc áp dụng những bài toán trên vào việc giảng dạy ôn tập cho các em
tôi thu đợc một số kết qua sau:
- Các em nắm chắc hơn kiến thức cơ bản đối với bài toán thí nghiệm Iâng.
- Khả năng xác định dạng toán đợc nâng lên nên thời gian làm bài trắc nghiệm
đợc rút ngắn đáng kể.
- Các em có hứng thú với môn học , giờ học trỏ nên sôi nổi hơn.
14
toạn tiet 94 Hinh tron duong tron.ppt
KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ
KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ
Giáo viên
Giáo viên
:Phạm Thị Đẹp
:Phạm Thị Đẹp
Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú
Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú
Thị xã Tân An – Long An
Thị xã Tân An – Long An
Thứ năm , ngày 15 tháng 01 năm 2009.
TOÁN
Kiểm tra bài cũ : Luyện tập chung
a.Tính diện tích hình tam giác vuông , biết hai cạnh góc vuông là : 4cm và 2,5cm.
Giải
Diện tích hình tam giác vuông là :
4 2,5 : 2 = 5 ( )
Đáp số : 5
b Tính diện tích hình thang có đáy bé 4m, đáy lớn 6m và chiều 5m.
Giải
Diện tích hình thang là :
(4 + 6) 5 : 2 = 25 ( )
Đáp số : 25
×
2
cm
×
2
cm
2
m
2
m
Hình tam giác
ABC
Hình thang
MNPQ
Hình chữ nhật
EGHI
Hình vuông
IKLM Hình tròn
A
B C
M N
PQ
E G
I H
I K
L
M
Thứ năm , ngày 15 tháng 01 năm 2009.
TOÁN
.
O
Hình tròn tâm O
Đường tròn là đường bao quanh
hình tròn
Bán kính OA
OA = OB = OC
Tất cả các bán kính của một
hình tròn đều bằng nhau:
A
O
Thứ năm , ngày 15 tháng 1 năm 2009.
TOÁN
Tiết 94 HÌNH TRÒN . ĐƯỜNG TRÒN
B
C
.
Trong một hình tròn, đường kính
gấp 2 lần bán kính
Đường kính MN
Thứ năm , ngày 15 tháng 01 năm 2009.
TOÁN
Tiết 94 HÌNH TRÒN . ĐƯỜNG TRÒN
N
M
.
O
b. Đường kính 5cm.
Bài 1: Vẽ hình tròn có :
+ Mở rộng compa bằng với bán kính 3 cm.
a. Bán kính 3cm;
+ Xác định tâm O
+ Đặt đầu kim cố định ở tâm O, quay
đầu bút chì.
Luyện tập
Thứ năm , ngày 15 tháng 01 năm 2009.
TOÁN
Tiết 94 HÌNH TRÒN . ĐƯỜNG TRÒN
.
O
3cm
O
5cm
Bán kính hình tròn là :
2,5 cm
.
2,5cm
A
Thứ năm , ngày 15 tháng 1 năm 2009.
TOÁN
Tiết 94 HÌNH TRÒN . ĐƯỜNG TRÒN
Luyện tập :
Bài 2 : Cho đoạn thẳng AB = 4cm. Hãy vẽ hai hình
tròn tâm A và tâm B đều có bán kính 2cm.
A B
2cm 2cm
.
4cm
.
.
Thứ năm , ngày 15 tháng 01 năm 2009.
TOÁN
TIẾT 94 HÌNH TRÒN – ĐƯỜNG TRÒN
Luyện tập :
Bài 3 :Vẽ theo mẫu:
Thứ năm , ngày 15 tháng 01 năm 2009.
TOÁN
TIẾT 94 HÌNH TRÒN – ĐƯỜNG TRÒN
Luyện tập :
Bài 3 :Vẽ theo mẫu:
-
Vẽ hình tròn lớn bán
kính có độ dài 4 ô vuông.
-
Vẽ nửa đường tròn bên
trái phía dưới, bán kính
có độ dài 2 ô vuông .
-Vẽ nửa đường tròn bên
phải phía trên, bán kính
có độ dài 2 ô vuông.
Củng cố :
+ Độ dài đường kính gấp 2 lần độ dài bán kính.
+ Độ dài bán kính bằng độ dài đường kính.
+ Các bán kính đều bằng nhau.
Thứ năm , ngày 15 tháng 01 năm 2009.
TOÁN
TIẾT 94 HÌNH TRÒN . ĐƯỜNG TRÒN
Trong một hình tròn :
1
2
AB = 2 OA
Đúng ghi (Đ), sai ghi (S) vào hình bên :
OA < OB
OA > OC
S
S
Đ
Thi đua :
Thứ năm , ngày 15 tháng 01 năm 2009.
TOÁN
Tiết 94 HÌNH TRÒN . ĐƯỜNG TRÒN
.
O
BA
C
?
Thứ năm , ngày 15 tháng 01 năm 2009.
TOÁN
Tiết 94 HÌNH TRÒN . ĐƯỜNG TRÒN
Dặn dò :Xem lại bài và tập vẽ hình tròn cho thành thạo.
Cắt 1 hình tròn bằng bìa, có bán kính bằng 2cm để
chuẩn bị học bài “Chu vi hình tròn.
Nhận xét tiết học.
Phân thức đại số
NB
NA
B
A
:
:
=
(N là 1 nhân tử chung )
MB
MA
B
A
.
.
=
(M là đa thức khác đa thức
không)
?4
a)
1
2
)1)(1(
)1(2
+
=
+
x
x
xx
xx
Vì :
1
2
)1(:)1)(1(
)1(:)1(2
)1)(1(
)1(2
+
=
+
=
+
x
x
xxx
xxx
xx
xx
b)
B
A
B
A
=
vì:
B
A
B
A
B
A
=
=
)1(
)1(
2.Quy tắc đổi dấu:
B
A
B
A
=
?5 Điền đa thức thích hợp vào chỗ
trống
a)
4
yx
x
xy
=
b)
11
11
5
22
=
xx
x
4.Củng cố:
Bài 4-tr38
Nhóm 1:
a)
xx
xx
x
x
52
3
52
3
2
2
+
=
+
(Lan)
Lan làm đúng vì đã nhân cả tử và mẫu
của vế trái với x (tính chất cơ bản của
phân thức)
b)
1
1
1
)1(
2
2
+
=
+
+ x
x
x
(Hùng)
Hùng sai vì chỉ chia tử của vế trái cho
(x+1)
Phải sửa:
1
1
1
)1(
2
+
=
+
+
x
x
x
Nhóm2: c)
x
x
x
x
3
4
3
4
=
(Giang)
Giang làm đúng vì áp dụng đúng quy
tắc đổi dấu
- HS phát biểu tính chất cơ bản của
phân thức
- GV đa TC lên bảng phụ
HS hoạt động nhóm
Đại diện 2 nhóm lên bảng trình bày
GV nhận xét và sửa sai (nếu có)
Nhận xét gì về hai phân thức ở ý b
- HS phát biểu quy tắc đổi dấu
- GV ghi công thức lên bảng
-HS làm ?5
- Gọi 1HS lên bảng chữa bài
- Lấy ví dụ có áp dụng quy tắc đổi
dấu
- Lớp hoạt động nhóm mỗi nhóm
làm 2 câu
- Nửa lớp xét bài của Lan và Hùng
- Nửa lớp xét bài củaGiang và Huy
Còn có thể sửa nh thế nào đợc
nữa?
(
x
x
xx
x 1)1(
2
2
+
=
+
+
)
d)
2
)9(
)9(2
)9(
23
x
x
x
=
(Huy)
Huy sai vì:
(x-9)
[ ]
3
3
3
)9()9( xx
==
Phải sửa:
2
)9(
)9(2
)9(
)9(2
)9(
233
x
x
x
x
x
=
=
Luỹ thừa bậc lẻ của hai đa thức đối
nhau là hai đa thức đối nhau
Luỹ thức bậc chẵn của hai đa thức đối
nhau thì bằng nhau
Bài 5-tr38
Điền đa thức thích hợp vào mỗi chỗ
trống trong các đẳng thức sau
a)
1
)1)(1(
23
=
+
xxx
xx
b)
55
2
)(5
22
yxyx
=
+
Tại sao Huy sai? phải sửa nh thế
nào?
GV nhận xét và sửa sai (nếu có)
Có nhận xét gì về luỹ thừa của hai
đa thức đối nhau?
HS làm bài tập 5
Chia cả tử và mẫu của vế trái cho
(x+1) ta đợc vế phải
Nhân cả tử và mẫu của vế trái với
(x-y)
HS nhắc lại quy tắc đổi dấu
5 .Dặn dò:
HS học thuộc tính chất và quy tắc đổi dấu
Làm bài 4,5,6,7,8(tr16,17)SBT
Đọc trớc bài" rút gọn phân thức"
IV.Tự rút kinh nghiệm:
Tiết 24: Rút gọn phân thức
Ngày soạn : Ngày giảng:
I.Mục tiêu :
- HS nắm vững đợc quytắc rút gọn phân thức
- HS bớc đầu biết đợc những trờng hợp đổi dấu và biết cách đổi dấu để
xuất hiện nhân tử chung của tử và mẫu
- Rèn luyện cho học sinh tính cẩn thận chính xác
II .Chuẩn bị của GVvà HS :
Bảng phụ
III.Các hoạt động dạy học:
1.Tổ chức:
2. Kiểm tra:Nêu tính chất cơ bản của phân thức viết dạng tổng quát
Bài6-trang 38
Chia x
5
-1 cho x-1 đợc thơng là: x
4
+x
3
+x
2
+x+1
x
5
-1=(x-1)(x
4
+x
3
+x
2
+x+1)
1
1
)1)(1(
)1)(1(
1
1
234234
2
5
+
++++
=
+
++++
=
x
xxxx
xx
xxxxx
x
x
3. Bài mới
Ghi bảng Hoạt động của GV và HS
1.Rút gọn phânthức:
?1.SGK -tr38
Nhân tử chung của tử và mẫu:2x
2
y
x
yx
xx
yx
x
5
2
5.2
2.2
10
4
2
2
2
3
==
Rút gọn các phân thức:
a)
2
2
32
22
5
23
3
2
3.7
)2.(7
21
14
y
x
yxy
xxy
xy
yx
=
=
b)
y
x
yxy
xxy
xy
yx
4
3
4.5
3.5
20
15
4
4
5
42
==
c)
22
)2.(6
3.6
12
6
2
2
2
3
xx
yx
xyx
yx
yx
=
=
=
d)
xy
xyyx
yx
yx
yx
5
4
5.2
)4.(2
10
8
22
22
33
22
=
=
?2 tr39 SGK
xxx
x
xx
x
5
1
)2(.25
)2(5
5025
105
2
=
+
+
=
+
+
- Hãy rút gọn các phân thức sau:
a)
x
x
xx
x
xx
xx
5
1
)1(5
)1(
55
12
2
2
23
2
+
=
+
+
=
+
++
Qua bài tập khi tử và mẫu có nhân tử chung
ta có thể chia cả tử và mẫu cho nhân tử
chung ,ta đợc một phân thức đơn giản hơn
Em có nhận xét gì về hệ số và só mũ của
phân thức vừa tìm đợc so với hệ số và số và
số mũ của phân thức đã cho
Cách biến đổi trên gọi là rút gọn phân thức
- HS hoạt động nhóm
Nhóm 1,2,3, rút gọn ý a,b
Nhóm 4,5,6, rút gọn ý c,d
- Gọi 2nhóm lên bảng trình bày
- Nhận xét bài làm của các nhóm
- Đa ?2 lên bảng phụ
Chia cả tử và mẫu cho nhân tử chung
4 HS lên bảng làm bài
- GV phát phiếu học tập cho HS
b)
3
2
)2(3
)2(
63
44
22
=
=
+
x
x
x
x
xx
c)
xxx
x
xx
x 2
)52(
)52(2
52
104
2
=
+
+
=
+
+
d)
3
)3(
)3)(3(
)3(
9
)3(
2
2
+
=
+
=
x
xx
xx
xx
x
xx
- Nhận xét : SGK-tr39
Ví dụ 1: SGK-tr39
?3. Rút gọn phânthức:
x
x
xx
x
xx
xx
5
1
)1(5
)1(
55
12
2
23
2
+
=
+
+
=
+
++
2
1
)3(2
)3(
)3(2
3
=
=
x
x
x
x
Chú ý:SGK-tr39
A=- (-A)
- Rút gọn các phân thức:
a )
3
)(3)(3
=
=
xy
xy
xy
yx
b)
xxx
x
xx
x
x
x
+
=
+
=
+
=
2
3
)2)(2(
)2(3
)2)(2(
)2(3
4
63
2
c)
x
x
xx
x
xx
=
=
1
)1(
1
2
d)
1
1
)1)(1(
)1(
)1(
1
223
++
=
++
=
xxxxx
x
x
x
4. Củng cố:
Bài 7- tr39
Rút gọn các phân thức :
a)
4
3
8
6
5
52
x
xy
yx
=
b)
23
2
)(3
2
)(15
)(10
yx
y
yxxy
yxxy
+
=
+
+
_Qua các ví dụ hãy rút ra nhận xét ,muốn rút
gọn một phân thức ta làm
nh thế nào?
Cả lớp làm ?3
GV đa bài tập sau:
Rút gọn phân thức:
)3(2
3
x
x
HS suy nghĩ tìm ra cách rút gọn
- Khi đổi dấu và đặt dấu dấu "-" trớc ngoặc
đa thức không thay đổi
-Đa đa thức vào trong ngoặc có
dấu "-" trớc ngoặc ta phải đổi dấu tất cả các
hạng tử
-HS làm bài tập theo nhóm
Nhóm 1,2,3, làm ý a,b.
Nhóm 4,5,6, làm ý c,d
-cử đại diện 2 nhóm lên trình bày
HS nhận xét
GV nhận xét và sửa sai (nếu có)
HS làm bài 7(tr39)
- Gọi 4 HS lên bảng làm đồng thời
HS trung bình làm ý a, b
HSinh khá làm ý c,d
c)
x
x
xx
x
xx
2
1
)1(2
1
22
2
=
+
+
=
+
+
d)
)()(
)()(
2
2
yxyxx
yxyxx
yxxyx
yxxyx
++
=
+
+
=
yx
yx
xyx
xyx
+
=
+
)1)((
)1)((
Bài 8 - tr 40
Câu nào đúng, câu nào sai ? hãy giải
thích:
a)
39
3 x
y
xy
=
(đúng)
b)
339
33 x
y
xy
=
+
+
(sai)
Cha phân tích thành nhân tử rút gọn ở
dạng tổng
c)
6
1
33
1
99
33
+
=
+
+
=
+
+
xx
y
xy
(sai)
cha phân tích thành nhân tử đã rút gọn ở
dạng tổng
d)
3)1(9
)1(3
99
33 x
y
yx
y
xxy
=
+
+
=
+
+
(đúng)
HS ở dới lớp làm bài tập vào vở
- Chú ý khi muốn rút gọn phải đa tử và mẫu
về dạng nhân tử
- GV đa bài 8 (39) lên bảng phụ
- HS hoạt động nhóm
-Làm vào bảng nhóm
- Các nhóm kiểm tra chéo
- GVnhận xét và sửa sai (nếu có)
Lu ý phải đa tử và mẫu thức về dạng tích
mới đợc rút gọn
5.Dặn dò: -Làm bài tập 9,10,11trang40
Học thuộc tính chất và cách rút gọn phân thức
IV. Tự rút kinh nghiệm:
Tiết 25: luyện tập
Ngày soạn: Ngày giảng :
I. Mục tiêu:
-HS biết vận dụng các tính chát cơ bản để rút gọn phân thức
- Nhận biết đợc các trờng hợp cần đổi dấu và biết cách đổi dấu để xuất
hiện nhân tử chung của tử và mẫu để rút gọn phân thức
Rèn luyện khả năng t duy, tính cẩn thận trong làm bài.
II. Chuẩn bị của GV và HS :
- Bảng phụ, phiếu học tập
III.Các hoạt động dạy học:
1. Tổ chức :
2. Kiểm tra:
-Muốn rút gọn 1 phân thức ta làm nh thế nào?
Bài 9 - trang 40
4
)2(9
)2(16
)2(36
1632
)2(36
233
=
=
x
x
x
x
x
HS2 : Phát biểu tính chất cơ bản của phân thức,viết công thức tổng quát
Bài 11 -trang 40
a)
3
2
32
22
5
32
3
2
3.6
2.6
18
12
y
x
yxy
xxy
xy
yx
==
b)
x
x
xx
xx
4
)5(3
)5(20
)5.(15
2
2
3
+
=
+
+
3. Luyện tập:
Ghi bảng Hoạt động của GV và HS
Bài 12 tr -40
a)
)42(
)2(3
)42)(2(
)2(3
)8(
)44(3
8
12123
22
2
3
2
4
2
++
=
++
=
+
=
+
xxx
x
xxxx
x
xx
xx
xx
xx
b)
x
x
xx
x
xx
xx
xx
xx
3
)1(7
)1(3
)1(7
)1(3
)12(7
33
7147
22
2
2
+
=
+
+
=
+
++
=
+
++
Rút gọn phân thức:
a)
)483)(3(
)2516(5
)48)(3()3(3
12580
23
xx
xx
xxx
xx
+
=
=
3
)54(5
)54(30(
)54)(54(5
+
=
+
x
xx
xx
xxx
b)
22
2
)2(
)53)(53(
44
)5(9
+
++
=
++
+
x
xx
xx
x
=
2
)8(
)2(
)8)(2(
2
+
+
=
+
++
x
x
x
xx
- Muốn rút gọn phân thức ta làm nh thế
nào?
- Hai HS lên bảng
HS1 làm ý a
HS2 làm ý b
Nhận xét bài làm của bạn
- Đa đề bài vào bảng phụ
- HS làm theo nhóm
- Nhóm 1,2,3 làm ýa,b
-Nhóm4,5,6 làm ý c, d
-Treo bảng nhóm
-HS nhận xét chéo
c)
)164)(4(
)416(2
64
2832
2
2
3
32
++
+
=
+
+
xxx
xxx
x
xxx
4
2
+
=
x
x
d)
2
2
2
2
)2(
632
44
65
+
+++
=
++
++
x
xxx
xx
xx
=
2
3
)2(
)3)(2(
)2(
)2(3)2(
22
+
+
=
+
++
=
+
+++
x
x
x
xx
x
xxx
Bài 13 trang 40:
áp dụng quy tắc đổi dấu rồi rút gọn phân
thức
a)
233
)3(
3
)3(15
)3(45
)3(15
)3(45
=
=
xxx
xx
xx
xx
b)
2
33223
22
)(
)(
)(
))((
33
yx
xy
yx
xyxy
yxyyxx
xy
+
=
+
=
+
Bài 10 trang17 -SBT
Chứng minh các đẳng thức sau:
a)
yx
yxy
yxyx
yxyyx
+
=
+
++
2
2
2
2
22
322
Biến đổi vế trái:
)()(
)2(
2
2
222
22
22
322
yxxyx
yxyxy
yxyx
yxyyx
++
++
=
+
++
=
))((
)(
))(()(
)(
22
yxxyx
yxy
yxyxyxx
yxy
++
+
=
+++
+
=
yx
yxy
yx
yxy
+
=
+
22
)(
2
Vế trái bằng vế phải đẳng thức đợc chứng
minh:
b)
)2()2(
22
22
23
22
22
3223
22
yxyyxx
yxyxyx
yxyyxx
yxyx
++
+++
=
+
++
=
))()(2(
))(2(
))(2(
)2()2(
22
yxyxyx
yxyx
yxyx
yxyyxx
++
++
=
+
+++
=
y
1
Sau khi biến đổi vế trái bằng vế phải đẳng thức
đúng
- GVnhận xét và sửa sai (nếu có)
- HS cả lớp làm bài hai HS lên bảng
làm bài cả lớp làm vào vở
Lu ý HS
(x-y)
22
)( xy
=
Không sửa
22
)()(
)(
xy
xy
yx
xy
+
=
+
- Muốn chứng minh một đẳng thức ta
làm nh thế nào?
- Biến đổi 1 trong hai vế để bằng vế
còn lại
- Hoặc biến đổi lần lợt cả hai vế để cùng
bằng một biểu thức thứ ba
- Hai HS lên bảng trình bày
-Cả lớp làm BT vào vở
- Nhận xét bài làm của bạn
- GV nhận xét bài làm của HS và cho
điểm
4. Củng cố:
Các bớc rút gọn 1 phân thức:
- Phân tích tử ,mẫu thức thành nhân tử
- Chia cả tử và mẫu cho nhân tử chung
5Dặn dò:
- Học thuộc các tính chất ,quy tắc đổi dấu
- Cách rút gọn phân thức
- Làm bài tập:11,12(b)-trang 17 SBT
- Ôn lại các bớc quy đồng mẫu số phân số
- Đọc trớc bài "Quy đồng mẫu thức nhiều phân thức"
IV. Tự rút kinh nghiệm:
Tiết 26:
quy đồng mẫu thức nhiều phân thức
Ngày soạn: Ngày giảng:
I. Mục tiêu:
- HS biết cách tìm mẫu thức chung sau khi phân tích các mẫu thức thành
nhân tử,
nhận biết đợc nhân tử chung trong trờng hợp có những nhân tử đối nhau biết
cách đổi dấu để có nhân tử chung
- HS nắm đợc quy trình quy đồng mẫu thức
- HS biết cách tìm nhân tử phụ, phải nhân cả tử và mẫu với nhân tử phụ tơng
ứng để đợc những phân thức mới có mẫu thức chung
II. Chuẩn bị của GV và HS:
Bảng phụ
III. Các hoạt động dạy học:
1. Tổ chức:
2.Kiểm tra:
Nêu quy tắc quy đồng mẫu số nhiều phân số
3. Bài mới:
Ghi bảng Hoạt động của GV và HS
* Quy đồng mẫu thức nhiều phân thức:
SGK - trang41
1. Tìm mẫu thức chung :
?1. Cho hai phân thức :
32
4
5
,
6
2
xyyzx
Có thể chọn mẫu thức chung là:
zyx
32
12
hoặc
Quy đồng mẫu số nhiều phân thức ?
- Thế nào là quy đồng mẫu thức nhiều
phân thức ?
- Đa vào bảng phụ
cho 2 phân thức :
yxyx
+
1
,
1
dùng tính chất cơ bản của phân thức
zyx
43
24
MTC:
zyx
32
12
đơn giản hơn
nhântử bằng
số
lũy
thừa
của x
lũy thừa
của
(x-1)
mt
484
2
+
xx
2
)1(4
=
x
4 (x-1)
2
mt
6x
2
-6x
=6x(x-1)
6 x x-1
MTC
12x(x-1)
2
12
BCNN(4,6)
x (x-1)
2
-Nhận xét: SGK trang42
2.Quy đồng mẫu thức :
Ví dụ: Quy đồng mẫu thức:
484
1
2
+
xx
và
xx 66
5
2
Giải:
MTC:12x(x-1)
2
222
)1(4.3
3
)1(4
1
484
1
=
=
+
xx
x
xxx
=
2
)1(12
3
xx
x
2
2
)1(12
)1(10
)1(2).1(6
)1.(2.5
)1(6
5
66
5
=
=
=
xx
x
xxx
x
xx
xx
- Nhận xét:SGK-trang 42
?2
Quy đồng mẫu thức các phân thức
xx 5
3
2
và
102
5
x
)5(
3
xx
và
)5(2
5
x
MTC:2x(x - 5)
NTP: (2)và (x)
biến đổi chúng thành 2 phân thức có
cùng mẫu thức
22
))((
).(11
yx
yx
yxyx
yx
yx
=
+
=
+
))((
).(11
yxyx
yx
yx
+
+
=
=
22
yx
yx
+
1HS lên bảng làm cả lớp làm vào vở
- Việc làm đó là quy đồng mẫu thức
nhiều phân thức
MTC
22
yx
MTC:của 2 phân thức là bao nhiêu ?
Em có nhận xét gì về mẫu thức đó với
mẫu thức của mỗi phân thức
MTC chia hết cho mỗi mẫu thức
Quan sát mẫu thức có nhận xét gì?
Hệ số của mẫu thức chung là BCNN
của các hệ số thuộc các mẫu thức
- Để quy đồng mẫu thức 2PT:
484
1
2
+
xx
và
66
5
2
x
Em sẽ tìm mẫu thức chung nh thế nào?
Phân tích các MT thành nhân tử
Chọn một tích chia hết cho tất cả các
mẫu thức đã cho
Đa vào bảng phụ
-Vậy khi quy đồng mẫu thức nhiều
phân thức ta làm nh thế nào ?
Đọc nhận xét SGK-42
-Các bớc quy đồng mẫu thức phân thức
tơng tự quy đồng mẫu số phân số
4x
48
2
+
x
=4(x-1)
2
6x
)1(66
2
=
xx
MTC:12x(x-1)
2
Tìm nhân tử phụ
Quy đồng:
)5(2
6
xx
và
)5(2
5
xx
x
?3.
)5(2
6
)5(2
2.3
)5(
3
5
3
2
=
=
=
xxxxxx
xx
)5(2
5
).5(2
.5
)5(2
5
)5(2
5
210
5
=
=
=
=
xx
x
xx
x
xxx
4.củng cố:
- nêu cách tìm mẫu thức chung
- Các bớc quy đồng mẫu thức của nhiều phân
thức
Bài 17 trang 43:
Quy đồng mẫu thức:
6
5
)6(
5
6
5
2
2
23
2
=
=
x
xx
x
xx
x
6
3
)6)(6(
)6(3
36
183
2
2
+
=
+
+
=
+
x
x
xx
xx
x
xx
Bạn Tuấn chọn mẫu thức chung:
x
)6)(6(
2
+
xx
Bạn lan chọn mẫu thức chung:
x-6
-Cả hai bạn đều đúng ,mẫu thức chung của
bạn Lan chọn đơn giản hơn
Bài 15- trang 43
quy đồng mẫu thức các phân thức:
a)
9
3
,
62
5
2
+
x
x
)9(2
)3(5
)3)(3(2
)3(5
)3(2
5
62
5
2
=
+
=
+
=
+
x
x
xx
x
xx
)9(2
6
)3)(3(2
2.3
9
3
22
=
+
=
x
xx
x
nhân tử phụ bằng?
Muốn quy đồng mẫu thức nhiều phân
thức ta làm nh thế nào?
-HS nêu nhận xét SGK trang42
HS làm bài theo nhóm
-Nửa lớp làm ?2
- Nửa lớp làm ?3
Lu ý HS cách trình bày để thuận lợi khi
quy đồng mẫu thức
MTC:2x(x-5)
-Yêu cầu các nhóm trình bày bài giải
- HS nhận xét bài làm của các nhóm
- GVnhận xét
- Đa bài tập vào bảng phụ
-Có nhận xét gì về cách làm của hai
bạn ?
Bạn Tuấn tìm mẫu thức chung theo
nhận xét
Bạn Lan tìm mẫu thức chung sau khi
đã rút gọn
Theo em, em sẽ chọn cách nào?
vì sao?
Lu ý rút gọn phân thức trớc khi quy
đồng mẫu thức
2x+6=2(x+3)
x
)3)(3(9
2
+=
xx
MTC:2(x+3)(x-3)
5Dặn dò: Nắm vững các bớc quy đồng mẫu thức các phân thức
Làm bài tập 14,15(b),16-trang43SGK 13(18)SBT
IV. Tự rút kinh nghiệm:
NA
B
A
:
:
=
(N là 1 nhân tử chung )
MB
MA
B
A
.
.
=
(M là đa thức khác đa thức
không)
?4
a)
1
2
)1)(1(
)1(2
+
=
+
x
x
xx
xx
Vì :
1
2
)1(:)1)(1(
)1(:)1(2
)1)(1(
)1(2
+
=
+
=
+
x
x
xxx
xxx
xx
xx
b)
B
A
B
A
=
vì:
B
A
B
A
B
A
=
=
)1(
)1(
2.Quy tắc đổi dấu:
B
A
B
A
=
?5 Điền đa thức thích hợp vào chỗ
trống
a)
4
yx
x
xy
=
b)
11
11
5
22
=
xx
x
4.Củng cố:
Bài 4-tr38
Nhóm 1:
a)
xx
xx
x
x
52
3
52
3
2
2
+
=
+
(Lan)
Lan làm đúng vì đã nhân cả tử và mẫu
của vế trái với x (tính chất cơ bản của
phân thức)
b)
1
1
1
)1(
2
2
+
=
+
+ x
x
x
(Hùng)
Hùng sai vì chỉ chia tử của vế trái cho
(x+1)
Phải sửa:
1
1
1
)1(
2
+
=
+
+
x
x
x
Nhóm2: c)
x
x
x
x
3
4
3
4
=
(Giang)
Giang làm đúng vì áp dụng đúng quy
tắc đổi dấu
- HS phát biểu tính chất cơ bản của
phân thức
- GV đa TC lên bảng phụ
HS hoạt động nhóm
Đại diện 2 nhóm lên bảng trình bày
GV nhận xét và sửa sai (nếu có)
Nhận xét gì về hai phân thức ở ý b
- HS phát biểu quy tắc đổi dấu
- GV ghi công thức lên bảng
-HS làm ?5
- Gọi 1HS lên bảng chữa bài
- Lấy ví dụ có áp dụng quy tắc đổi
dấu
- Lớp hoạt động nhóm mỗi nhóm
làm 2 câu
- Nửa lớp xét bài của Lan và Hùng
- Nửa lớp xét bài củaGiang và Huy
Còn có thể sửa nh thế nào đợc
nữa?
(
x
x
xx
x 1)1(
2
2
+
=
+
+
)
d)
2
)9(
)9(2
)9(
23
x
x
x
=
(Huy)
Huy sai vì:
(x-9)
[ ]
3
3
3
)9()9( xx
==
Phải sửa:
2
)9(
)9(2
)9(
)9(2
)9(
233
x
x
x
x
x
=
=
Luỹ thừa bậc lẻ của hai đa thức đối
nhau là hai đa thức đối nhau
Luỹ thức bậc chẵn của hai đa thức đối
nhau thì bằng nhau
Bài 5-tr38
Điền đa thức thích hợp vào mỗi chỗ
trống trong các đẳng thức sau
a)
1
)1)(1(
23
=
+
xxx
xx
b)
55
2
)(5
22
yxyx
=
+
Tại sao Huy sai? phải sửa nh thế
nào?
GV nhận xét và sửa sai (nếu có)
Có nhận xét gì về luỹ thừa của hai
đa thức đối nhau?
HS làm bài tập 5
Chia cả tử và mẫu của vế trái cho
(x+1) ta đợc vế phải
Nhân cả tử và mẫu của vế trái với
(x-y)
HS nhắc lại quy tắc đổi dấu
5 .Dặn dò:
HS học thuộc tính chất và quy tắc đổi dấu
Làm bài 4,5,6,7,8(tr16,17)SBT
Đọc trớc bài" rút gọn phân thức"
IV.Tự rút kinh nghiệm:
Tiết 24: Rút gọn phân thức
Ngày soạn : Ngày giảng:
I.Mục tiêu :
- HS nắm vững đợc quytắc rút gọn phân thức
- HS bớc đầu biết đợc những trờng hợp đổi dấu và biết cách đổi dấu để
xuất hiện nhân tử chung của tử và mẫu
- Rèn luyện cho học sinh tính cẩn thận chính xác
II .Chuẩn bị của GVvà HS :
Bảng phụ
III.Các hoạt động dạy học:
1.Tổ chức:
2. Kiểm tra:Nêu tính chất cơ bản của phân thức viết dạng tổng quát
Bài6-trang 38
Chia x
5
-1 cho x-1 đợc thơng là: x
4
+x
3
+x
2
+x+1
x
5
-1=(x-1)(x
4
+x
3
+x
2
+x+1)
1
1
)1)(1(
)1)(1(
1
1
234234
2
5
+
++++
=
+
++++
=
x
xxxx
xx
xxxxx
x
x
3. Bài mới
Ghi bảng Hoạt động của GV và HS
1.Rút gọn phânthức:
?1.SGK -tr38
Nhân tử chung của tử và mẫu:2x
2
y
x
yx
xx
yx
x
5
2
5.2
2.2
10
4
2
2
2
3
==
Rút gọn các phân thức:
a)
2
2
32
22
5
23
3
2
3.7
)2.(7
21
14
y
x
yxy
xxy
xy
yx
=
=
b)
y
x
yxy
xxy
xy
yx
4
3
4.5
3.5
20
15
4
4
5
42
==
c)
22
)2.(6
3.6
12
6
2
2
2
3
xx
yx
xyx
yx
yx
=
=
=
d)
xy
xyyx
yx
yx
yx
5
4
5.2
)4.(2
10
8
22
22
33
22
=
=
?2 tr39 SGK
xxx
x
xx
x
5
1
)2(.25
)2(5
5025
105
2
=
+
+
=
+
+
- Hãy rút gọn các phân thức sau:
a)
x
x
xx
x
xx
xx
5
1
)1(5
)1(
55
12
2
2
23
2
+
=
+
+
=
+
++
Qua bài tập khi tử và mẫu có nhân tử chung
ta có thể chia cả tử và mẫu cho nhân tử
chung ,ta đợc một phân thức đơn giản hơn
Em có nhận xét gì về hệ số và só mũ của
phân thức vừa tìm đợc so với hệ số và số và
số mũ của phân thức đã cho
Cách biến đổi trên gọi là rút gọn phân thức
- HS hoạt động nhóm
Nhóm 1,2,3, rút gọn ý a,b
Nhóm 4,5,6, rút gọn ý c,d
- Gọi 2nhóm lên bảng trình bày
- Nhận xét bài làm của các nhóm
- Đa ?2 lên bảng phụ
Chia cả tử và mẫu cho nhân tử chung
4 HS lên bảng làm bài
- GV phát phiếu học tập cho HS
b)
3
2
)2(3
)2(
63
44
22
=
=
+
x
x
x
x
xx
c)
xxx
x
xx
x 2
)52(
)52(2
52
104
2
=
+
+
=
+
+
d)
3
)3(
)3)(3(
)3(
9
)3(
2
2
+
=
+
=
x
xx
xx
xx
x
xx
- Nhận xét : SGK-tr39
Ví dụ 1: SGK-tr39
?3. Rút gọn phânthức:
x
x
xx
x
xx
xx
5
1
)1(5
)1(
55
12
2
23
2
+
=
+
+
=
+
++
2
1
)3(2
)3(
)3(2
3
=
=
x
x
x
x
Chú ý:SGK-tr39
A=- (-A)
- Rút gọn các phân thức:
a )
3
)(3)(3
=
=
xy
xy
xy
yx
b)
xxx
x
xx
x
x
x
+
=
+
=
+
=
2
3
)2)(2(
)2(3
)2)(2(
)2(3
4
63
2
c)
x
x
xx
x
xx
=
=
1
)1(
1
2
d)
1
1
)1)(1(
)1(
)1(
1
223
++
=
++
=
xxxxx
x
x
x
4. Củng cố:
Bài 7- tr39
Rút gọn các phân thức :
a)
4
3
8
6
5
52
x
xy
yx
=
b)
23
2
)(3
2
)(15
)(10
yx
y
yxxy
yxxy
+
=
+
+
_Qua các ví dụ hãy rút ra nhận xét ,muốn rút
gọn một phân thức ta làm
nh thế nào?
Cả lớp làm ?3
GV đa bài tập sau:
Rút gọn phân thức:
)3(2
3
x
x
HS suy nghĩ tìm ra cách rút gọn
- Khi đổi dấu và đặt dấu dấu "-" trớc ngoặc
đa thức không thay đổi
-Đa đa thức vào trong ngoặc có
dấu "-" trớc ngoặc ta phải đổi dấu tất cả các
hạng tử
-HS làm bài tập theo nhóm
Nhóm 1,2,3, làm ý a,b.
Nhóm 4,5,6, làm ý c,d
-cử đại diện 2 nhóm lên trình bày
HS nhận xét
GV nhận xét và sửa sai (nếu có)
HS làm bài 7(tr39)
- Gọi 4 HS lên bảng làm đồng thời
HS trung bình làm ý a, b
HSinh khá làm ý c,d
c)
x
x
xx
x
xx
2
1
)1(2
1
22
2
=
+
+
=
+
+
d)
)()(
)()(
2
2
yxyxx
yxyxx
yxxyx
yxxyx
++
=
+
+
=
yx
yx
xyx
xyx
+
=
+
)1)((
)1)((
Bài 8 - tr 40
Câu nào đúng, câu nào sai ? hãy giải
thích:
a)
39
3 x
y
xy
=
(đúng)
b)
339
33 x
y
xy
=
+
+
(sai)
Cha phân tích thành nhân tử rút gọn ở
dạng tổng
c)
6
1
33
1
99
33
+
=
+
+
=
+
+
xx
y
xy
(sai)
cha phân tích thành nhân tử đã rút gọn ở
dạng tổng
d)
3)1(9
)1(3
99
33 x
y
yx
y
xxy
=
+
+
=
+
+
(đúng)
HS ở dới lớp làm bài tập vào vở
- Chú ý khi muốn rút gọn phải đa tử và mẫu
về dạng nhân tử
- GV đa bài 8 (39) lên bảng phụ
- HS hoạt động nhóm
-Làm vào bảng nhóm
- Các nhóm kiểm tra chéo
- GVnhận xét và sửa sai (nếu có)
Lu ý phải đa tử và mẫu thức về dạng tích
mới đợc rút gọn
5.Dặn dò: -Làm bài tập 9,10,11trang40
Học thuộc tính chất và cách rút gọn phân thức
IV. Tự rút kinh nghiệm:
Tiết 25: luyện tập
Ngày soạn: Ngày giảng :
I. Mục tiêu:
-HS biết vận dụng các tính chát cơ bản để rút gọn phân thức
- Nhận biết đợc các trờng hợp cần đổi dấu và biết cách đổi dấu để xuất
hiện nhân tử chung của tử và mẫu để rút gọn phân thức
Rèn luyện khả năng t duy, tính cẩn thận trong làm bài.
II. Chuẩn bị của GV và HS :
- Bảng phụ, phiếu học tập
III.Các hoạt động dạy học:
1. Tổ chức :
2. Kiểm tra:
-Muốn rút gọn 1 phân thức ta làm nh thế nào?
Bài 9 - trang 40
4
)2(9
)2(16
)2(36
1632
)2(36
233
=
=
x
x
x
x
x
HS2 : Phát biểu tính chất cơ bản của phân thức,viết công thức tổng quát
Bài 11 -trang 40
a)
3
2
32
22
5
32
3
2
3.6
2.6
18
12
y
x
yxy
xxy
xy
yx
==
b)
x
x
xx
xx
4
)5(3
)5(20
)5.(15
2
2
3
+
=
+
+
3. Luyện tập:
Ghi bảng Hoạt động của GV và HS
Bài 12 tr -40
a)
)42(
)2(3
)42)(2(
)2(3
)8(
)44(3
8
12123
22
2
3
2
4
2
++
=
++
=
+
=
+
xxx
x
xxxx
x
xx
xx
xx
xx
b)
x
x
xx
x
xx
xx
xx
xx
3
)1(7
)1(3
)1(7
)1(3
)12(7
33
7147
22
2
2
+
=
+
+
=
+
++
=
+
++
Rút gọn phân thức:
a)
)483)(3(
)2516(5
)48)(3()3(3
12580
23
xx
xx
xxx
xx
+
=
=
3
)54(5
)54(30(
)54)(54(5
+
=
+
x
xx
xx
xxx
b)
22
2
)2(
)53)(53(
44
)5(9
+
++
=
++
+
x
xx
xx
x
=
2
)8(
)2(
)8)(2(
2
+
+
=
+
++
x
x
x
xx
- Muốn rút gọn phân thức ta làm nh thế
nào?
- Hai HS lên bảng
HS1 làm ý a
HS2 làm ý b
Nhận xét bài làm của bạn
- Đa đề bài vào bảng phụ
- HS làm theo nhóm
- Nhóm 1,2,3 làm ýa,b
-Nhóm4,5,6 làm ý c, d
-Treo bảng nhóm
-HS nhận xét chéo
c)
)164)(4(
)416(2
64
2832
2
2
3
32
++
+
=
+
+
xxx
xxx
x
xxx
4
2
+
=
x
x
d)
2
2
2
2
)2(
632
44
65
+
+++
=
++
++
x
xxx
xx
xx
=
2
3
)2(
)3)(2(
)2(
)2(3)2(
22
+
+
=
+
++
=
+
+++
x
x
x
xx
x
xxx
Bài 13 trang 40:
áp dụng quy tắc đổi dấu rồi rút gọn phân
thức
a)
233
)3(
3
)3(15
)3(45
)3(15
)3(45
=
=
xxx
xx
xx
xx
b)
2
33223
22
)(
)(
)(
))((
33
yx
xy
yx
xyxy
yxyyxx
xy
+
=
+
=
+
Bài 10 trang17 -SBT
Chứng minh các đẳng thức sau:
a)
yx
yxy
yxyx
yxyyx
+
=
+
++
2
2
2
2
22
322
Biến đổi vế trái:
)()(
)2(
2
2
222
22
22
322
yxxyx
yxyxy
yxyx
yxyyx
++
++
=
+
++
=
))((
)(
))(()(
)(
22
yxxyx
yxy
yxyxyxx
yxy
++
+
=
+++
+
=
yx
yxy
yx
yxy
+
=
+
22
)(
2
Vế trái bằng vế phải đẳng thức đợc chứng
minh:
b)
)2()2(
22
22
23
22
22
3223
22
yxyyxx
yxyxyx
yxyyxx
yxyx
++
+++
=
+
++
=
))()(2(
))(2(
))(2(
)2()2(
22
yxyxyx
yxyx
yxyx
yxyyxx
++
++
=
+
+++
=
y
1
Sau khi biến đổi vế trái bằng vế phải đẳng thức
đúng
- GVnhận xét và sửa sai (nếu có)
- HS cả lớp làm bài hai HS lên bảng
làm bài cả lớp làm vào vở
Lu ý HS
(x-y)
22
)( xy
=
Không sửa
22
)()(
)(
xy
xy
yx
xy
+
=
+
- Muốn chứng minh một đẳng thức ta
làm nh thế nào?
- Biến đổi 1 trong hai vế để bằng vế
còn lại
- Hoặc biến đổi lần lợt cả hai vế để cùng
bằng một biểu thức thứ ba
- Hai HS lên bảng trình bày
-Cả lớp làm BT vào vở
- Nhận xét bài làm của bạn
- GV nhận xét bài làm của HS và cho
điểm
4. Củng cố:
Các bớc rút gọn 1 phân thức:
- Phân tích tử ,mẫu thức thành nhân tử
- Chia cả tử và mẫu cho nhân tử chung
5Dặn dò:
- Học thuộc các tính chất ,quy tắc đổi dấu
- Cách rút gọn phân thức
- Làm bài tập:11,12(b)-trang 17 SBT
- Ôn lại các bớc quy đồng mẫu số phân số
- Đọc trớc bài "Quy đồng mẫu thức nhiều phân thức"
IV. Tự rút kinh nghiệm:
Tiết 26:
quy đồng mẫu thức nhiều phân thức
Ngày soạn: Ngày giảng:
I. Mục tiêu:
- HS biết cách tìm mẫu thức chung sau khi phân tích các mẫu thức thành
nhân tử,
nhận biết đợc nhân tử chung trong trờng hợp có những nhân tử đối nhau biết
cách đổi dấu để có nhân tử chung
- HS nắm đợc quy trình quy đồng mẫu thức
- HS biết cách tìm nhân tử phụ, phải nhân cả tử và mẫu với nhân tử phụ tơng
ứng để đợc những phân thức mới có mẫu thức chung
II. Chuẩn bị của GV và HS:
Bảng phụ
III. Các hoạt động dạy học:
1. Tổ chức:
2.Kiểm tra:
Nêu quy tắc quy đồng mẫu số nhiều phân số
3. Bài mới:
Ghi bảng Hoạt động của GV và HS
* Quy đồng mẫu thức nhiều phân thức:
SGK - trang41
1. Tìm mẫu thức chung :
?1. Cho hai phân thức :
32
4
5
,
6
2
xyyzx
Có thể chọn mẫu thức chung là:
zyx
32
12
hoặc
Quy đồng mẫu số nhiều phân thức ?
- Thế nào là quy đồng mẫu thức nhiều
phân thức ?
- Đa vào bảng phụ
cho 2 phân thức :
yxyx
+
1
,
1
dùng tính chất cơ bản của phân thức
zyx
43
24
MTC:
zyx
32
12
đơn giản hơn
nhântử bằng
số
lũy
thừa
của x
lũy thừa
của
(x-1)
mt
484
2
+
xx
2
)1(4
=
x
4 (x-1)
2
mt
6x
2
-6x
=6x(x-1)
6 x x-1
MTC
12x(x-1)
2
12
BCNN(4,6)
x (x-1)
2
-Nhận xét: SGK trang42
2.Quy đồng mẫu thức :
Ví dụ: Quy đồng mẫu thức:
484
1
2
+
xx
và
xx 66
5
2
Giải:
MTC:12x(x-1)
2
222
)1(4.3
3
)1(4
1
484
1
=
=
+
xx
x
xxx
=
2
)1(12
3
xx
x
2
2
)1(12
)1(10
)1(2).1(6
)1.(2.5
)1(6
5
66
5
=
=
=
xx
x
xxx
x
xx
xx
- Nhận xét:SGK-trang 42
?2
Quy đồng mẫu thức các phân thức
xx 5
3
2
và
102
5
x
)5(
3
xx
và
)5(2
5
x
MTC:2x(x - 5)
NTP: (2)và (x)
biến đổi chúng thành 2 phân thức có
cùng mẫu thức
22
))((
).(11
yx
yx
yxyx
yx
yx
=
+
=
+
))((
).(11
yxyx
yx
yx
+
+
=
=
22
yx
yx
+
1HS lên bảng làm cả lớp làm vào vở
- Việc làm đó là quy đồng mẫu thức
nhiều phân thức
MTC
22
yx
MTC:của 2 phân thức là bao nhiêu ?
Em có nhận xét gì về mẫu thức đó với
mẫu thức của mỗi phân thức
MTC chia hết cho mỗi mẫu thức
Quan sát mẫu thức có nhận xét gì?
Hệ số của mẫu thức chung là BCNN
của các hệ số thuộc các mẫu thức
- Để quy đồng mẫu thức 2PT:
484
1
2
+
xx
và
66
5
2
x
Em sẽ tìm mẫu thức chung nh thế nào?
Phân tích các MT thành nhân tử
Chọn một tích chia hết cho tất cả các
mẫu thức đã cho
Đa vào bảng phụ
-Vậy khi quy đồng mẫu thức nhiều
phân thức ta làm nh thế nào ?
Đọc nhận xét SGK-42
-Các bớc quy đồng mẫu thức phân thức
tơng tự quy đồng mẫu số phân số
4x
48
2
+
x
=4(x-1)
2
6x
)1(66
2
=
xx
MTC:12x(x-1)
2
Tìm nhân tử phụ
Quy đồng:
)5(2
6
xx
và
)5(2
5
xx
x
?3.
)5(2
6
)5(2
2.3
)5(
3
5
3
2
=
=
=
xxxxxx
xx
)5(2
5
).5(2
.5
)5(2
5
)5(2
5
210
5
=
=
=
=
xx
x
xx
x
xxx
4.củng cố:
- nêu cách tìm mẫu thức chung
- Các bớc quy đồng mẫu thức của nhiều phân
thức
Bài 17 trang 43:
Quy đồng mẫu thức:
6
5
)6(
5
6
5
2
2
23
2
=
=
x
xx
x
xx
x
6
3
)6)(6(
)6(3
36
183
2
2
+
=
+
+
=
+
x
x
xx
xx
x
xx
Bạn Tuấn chọn mẫu thức chung:
x
)6)(6(
2
+
xx
Bạn lan chọn mẫu thức chung:
x-6
-Cả hai bạn đều đúng ,mẫu thức chung của
bạn Lan chọn đơn giản hơn
Bài 15- trang 43
quy đồng mẫu thức các phân thức:
a)
9
3
,
62
5
2
+
x
x
)9(2
)3(5
)3)(3(2
)3(5
)3(2
5
62
5
2
=
+
=
+
=
+
x
x
xx
x
xx
)9(2
6
)3)(3(2
2.3
9
3
22
=
+
=
x
xx
x
nhân tử phụ bằng?
Muốn quy đồng mẫu thức nhiều phân
thức ta làm nh thế nào?
-HS nêu nhận xét SGK trang42
HS làm bài theo nhóm
-Nửa lớp làm ?2
- Nửa lớp làm ?3
Lu ý HS cách trình bày để thuận lợi khi
quy đồng mẫu thức
MTC:2x(x-5)
-Yêu cầu các nhóm trình bày bài giải
- HS nhận xét bài làm của các nhóm
- GVnhận xét
- Đa bài tập vào bảng phụ
-Có nhận xét gì về cách làm của hai
bạn ?
Bạn Tuấn tìm mẫu thức chung theo
nhận xét
Bạn Lan tìm mẫu thức chung sau khi
đã rút gọn
Theo em, em sẽ chọn cách nào?
vì sao?
Lu ý rút gọn phân thức trớc khi quy
đồng mẫu thức
2x+6=2(x+3)
x
)3)(3(9
2
+=
xx
MTC:2(x+3)(x-3)
5Dặn dò: Nắm vững các bớc quy đồng mẫu thức các phân thức
Làm bài tập 14,15(b),16-trang43SGK 13(18)SBT
IV. Tự rút kinh nghiệm:
Tài liệu Seven Steps to a Successful Business Plan Chapter 8-9 docx
includes one or more previous years, depending on the size print
and complexity of the chart. It always includes actual performance
against projected performance. Usually these are just numbers
drills.
To be truly effective you need to have some lessons learned.
You need to know why the numbers went up or down. Thought
must be given to why spikes occurred in your performance. A poor
showing cannot be written off as the result of a bad economy or an
unexpected downturn. These are simply excuses for mediocre man-
agement performance.
This analysis is where you start to sort out the serious planning
session from the weekend at the golf resort session. Often managers
are unprepared to talk specifics of the current business situation of
their industry at a planning session. This can only mean these peo-
ple came to the meeting unprepared. At your next planning session
have your principal attendees give a short briefing to the team on
the status of their portion of the business. This can be assigned as
homework in the preconference briefing.
The best team I’ve ever seen do this is Cedarglen Homes in
Calgary. The two principal players really know their business.
Robert Bezemer and Scott Haggins can talk for hours about the back
corners of the industry in Calgary, Alberta, and all of Canada. That
is because they are out every day dealing with the details of what it
takes to run a successful building company. This means they are
doing more than just building houses. Both executives are involved
and have a genuine interest in how their company fits into the
social fabric of the community. They spend a considerable amount
of time with customers, other builders, and the trades. This pays off
with a multiplier effect.
Analysis of Competition
Many planners want to start the initial planning process with a
SWOT (strengths, weaknesses, opportunities, and threats) analysis.
I disagree. While this is critical information to validate the plan-
ning content, it is the wrong starting point. To be creative and bold
How to Build a One-Year Operational Plan
215
in planning the team must start with the future and work back-
ward, so I advocate the backPlanning approach. This future orien-
tation removes the inherent limitations placed on the thinking
process. Once team members decide where they want to go, they
can test the validity of their decision with the situational analysis
to determine the plausibility and practicality of the plan.
If you are dead set on starting your planning process with a
competitive analysis flavor, think about these two points. First, the
more time you spend in competition the less time you have to
accomplish your own goals. Second, why do you care about the
competition, anyway? If you are accomplishing your goals, which
you freely set, why should you have more than a passing interest in
the competition? You need a healthy respect for your competitors
and should honor them as legitimate players in the market, but
don’t overdo it.
What I’ve observed is that competitive strategy actually should
be called competitive obsession. Management consultants have led
us astray in this area by building large, complex schemas for strate-
gic thinking and planning based on intricate formulas for compet-
itiveness. This approach appeals to the macho tendencies often
found in the upper levels of management. You don’t need a lot of
competitiveness except toward one thing—your vision and its asso-
ciated strategic goals.
Analysis of Market and Market Share
What is your market and who is your customer? Don’t tell me
everyone! Someone once asked Willie Sutton, the famous American
bank robber, why he robbed banks. His answer was very insightful.
“Because that’s where they keep the money.” A danger is to not
know where the money is kept. Are you guilty of selling or servic-
ing every customer with no real knowledge if it is a profitable sale
or not? When was the last time you did a careful screening of your
sales to decide which customers should be dropped?
Some companies think any sale is a good sale. That is simply
not so. You may be robbing a convenience store after-hours instead
Seven Steps to a Successful Business Plan
216
of a bank on payday. It’s hard to turn down an order when your
people are not busy or your machines are idle. The normal justifi-
cation for marginal to nonprofitable sales is to exercise the equip-
ment, keep the plant running, and pay for overhead. Well, that has
a downside, too. I’m not suggesting you turn down work or turn
away orders. What I am suggesting is that you look at work to see
if it is profitable.
Define your market and, specifically, who is and who is not
your customer. The latter is just as important as the former. When
EZCertify.com developed its business plan, the management
focused like a laser on this issue. After careful market analysis they
determined exactly who they were attempting to reach with their
product. By first defining the market and then the profile of the
actual customer within that market they were able to develop real-
istic annual targets. Without this information your operational
planning targets are going to be guesses at best and badly skewed.
Analysis of Mission
Give your mission statement another look during the planning
process. Make certain that you fully understand the implied tasks of
the mission statement. This gives you coordination points for activ-
ities that cross boundaries between staff functions. Ask these five
key questions as a validity check:
1. What am I being asked to do in the mission statement
that is not spelled out in the text?
2. Are there implications of those tasks that may or may
not be fully understood and appreciated?
3. What resources are going to be implicated when the
hidden tasks are brought to execution?
4. Have we coordinated those implied tasks among the
management team?
5. Are we fully committed to the range of tasks?
How to Build a One-Year Operational Plan
217
Another reason to revisit the mission statement is to confirm
your mission capability. That is defined as your ability to carry out
the requirements. In the plan that means you must be able to hit
the targets you are setting for the first year. Not only is mission
capability a planning issue, it has leadership implications as well.
Too often managers set targets, objectives, or goals that are beyond
the capabilities of the management team. Test your reality by ask-
ing several hard questions. Start with the following six about your
team and their ability to fulfill the mission:
1. Does my team have the management maturity to com-
plete the mission?
2. Do they have the wisdom, experience, and judgment to be
successful?
3. Are they willing to commit the time, energy, and effort to
accomplish the mission?
4. Can they complete the mission or operational tasks being
set within the time frames being established?
5. Are we giving the team the right tools and equipment to
get the job done?
6. Will they have enough information to properly do their
job in the spirit in which intended?
Analysis of Resources
You must review the resources requirement from two perspectives:
strategic and tactical. (Later, in Chapter 10, we look at the complete
resources plan by addressing strategic resources in more detail.)
For tactical or short-term existing resources supporting your
operational plan, you must be ruthlessly analytical. A great danger
of planning is to overcommit tasks and targets without adequate
resources for support. Consider these ten items when looking at
your existing resources base to support the operational plan:
Seven Steps to a Successful Business Plan
218
1. Time
a. Have we distributed the tasks over the right time
frame by quarter?
b. Is the time frame realistic for the task at hand?
2. Information
a. Do I have the right amount of information on hand
to make short-term decisions?
b. What additional data must I gather to support my
decisions?
c. How will I manage the volume of information
currently flowing through the system?
d. What are obstacles and barriers to overcome for
effective communication of information?
3. Staffing levels
a. Do I have the right amount of people in place to
accomplish the tasks?
b. Are the right skills represented among the workforce?
c. Will I be able to find and hire against my job skills
shortfall?
d. Can I afford to pay for the core competencies I need?
4. Facilities
a. Do we have adequate facilities to get the work done?
b. Are conditions in the offices, plants, or facilities
conducive to effective work?
5. Tools and equipment
a. Do we have the right items on hand to properly
do the job?
b. Can we afford any upgrades or replacements required?
c. How soon will we be able to get the tools and
equipment needed?
How to Build a One-Year Operational Plan
219
6. Technology
a. Will our existing technology be able to keep pace with
the action plan?
b. Can we afford to leapfrog technology?
c. What will be the implications of working with
outdated technology if our competitor is state-of-
the-art?
7. Relationships
a. Do we have the right partnerships, alliances, and
outsource partners for the mission?
b. How difficult will it be to put a relationship in place
to meet mission deadlines?
c. Are there old relationships that must be renegotiated
or dropped?
8. Intellectual capital
a. Do I have people with the willingness to share
experiences for a synergistic effect?
b. Do we have a formal database of lessons learned
to draw from along the way?
9. Financial
a. Do we have the money to support the annual plan?
b. Have budget considerations been included as an
internal part of the planning process or are they
an add-on feature?
10. Image
a. Will our brand recognition help or hinder us from
reaching the intended annual targets?
b. How must marketing be cranked up to support
the plan?
c. Are there customer or community activities that
need to be renewed or revisited?
Seven Steps to a Successful Business Plan
220
d. How can we make the most of our good name
and reputation?
Analysis of Drivers
In the planning conference you examined six key business drivers
and initially selected a single business driver as your focus. The sin-
gle focus creates alignment. Now you must account for the remain-
ing five drivers. You need to ask specific questions of your opera-
tions to make sure none of the other five have been neglected. Case
in point: Although Wal-Mart is not a customer-intimate business,
it certainly doesn’t mistreat the customer. Regardless of which driv-
er you select as your focus, you must maintain an acceptable level
of performance with the other five. Ask these questions for each
driver:
Players
1. Am I taking care of my employees? Does my plan
facilitate the employee component of our business, or is it
a punitive document?
2. Am I solving my customers’ problems? Have I looked at
what is at the center of my operational focus—customers
or things?
Plans
1. Are we operating in a planned way, or are we living from
day to day? Is the span of time for our plan long enough,
or have we been too limiting in time?
2. Are we disciplined about how we do business? Do we have
accountability measures in place to make sure the plan is
followed? Do the rewards and compensations match the
desired results of the plan?
Processes
1. Are we operationally efficient? Do we have a plan for con-
trolling overhead?
How to Build a One-Year Operational Plan
221
2. Do we pay attention to our business process? Are we
upgrading our ways of doing business or just continuing
to do business the same old way?
3. What is our level of heat loss? Do we know how much
money is draining out the bottom through inefficient
processes? What is our plan to fix the loss?
Products, Goods, and Services
1. Are we single-product focused with no alternatives? What
would be the implications of additional products? Have
we let go of obsolete but emotional lines of goods?
2. Where do we make our money? Is our attention and focus
in the right place?
Properties
1. Are we using our intellectual capital database as well as we
should? Is teamwork required of our people?
2. Are we protecting and preserving our capital assets? Are
we willing to invest money to make money with our facil-
ities and equipment?
Payoffs
1. Why should our customers buy from us? Have we made
the connection to our customers worth their effort?
2. Why should people work for us? Are we realistic about
what it costs to court and retain labor? Are we willing to
be top-of-the-line, or do we choose to be second string in
matters such as benefits? Can we afford it?
Analysis of Structure
To implement your operational plan you need the proper structure.
This topic has two halves and will be addressed in two places. The
big picture structural issues will be discussed in more detail in
Seven Steps to a Successful Business Plan
222
Chapter 9, in relationship to the complete business plan. For the
annual activities, let’s examine what we need to do from an orga-
nizational viewpoint. You need to look at your plan from three per-
spectives:
1. Organizational charting
a. Do you have the right teams in place to carry out the
mission?
b. Are the reporting relationships lean and efficient?
c. Is the organization structure as flat as possible?
2. Soft infrastructure
a. Have you defined the right authority levels to facilitate
immediate implementation of the plan?
b. Have you communicated your expectations of respon-
sibility for execution of the plan?
c. Have you defined the accountability and how it will be
exercised in the first year of the plan?
3. Hard infrastructure
a. Are the physical facilities set up to support the mission?
b. Do you have the right equipment spotted at the right
locations?
Analysis of Reference Information
There is a wealth of information available to you for a situational
analysis. You may have a customer satisfaction survey that provides
details on a range of vital items. Use this information to cross-check
your goals and supporting tasks. The key questions to ask are as fol-
lows:
■ Are we satisfied with the current customer satisfaction rat-
ing? If not, what must we change?
■ Does the plan allow for improving the customer relation-
ship?
How to Build a One-Year Operational Plan
223
■ How does the customer fit into the total picture of the
plan?
You may use an employee satisfaction survey to determine the
culture temperature of your workforce. The data may or may not be
translated into a goal. In all cases the purpose of gathering reference
information is so you can apply it to the development of action
items to close identified gaps. For your situational analysis you
should know the answers to these questions:
■ What is the employee feedback telling us in relationship
to the plan?
■ Is the plan too ambitious or too conservative in relation-
ship to our employee base?
■ What roles are specifically designated in the plan?
■ What actions are necessary to close any employee satis-
faction gap?
THE KEY COMPONENTS OF AN EFFECTIVE
OPERATIONAL PLAN
The operational plan is a busy document, containing a number of
important components. They are:
■ Annual targets
■ Quarterly target(s)
■ A comprehensive tasks list with respective accountabili-
ties, authorities, and responsibilities
■ Tactics
■ Coordinating instructions
■ Concept of operation
The operational plan is where you start to get very specific about
things to do for the next year.
Seven Steps to a Successful Business Plan
224
and complexity of the chart. It always includes actual performance
against projected performance. Usually these are just numbers
drills.
To be truly effective you need to have some lessons learned.
You need to know why the numbers went up or down. Thought
must be given to why spikes occurred in your performance. A poor
showing cannot be written off as the result of a bad economy or an
unexpected downturn. These are simply excuses for mediocre man-
agement performance.
This analysis is where you start to sort out the serious planning
session from the weekend at the golf resort session. Often managers
are unprepared to talk specifics of the current business situation of
their industry at a planning session. This can only mean these peo-
ple came to the meeting unprepared. At your next planning session
have your principal attendees give a short briefing to the team on
the status of their portion of the business. This can be assigned as
homework in the preconference briefing.
The best team I’ve ever seen do this is Cedarglen Homes in
Calgary. The two principal players really know their business.
Robert Bezemer and Scott Haggins can talk for hours about the back
corners of the industry in Calgary, Alberta, and all of Canada. That
is because they are out every day dealing with the details of what it
takes to run a successful building company. This means they are
doing more than just building houses. Both executives are involved
and have a genuine interest in how their company fits into the
social fabric of the community. They spend a considerable amount
of time with customers, other builders, and the trades. This pays off
with a multiplier effect.
Analysis of Competition
Many planners want to start the initial planning process with a
SWOT (strengths, weaknesses, opportunities, and threats) analysis.
I disagree. While this is critical information to validate the plan-
ning content, it is the wrong starting point. To be creative and bold
How to Build a One-Year Operational Plan
215
in planning the team must start with the future and work back-
ward, so I advocate the backPlanning approach. This future orien-
tation removes the inherent limitations placed on the thinking
process. Once team members decide where they want to go, they
can test the validity of their decision with the situational analysis
to determine the plausibility and practicality of the plan.
If you are dead set on starting your planning process with a
competitive analysis flavor, think about these two points. First, the
more time you spend in competition the less time you have to
accomplish your own goals. Second, why do you care about the
competition, anyway? If you are accomplishing your goals, which
you freely set, why should you have more than a passing interest in
the competition? You need a healthy respect for your competitors
and should honor them as legitimate players in the market, but
don’t overdo it.
What I’ve observed is that competitive strategy actually should
be called competitive obsession. Management consultants have led
us astray in this area by building large, complex schemas for strate-
gic thinking and planning based on intricate formulas for compet-
itiveness. This approach appeals to the macho tendencies often
found in the upper levels of management. You don’t need a lot of
competitiveness except toward one thing—your vision and its asso-
ciated strategic goals.
Analysis of Market and Market Share
What is your market and who is your customer? Don’t tell me
everyone! Someone once asked Willie Sutton, the famous American
bank robber, why he robbed banks. His answer was very insightful.
“Because that’s where they keep the money.” A danger is to not
know where the money is kept. Are you guilty of selling or servic-
ing every customer with no real knowledge if it is a profitable sale
or not? When was the last time you did a careful screening of your
sales to decide which customers should be dropped?
Some companies think any sale is a good sale. That is simply
not so. You may be robbing a convenience store after-hours instead
Seven Steps to a Successful Business Plan
216
of a bank on payday. It’s hard to turn down an order when your
people are not busy or your machines are idle. The normal justifi-
cation for marginal to nonprofitable sales is to exercise the equip-
ment, keep the plant running, and pay for overhead. Well, that has
a downside, too. I’m not suggesting you turn down work or turn
away orders. What I am suggesting is that you look at work to see
if it is profitable.
Define your market and, specifically, who is and who is not
your customer. The latter is just as important as the former. When
EZCertify.com developed its business plan, the management
focused like a laser on this issue. After careful market analysis they
determined exactly who they were attempting to reach with their
product. By first defining the market and then the profile of the
actual customer within that market they were able to develop real-
istic annual targets. Without this information your operational
planning targets are going to be guesses at best and badly skewed.
Analysis of Mission
Give your mission statement another look during the planning
process. Make certain that you fully understand the implied tasks of
the mission statement. This gives you coordination points for activ-
ities that cross boundaries between staff functions. Ask these five
key questions as a validity check:
1. What am I being asked to do in the mission statement
that is not spelled out in the text?
2. Are there implications of those tasks that may or may
not be fully understood and appreciated?
3. What resources are going to be implicated when the
hidden tasks are brought to execution?
4. Have we coordinated those implied tasks among the
management team?
5. Are we fully committed to the range of tasks?
How to Build a One-Year Operational Plan
217
Another reason to revisit the mission statement is to confirm
your mission capability. That is defined as your ability to carry out
the requirements. In the plan that means you must be able to hit
the targets you are setting for the first year. Not only is mission
capability a planning issue, it has leadership implications as well.
Too often managers set targets, objectives, or goals that are beyond
the capabilities of the management team. Test your reality by ask-
ing several hard questions. Start with the following six about your
team and their ability to fulfill the mission:
1. Does my team have the management maturity to com-
plete the mission?
2. Do they have the wisdom, experience, and judgment to be
successful?
3. Are they willing to commit the time, energy, and effort to
accomplish the mission?
4. Can they complete the mission or operational tasks being
set within the time frames being established?
5. Are we giving the team the right tools and equipment to
get the job done?
6. Will they have enough information to properly do their
job in the spirit in which intended?
Analysis of Resources
You must review the resources requirement from two perspectives:
strategic and tactical. (Later, in Chapter 10, we look at the complete
resources plan by addressing strategic resources in more detail.)
For tactical or short-term existing resources supporting your
operational plan, you must be ruthlessly analytical. A great danger
of planning is to overcommit tasks and targets without adequate
resources for support. Consider these ten items when looking at
your existing resources base to support the operational plan:
Seven Steps to a Successful Business Plan
218
1. Time
a. Have we distributed the tasks over the right time
frame by quarter?
b. Is the time frame realistic for the task at hand?
2. Information
a. Do I have the right amount of information on hand
to make short-term decisions?
b. What additional data must I gather to support my
decisions?
c. How will I manage the volume of information
currently flowing through the system?
d. What are obstacles and barriers to overcome for
effective communication of information?
3. Staffing levels
a. Do I have the right amount of people in place to
accomplish the tasks?
b. Are the right skills represented among the workforce?
c. Will I be able to find and hire against my job skills
shortfall?
d. Can I afford to pay for the core competencies I need?
4. Facilities
a. Do we have adequate facilities to get the work done?
b. Are conditions in the offices, plants, or facilities
conducive to effective work?
5. Tools and equipment
a. Do we have the right items on hand to properly
do the job?
b. Can we afford any upgrades or replacements required?
c. How soon will we be able to get the tools and
equipment needed?
How to Build a One-Year Operational Plan
219
6. Technology
a. Will our existing technology be able to keep pace with
the action plan?
b. Can we afford to leapfrog technology?
c. What will be the implications of working with
outdated technology if our competitor is state-of-
the-art?
7. Relationships
a. Do we have the right partnerships, alliances, and
outsource partners for the mission?
b. How difficult will it be to put a relationship in place
to meet mission deadlines?
c. Are there old relationships that must be renegotiated
or dropped?
8. Intellectual capital
a. Do I have people with the willingness to share
experiences for a synergistic effect?
b. Do we have a formal database of lessons learned
to draw from along the way?
9. Financial
a. Do we have the money to support the annual plan?
b. Have budget considerations been included as an
internal part of the planning process or are they
an add-on feature?
10. Image
a. Will our brand recognition help or hinder us from
reaching the intended annual targets?
b. How must marketing be cranked up to support
the plan?
c. Are there customer or community activities that
need to be renewed or revisited?
Seven Steps to a Successful Business Plan
220
d. How can we make the most of our good name
and reputation?
Analysis of Drivers
In the planning conference you examined six key business drivers
and initially selected a single business driver as your focus. The sin-
gle focus creates alignment. Now you must account for the remain-
ing five drivers. You need to ask specific questions of your opera-
tions to make sure none of the other five have been neglected. Case
in point: Although Wal-Mart is not a customer-intimate business,
it certainly doesn’t mistreat the customer. Regardless of which driv-
er you select as your focus, you must maintain an acceptable level
of performance with the other five. Ask these questions for each
driver:
Players
1. Am I taking care of my employees? Does my plan
facilitate the employee component of our business, or is it
a punitive document?
2. Am I solving my customers’ problems? Have I looked at
what is at the center of my operational focus—customers
or things?
Plans
1. Are we operating in a planned way, or are we living from
day to day? Is the span of time for our plan long enough,
or have we been too limiting in time?
2. Are we disciplined about how we do business? Do we have
accountability measures in place to make sure the plan is
followed? Do the rewards and compensations match the
desired results of the plan?
Processes
1. Are we operationally efficient? Do we have a plan for con-
trolling overhead?
How to Build a One-Year Operational Plan
221
2. Do we pay attention to our business process? Are we
upgrading our ways of doing business or just continuing
to do business the same old way?
3. What is our level of heat loss? Do we know how much
money is draining out the bottom through inefficient
processes? What is our plan to fix the loss?
Products, Goods, and Services
1. Are we single-product focused with no alternatives? What
would be the implications of additional products? Have
we let go of obsolete but emotional lines of goods?
2. Where do we make our money? Is our attention and focus
in the right place?
Properties
1. Are we using our intellectual capital database as well as we
should? Is teamwork required of our people?
2. Are we protecting and preserving our capital assets? Are
we willing to invest money to make money with our facil-
ities and equipment?
Payoffs
1. Why should our customers buy from us? Have we made
the connection to our customers worth their effort?
2. Why should people work for us? Are we realistic about
what it costs to court and retain labor? Are we willing to
be top-of-the-line, or do we choose to be second string in
matters such as benefits? Can we afford it?
Analysis of Structure
To implement your operational plan you need the proper structure.
This topic has two halves and will be addressed in two places. The
big picture structural issues will be discussed in more detail in
Seven Steps to a Successful Business Plan
222
Chapter 9, in relationship to the complete business plan. For the
annual activities, let’s examine what we need to do from an orga-
nizational viewpoint. You need to look at your plan from three per-
spectives:
1. Organizational charting
a. Do you have the right teams in place to carry out the
mission?
b. Are the reporting relationships lean and efficient?
c. Is the organization structure as flat as possible?
2. Soft infrastructure
a. Have you defined the right authority levels to facilitate
immediate implementation of the plan?
b. Have you communicated your expectations of respon-
sibility for execution of the plan?
c. Have you defined the accountability and how it will be
exercised in the first year of the plan?
3. Hard infrastructure
a. Are the physical facilities set up to support the mission?
b. Do you have the right equipment spotted at the right
locations?
Analysis of Reference Information
There is a wealth of information available to you for a situational
analysis. You may have a customer satisfaction survey that provides
details on a range of vital items. Use this information to cross-check
your goals and supporting tasks. The key questions to ask are as fol-
lows:
■ Are we satisfied with the current customer satisfaction rat-
ing? If not, what must we change?
■ Does the plan allow for improving the customer relation-
ship?
How to Build a One-Year Operational Plan
223
■ How does the customer fit into the total picture of the
plan?
You may use an employee satisfaction survey to determine the
culture temperature of your workforce. The data may or may not be
translated into a goal. In all cases the purpose of gathering reference
information is so you can apply it to the development of action
items to close identified gaps. For your situational analysis you
should know the answers to these questions:
■ What is the employee feedback telling us in relationship
to the plan?
■ Is the plan too ambitious or too conservative in relation-
ship to our employee base?
■ What roles are specifically designated in the plan?
■ What actions are necessary to close any employee satis-
faction gap?
THE KEY COMPONENTS OF AN EFFECTIVE
OPERATIONAL PLAN
The operational plan is a busy document, containing a number of
important components. They are:
■ Annual targets
■ Quarterly target(s)
■ A comprehensive tasks list with respective accountabili-
ties, authorities, and responsibilities
■ Tactics
■ Coordinating instructions
■ Concept of operation
The operational plan is where you start to get very specific about
things to do for the next year.
Seven Steps to a Successful Business Plan
224
Tài liệu Zend PHP Certification Study Guide- P5 ppt
64
Chapter 4 Arrays
Note, however, that if you assign an array element to another variable, the assignment
will still happen by value because, even though the array operator returns a reference to
the element, the assignment operator will do its job by value:
<?
$a = array (1, 2, 3);
$b = $a[1]; // Will return 2
$b = 3;
echo $a[1]; // Will print 2
$c = &$a[1];
$c = “test”;
echo $a[1]; // Will print “test”
?>
As you can see here, the first assignment does not cause a reference to $a[1] to be
placed in $b. Instead, the value of the array element is copied into the variable, and
when the latter is modified, the former remains unchanged. If the assignment takes place
by reference, however, a change to the variable is also reflected in the array element.
The array operator can also be used to create an array by assigning a value to a vari-
able as if it were an array:
<?
$array[1] = 1;
var_dump ($array);
?>
This will result in $array—which was empty at the beginning of the script—to be ini-
tialized as an array with one element whose key is 1 and whose value is 1:
array(1) {
[1]=>
int(1)
}
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 64
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
65
Creating Arrays
Finally, you can use the array operator to add an element to an array in sequence:
<?
$array[] = 1;
var_dump ($array);
?>
Assuming that $array was never defined, it will be reset to an array with one element
with a key of 0 and a value of 1.The same notes that apply to the addition of an
unkeyed element to an array using the array() construct also apply to using the array
operator without specifying a key.
Counting the Number of Elements in an Array
The simplest way to count the number of elements in an array is to use the count()
function:
<?
$array = array (
10,
20,
30
);
echo count ($array); // outputs 3
?>
Note that you can’t use count() to determine whether a variable contains an array
because it returns 1 for both an array that contains one element and for any other vari-
able that is not empty or set to
Null.
Assigning Values from an Array to Multiple Variables
The list() construct makes it possible to assign the values of an array to multiple indi-
vidual variables at the same time:
<?
$array = array (
10,
20,
30
);
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 65
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
66
Chapter 4 Arrays
list ($a, $b, $c) = $array;
echo $a; // prints 10
echo $b; // prints 20
echo $c; // prints 30
?>
This construct works only if the array’s keys are all numeric, sequential, and start from 0.
Also, list() works by assigning values starting from the rightmost elements—this is not
much of a problem if you’re working with individual variables, but it could produce
unexpected results if you’re working with an array:
<?
$array = array (
10,
20,
30
);
$a = array();
list ($a[0], $a[1], $a[2]) = $array;
var_dump ($a)
?>
This script will create an array that is probably not ordered the way you’d expect:
array(3) {
[2]=>
int(30)
[1]=>
int(20)
[0]=>
int(10)
}
Multidimensional Arrays
As we mentioned at the beginning of this chapter, an array can contain an arbitrary
number of elements—including other arrays.
When an element of an array is itself an array, it can be accessed directly by append-
ing the array operator to the array operator of the container array element:
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 66
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
67
Multidimensional Arrays
<?
$array = array (
0 => 10,
‘another array’ => array (
1 => 11,
2 => 22)
);
echo $array[‘another array’][2];
?>
An array that contains only other arrays is referred to as a multidimensional array. For
example,
<?
$array = array (
array (
10,
20,
30
),
array (
‘a’,
‘b’,
‘c’
)
);
var_dump ($array);
?>
The resulting array will contain two arrays, which, in turn contain three elements each.
Because we didn’t specify any keys, PHP will have created them for us:
<?
$array = array (
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 67
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
68
Chapter 4 Arrays
array (
10,
20,
30
),
array (
‘a’,
‘b’,
‘c’
)
);
echo $array[1][0]; // echoes ‘a’
echo $array[0][2]; // echoes 30
?>
Navigating Arrays
The operation that is perhaps performed most often on arrays is navigation (or walk-
ing)—the performance of a particular set of operations for each of its elements.
The simplest way to walk through an array, if you know for sure that it will always
contain numeric keys starting from 0, is to simply cycle through it with a simple for
loop:
<?
$array = array (
10,
20,
30
);
for ($i = 0; $i < count ($array); $i++)
{
echo $array[$i] * 10;
}
?>
In the preceding script, you’ll notice that the $i < count ($array) expression is evalu-
ated every time the for loop cycles. However, if the number of elements in the array is
invariant, this is quite inefficient because the PHP interpreter is forced to call the
count() function every time—and the result is unlikely to change. A better approach
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 68
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
69
Navigating Arrays
would be to move the expression count ($array) into a variable before the loop
begins:
<?
$array = array (
10,
20,
30
);
$count = count ($array);
for ($i = 0; $i < $count; $i++)
{
echo $array[$i] * 10;
}
?>
This results in much better performance—but, remember, only if the number of ele-
ments in the array isn’t going to change. Also, remember that you can replace the for
loop with an equivalent while loop.
Using foreach
Another way of cycling through the contents of an array is to use a special construct
called foreach, which works regardless of how the array is set up:
<?
$array = array (
10,
5 => 20,
30
);
foreach ($array as $v)
{
echo $v * 10;
}
?>
With this syntax, the $v variable will contain the value of every element at every step of
the cycle in the order in which they appear in the array. Optionally, you can also retrieve
the key:
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 69
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
70
Chapter 4 Arrays
<?
$array = array (
10,
20,
30
);
foreach ($array as $k => $v)
{
echo “$k = “ . ($v * 10) . “\n”;
}
?>
Although it is very practical—which makes using it extremely tempting—there is one
major drawback to this construct: It works by creating a copy of the array and making all
its assignments by value.This means two things: First, you can’t change the value of an
array element simply by modifying the value variable created by the loop construct at
every step. If you want to change the value of an array element, you will have to make
sure that you retrieve the key of each element as well and make the change explicitly
into the array itself:
<?
$array = array (
10,
20,
30
);
foreach ($array as $k => $v)
{
$array[$k] = $v * 10;
}
?>
The second problem is the fact that the entire array must be duplicated can spell disaster
for your script’s performance—both in terms of CPU and memory usage, and particu-
larly if you’re dealing with a large array that is changed throughout the loop.
Using the Internal Pointer
The third way to walk through an array is to use an internal pointer that PHP automati-
cally assigns to each array.The pointer is reset to the beginning of the array by calling
the reset() function. Afterwards, each element can be retrieved by using a combination
of list() and each():
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 70
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
71
Navigating Arrays
<?
$array = array (
10,
20,
30
);
reset ($array);
while (list ($k, $v) = each ($array))
{
echo “$k = $v\n”;
}
?>
This is the way list() and each() are most often used together. In reality, each actually
returns an array—for example, here’s what will be returned for the first row of $array
shown previously:
array(4) {
[1]=>
int(10)
[“value”]=>
int(10)
[0]=>
int(0)
[“key”]=>
int(0)
}
The advantage of using this mechanism is that, obviously, you don’t have to work on a
copy of the array.Therefore, your script’s performance will increase.
Using a Callback
The last way to walk through an array consists of using a callback function—that is, you
let PHP walk through the array and call a function you designate for each element of
the array.This is accomplished using the array_walk() function:
<?
$array = array (
10,
20,
30
);
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 71
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
72
Chapter 4 Arrays
function printout ($v)
{
echo “$v\n”;
}
array_walk ($array, ‘printout’);
?>
Manipulating Keys
Given the flexibility that PHP provides when assigning keys to the elements of an array,
being able to manipulate the former is often as important as manipulating the latter.
The keys of an array can be extracted from an array into another array by using the
array_keys() function:
<?php
$array = array (
1 => 10,
‘test’ => ‘a test string’,
200
);
$keys = array_keys ($array);
var_dump ($keys);
?>
By calling array_keys(), we cause the interpreter to return an array that contains all
the keys of $array in the order in which the respective elements appear in the array
itself:
array(3) {
[0]=>
int(1)
[1]=>
string(4) “test”
[2]=>
int(2)
}
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 72
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
73
Manipulating Keys
Checking if an Element Exists
There are at least two ways to directly determine whether an element of an array exists.
The simplest is to use is_set:
<?php
$array = array (
1 => 10,
‘test’ => ‘a test string’,
200
);
if (isset ($array[2]))
{
echo ‘Element 2 is : ‘ . $array[2];
}
?>
This is simple enough and quite useful whenever you need to access an element of an
array (or, for that matter, any variable) and you’re not sure that it’s already been set.
Another possibility consists of using the array_key_exists() function:
<?php
$array = array (
1 => 10,
‘test’ => ‘a test string’,
200
);
if (array_key_exists ($array, 2))
{
echo ‘Element 2 is : ‘ . $array[2];
}
?>
The net effect of using this function instead of isset() is the same—the only difference
being that the latter is a language construct and, therefore, probably a bit faster than the
former.
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 73
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
74
Chapter 4 Arrays
Changing the Array of Keys
The array_change_key_case()function can be used to change the case of an array’s
keys:
<?php
$array = array (
1 => 10,
‘test’ => ‘a test string’,
200
);
$arr_2 = array_change_key_case ($array, CASE_UPPER);
var_dump ($arr_2);
?>
As you can see, array_change_key_case() returns a copy of the original array (which
translates in a performance impact if you’re dealing with a large array) whose keys have
all been changed to the specified case.The second parameter of the call determines the
new case of the keys. CASE_UPPER changes the case to uppercase, whereas CASE_LOWER
does the opposite.
Sorting an Array by Its Keys
As we mentioned at the beginning, there is no predefined relationship between the key
of an element and the element’s position in the array.This is not always a desirable situa-
tion, however, and you might want to be able to actually ensure that the elements of the
array are sorted according to their keys.This can be accomplished by using one of two
functions—ksort() and krsort():
<?php
$array = array (
1 => 10,
‘test’ => ‘a test string’,
200
);
echo “Sorting in ascending order: \n”;
ksort ($array);
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 74
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
75
Manipulating Keys
var_dump ($array);
echo “Sorting in descending order: \n”;
krsort ($array);
var_dump ($array);
?>
The ksort() function causes the array to be ordered in ascending order based on its keys:
Sorting in ascending order:
array(3) {
[“test”]=>
string(13) “a test string”
[1]=>
int(10)
[2]=>
int(200)
}
krsort(), on the other hand, performs the exact opposite operation, sorting the array in
descending order based on its keys:
Sorting in descending order:
array(3) {
[2]=>
int(200)
[1]=>
int(10)
[“test”]=>
string(13) “a test string”
}
A number of options can be specified as the last parameter when calling either one of
these functions to determine how the sorting is performed:
n
SORT_REGULAR (default)—Causes the array to be sorted according to the normal
rules that apply to comparison operations
n
SORT_NUMERIC—Causes the comparison operations to be performed as if all the
keys were numeric
n
SORT_STRING—Causes the comparison operations to be performed as if all the
keys were strings
These flags, which indeed apply to all array sorting operations, can significantly affect the
outcome of a call to ksort() or krsort(). For example,
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 75
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
76
Chapter 4 Arrays
<?php
$array = array (
1 => 10,
‘test’ => ‘a test string’,
200
);
echo “Sorting in ascending order: \n”;
ksort ($array, SORT_STRING);
var_dump ($array);
?>
If you execute this script, you will obtain a very different result from the one previously
because all the keys will be converted to strings and compared as such:
array(3) {
[1]=>
int(10)
[2]=>
int(200)
[“test”]=>
string(13) “a test string”
}
Manipulating Arrays
The amount of functions that manipulate arrays in PHP is staggering—a testament to
just how powerful and popular these elements of the language are.
The most common operation that you will want to perform on an array will proba-
bly be to sort it—there are a number of ways that you can go about it.
The simplest way to sort is to use the sort() or rsort() functions, which behave in
exactly the same way as ksort() and krsort() previously except that the sorting is
done on the values of each element rather than on the keys.
The only problem with using either one of these functions is that they do not main-
tain the association between keys and values. For example,
<?php
$array = array (
1 => 10,
‘test’ => ‘a test string’,
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 76
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
77
Manipulating Arrays
200
);
sort ($array);
var_dump ($array);
?>
This script will sort the elements of $array, but the end result might not be what you
were expecting:
array(3) {
[0]=>
string(13) “a test string”
[1]=>
int(10)
[2]=>
int(200)
}
As you can see, the keys have been completely lost. If you want to maintain the associa-
tivity of the array, you will have to use asort() (for sorting in ascending order) and
arsort() (for sorting in descending order):
<?php
$array = array (
1 => 10,
‘test’ => ‘a test string’,
200
);
asort ($array);
var_dump ($array);
?>
This will result in the keys being saved and the order being changed as appropriate:
array(3) {
[“test”]=>
string(13) “a test string”
[1]=>
int(10)
[2]=>
int(200)
}
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 77
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
Chapter 4 Arrays
Note, however, that if you assign an array element to another variable, the assignment
will still happen by value because, even though the array operator returns a reference to
the element, the assignment operator will do its job by value:
<?
$a = array (1, 2, 3);
$b = $a[1]; // Will return 2
$b = 3;
echo $a[1]; // Will print 2
$c = &$a[1];
$c = “test”;
echo $a[1]; // Will print “test”
?>
As you can see here, the first assignment does not cause a reference to $a[1] to be
placed in $b. Instead, the value of the array element is copied into the variable, and
when the latter is modified, the former remains unchanged. If the assignment takes place
by reference, however, a change to the variable is also reflected in the array element.
The array operator can also be used to create an array by assigning a value to a vari-
able as if it were an array:
<?
$array[1] = 1;
var_dump ($array);
?>
This will result in $array—which was empty at the beginning of the script—to be ini-
tialized as an array with one element whose key is 1 and whose value is 1:
array(1) {
[1]=>
int(1)
}
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 64
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
65
Creating Arrays
Finally, you can use the array operator to add an element to an array in sequence:
<?
$array[] = 1;
var_dump ($array);
?>
Assuming that $array was never defined, it will be reset to an array with one element
with a key of 0 and a value of 1.The same notes that apply to the addition of an
unkeyed element to an array using the array() construct also apply to using the array
operator without specifying a key.
Counting the Number of Elements in an Array
The simplest way to count the number of elements in an array is to use the count()
function:
<?
$array = array (
10,
20,
30
);
echo count ($array); // outputs 3
?>
Note that you can’t use count() to determine whether a variable contains an array
because it returns 1 for both an array that contains one element and for any other vari-
able that is not empty or set to
Null.
Assigning Values from an Array to Multiple Variables
The list() construct makes it possible to assign the values of an array to multiple indi-
vidual variables at the same time:
<?
$array = array (
10,
20,
30
);
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 65
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
66
Chapter 4 Arrays
list ($a, $b, $c) = $array;
echo $a; // prints 10
echo $b; // prints 20
echo $c; // prints 30
?>
This construct works only if the array’s keys are all numeric, sequential, and start from 0.
Also, list() works by assigning values starting from the rightmost elements—this is not
much of a problem if you’re working with individual variables, but it could produce
unexpected results if you’re working with an array:
<?
$array = array (
10,
20,
30
);
$a = array();
list ($a[0], $a[1], $a[2]) = $array;
var_dump ($a)
?>
This script will create an array that is probably not ordered the way you’d expect:
array(3) {
[2]=>
int(30)
[1]=>
int(20)
[0]=>
int(10)
}
Multidimensional Arrays
As we mentioned at the beginning of this chapter, an array can contain an arbitrary
number of elements—including other arrays.
When an element of an array is itself an array, it can be accessed directly by append-
ing the array operator to the array operator of the container array element:
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 66
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
67
Multidimensional Arrays
<?
$array = array (
0 => 10,
‘another array’ => array (
1 => 11,
2 => 22)
);
echo $array[‘another array’][2];
?>
An array that contains only other arrays is referred to as a multidimensional array. For
example,
<?
$array = array (
array (
10,
20,
30
),
array (
‘a’,
‘b’,
‘c’
)
);
var_dump ($array);
?>
The resulting array will contain two arrays, which, in turn contain three elements each.
Because we didn’t specify any keys, PHP will have created them for us:
<?
$array = array (
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 67
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
68
Chapter 4 Arrays
array (
10,
20,
30
),
array (
‘a’,
‘b’,
‘c’
)
);
echo $array[1][0]; // echoes ‘a’
echo $array[0][2]; // echoes 30
?>
Navigating Arrays
The operation that is perhaps performed most often on arrays is navigation (or walk-
ing)—the performance of a particular set of operations for each of its elements.
The simplest way to walk through an array, if you know for sure that it will always
contain numeric keys starting from 0, is to simply cycle through it with a simple for
loop:
<?
$array = array (
10,
20,
30
);
for ($i = 0; $i < count ($array); $i++)
{
echo $array[$i] * 10;
}
?>
In the preceding script, you’ll notice that the $i < count ($array) expression is evalu-
ated every time the for loop cycles. However, if the number of elements in the array is
invariant, this is quite inefficient because the PHP interpreter is forced to call the
count() function every time—and the result is unlikely to change. A better approach
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 68
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
69
Navigating Arrays
would be to move the expression count ($array) into a variable before the loop
begins:
<?
$array = array (
10,
20,
30
);
$count = count ($array);
for ($i = 0; $i < $count; $i++)
{
echo $array[$i] * 10;
}
?>
This results in much better performance—but, remember, only if the number of ele-
ments in the array isn’t going to change. Also, remember that you can replace the for
loop with an equivalent while loop.
Using foreach
Another way of cycling through the contents of an array is to use a special construct
called foreach, which works regardless of how the array is set up:
<?
$array = array (
10,
5 => 20,
30
);
foreach ($array as $v)
{
echo $v * 10;
}
?>
With this syntax, the $v variable will contain the value of every element at every step of
the cycle in the order in which they appear in the array. Optionally, you can also retrieve
the key:
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 69
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
70
Chapter 4 Arrays
<?
$array = array (
10,
20,
30
);
foreach ($array as $k => $v)
{
echo “$k = “ . ($v * 10) . “\n”;
}
?>
Although it is very practical—which makes using it extremely tempting—there is one
major drawback to this construct: It works by creating a copy of the array and making all
its assignments by value.This means two things: First, you can’t change the value of an
array element simply by modifying the value variable created by the loop construct at
every step. If you want to change the value of an array element, you will have to make
sure that you retrieve the key of each element as well and make the change explicitly
into the array itself:
<?
$array = array (
10,
20,
30
);
foreach ($array as $k => $v)
{
$array[$k] = $v * 10;
}
?>
The second problem is the fact that the entire array must be duplicated can spell disaster
for your script’s performance—both in terms of CPU and memory usage, and particu-
larly if you’re dealing with a large array that is changed throughout the loop.
Using the Internal Pointer
The third way to walk through an array is to use an internal pointer that PHP automati-
cally assigns to each array.The pointer is reset to the beginning of the array by calling
the reset() function. Afterwards, each element can be retrieved by using a combination
of list() and each():
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 70
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
71
Navigating Arrays
<?
$array = array (
10,
20,
30
);
reset ($array);
while (list ($k, $v) = each ($array))
{
echo “$k = $v\n”;
}
?>
This is the way list() and each() are most often used together. In reality, each actually
returns an array—for example, here’s what will be returned for the first row of $array
shown previously:
array(4) {
[1]=>
int(10)
[“value”]=>
int(10)
[0]=>
int(0)
[“key”]=>
int(0)
}
The advantage of using this mechanism is that, obviously, you don’t have to work on a
copy of the array.Therefore, your script’s performance will increase.
Using a Callback
The last way to walk through an array consists of using a callback function—that is, you
let PHP walk through the array and call a function you designate for each element of
the array.This is accomplished using the array_walk() function:
<?
$array = array (
10,
20,
30
);
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 71
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
72
Chapter 4 Arrays
function printout ($v)
{
echo “$v\n”;
}
array_walk ($array, ‘printout’);
?>
Manipulating Keys
Given the flexibility that PHP provides when assigning keys to the elements of an array,
being able to manipulate the former is often as important as manipulating the latter.
The keys of an array can be extracted from an array into another array by using the
array_keys() function:
<?php
$array = array (
1 => 10,
‘test’ => ‘a test string’,
200
);
$keys = array_keys ($array);
var_dump ($keys);
?>
By calling array_keys(), we cause the interpreter to return an array that contains all
the keys of $array in the order in which the respective elements appear in the array
itself:
array(3) {
[0]=>
int(1)
[1]=>
string(4) “test”
[2]=>
int(2)
}
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 72
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
73
Manipulating Keys
Checking if an Element Exists
There are at least two ways to directly determine whether an element of an array exists.
The simplest is to use is_set:
<?php
$array = array (
1 => 10,
‘test’ => ‘a test string’,
200
);
if (isset ($array[2]))
{
echo ‘Element 2 is : ‘ . $array[2];
}
?>
This is simple enough and quite useful whenever you need to access an element of an
array (or, for that matter, any variable) and you’re not sure that it’s already been set.
Another possibility consists of using the array_key_exists() function:
<?php
$array = array (
1 => 10,
‘test’ => ‘a test string’,
200
);
if (array_key_exists ($array, 2))
{
echo ‘Element 2 is : ‘ . $array[2];
}
?>
The net effect of using this function instead of isset() is the same—the only difference
being that the latter is a language construct and, therefore, probably a bit faster than the
former.
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 73
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
74
Chapter 4 Arrays
Changing the Array of Keys
The array_change_key_case()function can be used to change the case of an array’s
keys:
<?php
$array = array (
1 => 10,
‘test’ => ‘a test string’,
200
);
$arr_2 = array_change_key_case ($array, CASE_UPPER);
var_dump ($arr_2);
?>
As you can see, array_change_key_case() returns a copy of the original array (which
translates in a performance impact if you’re dealing with a large array) whose keys have
all been changed to the specified case.The second parameter of the call determines the
new case of the keys. CASE_UPPER changes the case to uppercase, whereas CASE_LOWER
does the opposite.
Sorting an Array by Its Keys
As we mentioned at the beginning, there is no predefined relationship between the key
of an element and the element’s position in the array.This is not always a desirable situa-
tion, however, and you might want to be able to actually ensure that the elements of the
array are sorted according to their keys.This can be accomplished by using one of two
functions—ksort() and krsort():
<?php
$array = array (
1 => 10,
‘test’ => ‘a test string’,
200
);
echo “Sorting in ascending order: \n”;
ksort ($array);
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 74
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
75
Manipulating Keys
var_dump ($array);
echo “Sorting in descending order: \n”;
krsort ($array);
var_dump ($array);
?>
The ksort() function causes the array to be ordered in ascending order based on its keys:
Sorting in ascending order:
array(3) {
[“test”]=>
string(13) “a test string”
[1]=>
int(10)
[2]=>
int(200)
}
krsort(), on the other hand, performs the exact opposite operation, sorting the array in
descending order based on its keys:
Sorting in descending order:
array(3) {
[2]=>
int(200)
[1]=>
int(10)
[“test”]=>
string(13) “a test string”
}
A number of options can be specified as the last parameter when calling either one of
these functions to determine how the sorting is performed:
n
SORT_REGULAR (default)—Causes the array to be sorted according to the normal
rules that apply to comparison operations
n
SORT_NUMERIC—Causes the comparison operations to be performed as if all the
keys were numeric
n
SORT_STRING—Causes the comparison operations to be performed as if all the
keys were strings
These flags, which indeed apply to all array sorting operations, can significantly affect the
outcome of a call to ksort() or krsort(). For example,
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 75
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
76
Chapter 4 Arrays
<?php
$array = array (
1 => 10,
‘test’ => ‘a test string’,
200
);
echo “Sorting in ascending order: \n”;
ksort ($array, SORT_STRING);
var_dump ($array);
?>
If you execute this script, you will obtain a very different result from the one previously
because all the keys will be converted to strings and compared as such:
array(3) {
[1]=>
int(10)
[2]=>
int(200)
[“test”]=>
string(13) “a test string”
}
Manipulating Arrays
The amount of functions that manipulate arrays in PHP is staggering—a testament to
just how powerful and popular these elements of the language are.
The most common operation that you will want to perform on an array will proba-
bly be to sort it—there are a number of ways that you can go about it.
The simplest way to sort is to use the sort() or rsort() functions, which behave in
exactly the same way as ksort() and krsort() previously except that the sorting is
done on the values of each element rather than on the keys.
The only problem with using either one of these functions is that they do not main-
tain the association between keys and values. For example,
<?php
$array = array (
1 => 10,
‘test’ => ‘a test string’,
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 76
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
77
Manipulating Arrays
200
);
sort ($array);
var_dump ($array);
?>
This script will sort the elements of $array, but the end result might not be what you
were expecting:
array(3) {
[0]=>
string(13) “a test string”
[1]=>
int(10)
[2]=>
int(200)
}
As you can see, the keys have been completely lost. If you want to maintain the associa-
tivity of the array, you will have to use asort() (for sorting in ascending order) and
arsort() (for sorting in descending order):
<?php
$array = array (
1 => 10,
‘test’ => ‘a test string’,
200
);
asort ($array);
var_dump ($array);
?>
This will result in the keys being saved and the order being changed as appropriate:
array(3) {
[“test”]=>
string(13) “a test string”
[1]=>
int(10)
[2]=>
int(200)
}
05 7090 ch04 7/16/04 8:43 AM Page 77
Please purchase PDF Split-Merge on www.verypdf.com to remove this watermark.
Phản xạ
SINH HỌC 8
GV: ph¹m viÕt hng
Tuần: 3
Tiết: 6
PHẢN XẠ
I/ Cấu tạo và chức năng của nơ ron: thảo luận nhóm
II/ Cung phản xạ: nghiên cứu cá nhân
Tuần: 3
Tiết: 6
PHẢN XẠ
I/ Cấu tạo và chức năng của nơ ron:
Các em hãy quan sát hình vẽ 6-1 thảo luận nhóm (8 phút) và trả lời
các câu hỏi sau đây:
Tuần: 3
Tiết: 6
PHẢN XẠ
I/ Cấu tạo và chức năng của nơ ron:
Các em hãy quan sát hình vẽ 6-1 thảo luận nhóm (8 phút) và trả lời
các câu hỏi sau đây:
1/ Mô tả cấu tạo của một nơron điển hình.
2/ Nơron có chức năng gì?
a/ Cấu tạo của nơron:
Nơron gồm:
Thân: chứa nhân.
Các sợi nhánh quanh thân.
Một sợi trục: có bao miêlin, tận cùng là cúc xináp.
b/ Chức năng của nơ ron:
Cảm ứng: là khả năng tiếp nhận các kích thích và phản ứng lại
các kích thích bằng hình thức phát sinh xung thần kinh.
Dẫn truyền xung thần kinh: là khả năng lan truyền xung thần
kinh theo một chiều nhất đònh từ nơi phát sinh hoặc tiếp nhận về
thân nơron và truyền đi dọc theo sợi trục.
Có mấy loại nơron, vò trí và chức năng của từng nơron?
Vò trí Chức năng
Nơron hướng
tâm (cảm giác)
Nơron li tâm
(vận động)
Nơron trung
gian (liên lạc)
Thân nằm trong
trung ương thần kinh
Thân nằm ngoài
trung ương thần kinh
Thân nằm trong
trung ương thần kinh
Sợi trục hướng ra cơ
quan cảm ứng
Truyền xung thần kinh
từ cơ quan về trung
ương
Liên lạc giữa các
nơron
Truyền xung thần kinh
tới các cơ quan phản
ứng
Các em có nhận xét gì về hướng dẫn truyền xung thần kinh ở
nơron hướng tâm và nơron li tâm?
Hướng dẫn truyền xung thần kinh ở 2 nơron ngược chiều nhau.
Tuần: 3
Tiết: 6
PHẢN XẠ
I/ Cấu tạo và chức năng của nơ ron:
II/ Cung phản xạ:
1. Phản xạ:
Phản xạ là gì? Cho ví dụ về phản xạ ở người và động vật.
Phản xạ là phản ứng của cơ thể trả lời các kích thích của môi
trường thông qua hệ thần kinh.
Nêu điểm khác nhau giữa phản xạ ở người và tính cảm ứng ở thực
vật (ví dụ chạm tay vào cây trinh nữ thì lá cụp lại).
Phản xạ ở người thực hiện được là nhờ sự chỉ huy của hệ thần kinh
Thực vật không có hệ thần kinh thì do một thành phần đặc biệt bên
trong thực hiện.
2. Cung phản xạ:
Quan sát hình 6-2 hãy xác đònh:
Có 3 loại nơron tạo nên một cung phản xạ: nơron hướng tâm, nơron
trung gian, nơron liên lạc
Các thành phần của một cung phản xạ?
Có 5 thành phần tham gia vào một cung phản xạ
Cung phản xạ là gì?
Các loại nơron tạo nên một cung phản xạ?
Cung phản xạ là con đường mà xung thần kinh truyền từ cơ quan
thụ cảm (da…) qua trung ương thần kinh đến cơ quan phản ứng
(cơ, tuyến….)
Cung phản xạ gồm 5 khâu:
Nơron hướng tâm (cảm giác).
Trung ương thần kinh.
Nơron trung gian.
Nơron li tâm(vận động).
Cơ quan phản ứng.
Hãy giải thích phản xạ: kim châm vào tay rụt lại.
Kim (kích thích) vào cơ quan thụ cảm da làm xuất hiện luồng xung
thần kinh theo nơron hướng tâm về trung ương thần kinh (phân tích)
theo nơron li tâm đến cơ ở ngón tay làm co tay, rụt lại.
Thế nào là vòng phản xạ?
3. Vòng phản xạ:
Vòng phản xạ là đường đi của cung phản xạ có kèm theo luồng
thông tin ngược báo về trung ương thần kinh để trung ương điều
chỉnh phản xạ cho thích hợp.
Vòng phản xạ có ý nghóa như thế nào trong đời sống?
Thực chất là để điều chỉnh phản xạ nhờ có luồng thông tin ngược
báo về trung ương.
Phản xạ thực hiện chính xác hơn.
Các em quan sát hình 6-3 SGK
Trung ương thần kinh
Cơ quan phản ứngCơ quan thụ cảm
Hình 6-3. Sơ đồ vòng phản xạ
(1)
(3)
(2)(4)
Củng cố
1) Nơron có cấu tạo như thế nào? Nó có đặc tính gì?
2) Phản xạ là gì? Em hãy lấy những ví dụ về phản xạ xảy ra trong
cuộc sống hằng ngày.
3) Cung phản xạ và vòng phản xạ khác nhau như thế nào?
4) Tìm từ, cụm từ phù hợp điền vào chỗ trống để hoàn chỉnh các câu
sau:
Trong phản xạ luôn có luồng………………………………… báo về trung ương
………………………………….để trung ương điều chỉnh phản
ứng cho thích hợp. Luồng thần kinh bao gồm……………………………… và
đường phản hồi tạo nên…………………………….
thần kinh
cung phản xạ
vòng phản xạ
thông tin ngược
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)