Thực Tập Chuyên Ngành
Ta có thể dùng chương trình Visual Basic 6.0 để tham chiếu và thao tác với cơ sở
dữ liệu, bảng, mẫu tin.
II.2. Thiết kế cơ sở dữ liệu:
Để tạo một cơ sở dữ liệu, trước hết ta phải xác định thông tin gì cần quản lý. Sau
đó thiết kế cơ sở dữ liệu, tạo bảng và các trường định nghĩa kiểu dữ liệu sẽ có. Sau khi
tạo ra cấu trúc cơ sở dữ liệu có thể tạo ra dữ liệu dưới dạng mẫu tin. Ta không thể đưa
dữ liệu vào mà không có bảng hay định nghĩa trường vì dữ liệu sẽ không có chỗ để
chứa. Do đó thiết kế cơ sở dữ liệu cục kỳ quan trọng, nhất là rất khó thay đổi thiết kế
một khi đã tạo ra nó.
II.3. Recordset là gì?
Một khi ta có khả năng tạo bảng, ta cần phải biết cách thao tác với chúng. Thao
tác trên các bảng liên quan đến việc nhập và lấy về dữ liệu từ các bảng khác cũng như
việc kiểm tra và sửa đổi cấu trúc bảng. Để thao tác với cấu bảng, ta dùng các câu lệnh
định nghĩa dữ liệu. Để thao tác dữ liệu trong một bảng, ta dùng Recorset.
Một Recorset là một cấu trúc thể hiện một tập hợp con các mẫu tin lấy về từ cơ
sở dũ liệu. Về khái niệm nó tương tự như một bảng, nhưng có thêm một vài thuộc tính
riêng biệt quan trọng.
Các Recorset thể hiện như các đối tượng, về khái niệm tương tự như là các đối
tượng giao diện người sử dụng (như là các nút lệnh và hộp văn bản) mà ta đã làm quen
với Visual Basic 6.0. Cũng như các kiểu đối tượng khác trong Visual Basic, các đối
tượng Recordset có các thuộc tính và phương thức riêng.
II.4. Tạo lược đồ cơ sở dữ liệu
Mặc dù việc tạo danh sách các bảng và trường là cách tốt nhất để xác định cấu
trúc cơ sở dữ liệu, ta còn có một cách để xem các bảng và trường dưới dạng đồ hoạ. Sau
đó không chỉ xem được các bảng và trường hiện có, mà còn thấy được mối liên hệ giữa
chúng. Để làm được điều này bằng cách là ta tạo lược đồ.
Lược đồ là bản đồ các con đường trong cơ sở dữ liệu. Lược đồ thể hiện các bảng,
trường và mối quan hệ trong cơ sở dữ liệu. Có lược đồ cơ sở dữ liệu là phần quan trọng
trong thiết kế phần mềm vì nó cho ta một cách nhìn nhanh về những gì có trong cơ sở
dữ liệu.
Các lược đồ vẫn có vị trí quan trọng lâu dài sau khi thiết kế cơ sở dữ liệu hoàn
tất. Ta sẽ cần đến lược đồ để thi hành các câu truy vấn trên nhiều bảng. Không có
phương pháp chính thức để tạo lược đồ, tuy vậy Microsoft Access là công cụ tương đối
thuận tiện và dễ dàng trong việc tạo lược đồ.
II.5. Các mối liên hệ
Trang5
Thực Tập Chuyên Ngành
Mối liên hệ là một cách định nghĩa chính thức hai bảng liên hệ với nhau như thế
nào. Khi ta định nghĩa một mối liên hệ ta đã thông báo với bộ máy cơ sở dữ liệu rằng
hai trường trong bảng liên quan được nối với nhau.
Hai trường liên quan với nhau trong một mối liên hệ là khoá chính và khoá
ngoại. Khoá ngoại là khoá trong bảng liên quan chứa bảng sao của khoá chính của bản
chính.
Mối quan hệ sau đó thông báo cho bộ máy cơ sở dữ liệu hai bảng liên quan với
nhau trong mối liên hệ và khoá ngoại nào liên quan với khoá chính nào. Bộ máy
Acceess / Jet không đòi hỏi ta phải khai báo tường minh các mối quan hệ này, nhưng nó
có lợi hơn nếu làm điều này bởi vì nó đơn giản hoá công việc lấy về dữ liệu dựa trên các
mẫu tin nối qua hai hay nhiều bảng.
Ngoài việc ghép các mẫu tin liên quan trong những bảng riêng biệt, ta còn định
nghĩa mối quan hệ để tận dụng thế mạnh tính toàn vẹn tham chiếu, một thuộc tính của
bộ máy cơ sở dữ liệu duy trì các dữ liệu trong một cơ sở dữ liệu nhiều bảng luôn luôn
nhất quán. Khi tính toàn vẹn tham chiếu tồn tại trong một cơ sở dữ liệu, bộ máy cơ sở
dữ liệu sẽ ngăn cản ta xoá một mẫu tin khi các mẫu tin khác tham chiếu đến nó trong cơ
sở dữ liệu.Sau khi đã định nghĩa mối quan hệ trong cơ sở dữ liệu, việc định nghĩa mối
quan hệ này được lưu trữ cho đến khi ta xoá nó.
II.6. Chuẩn hoá
Chuẩn hoá là một khái niệm liên quan đến mối quan hệ. Về cơ bản, nguyên tắc
của chuẩn hoá phát biểu rằng các bảng cơ sở dữ liệu sẽ loại trừ tính không nhất quán và
giảm thiểu sự kém hiệu quả.Các cơ sở dữ liệu được mô tả là không nhất quán khidữ liệu
trong một bảng không tương ứng với các dữ liệu nhập vào trong bảng khác.
Một cơ sở dữ liệu kém hiệu quả không cho phép ta trích ra các dữ liệu chính xác
mà ta muốn. Khi một cơ sở dữ liệu được chuẩn hoá đầy đủ chứa từng mẫu thông tin của
cơ sở dữ liệu trong bảng riêng và xa hơn, xác định từng mẫu thông tin duy nhất thông
qua khoá chính của thông tin đó.
Ta quyết định cách thức để chuẩn hoá cơ sở dữ liệu. Thông thường, mọi thứ về
ứng dụng cơ sở dữ liệu từ thiết kế bảng cho đến truy vấn, từ giao diện người sử dụng
đến cách thức hoạt động của báo cáo đều xuất phát từ cách chuẩn hoá dữ liệu.
III. Giới Thiệu Tổng Quan Về Các Đối Tượng Truy Cập Dữ Liệu Với Lớp
(trong Visual Ba sic 6.0) :
Có một số phương tiện giúp cho việc áp dụng kỹ thuật hướng đối tượng trong
truy cập dữ liệu trong VB:
Trang6
Thực Tập Chuyên Ngành
Gắn mẫu tin duy nhất với một đối tượng: Đây là kỹ thuật đơn giản nhất, không
cần lập trình nhiều. Mỗi trường trong mẫu tin trở thành một thuộc tính của đối tượng;
lấy dữ liệu về từ cơ sở dữ liệu hay lưu dữ liệu vào cơ sở dữ liệu đều được xử lý qua đối
tượng.
Ủy nhiệm xử lý dữ liệu cho một đối tượng Recorset chứa trong một đối tượng:
Đây là kỹ thuật tốt nhất khi ta cần xử lý một số không giới hạn mẫu tin. Kỹ thuật này
cũng dễ lập trình, bởi có nhiều chức năng quản lý được cung cấp sẵn trong các mô hình
đối tượng được sử dụng (DAO hay RDO). Kỹ thuật đặc biệt hữu dụng khi dùng ADO
bởi vì ADO cung cấp khả năng ngắt kết nối với nguồn dữ liệu, cho phép ứng dụng
Client thao tác với dữ liệu không cần thao tác với server. Bởi vì nhiều người sử dụng kết
nối đồng thời là một điểm yếu của các hệ thống Client / Server, ngắt kết nối nghĩa là
giải pháp sẽ linh hoạt hơn.
III.1. Mô hình dữ liệu ADO: (ActiveX Data Object: Đối tượng dữ liệu ActiveX)
Ta có thể hình dung rằng mô hình ADO là một mô hình làm giảm kích thước của
mô hình RDO (Đối tượng dữ liệu từ xa). Mô hình đối tượng dữ liệu ActiveX rất gọn.
Nó được thiết kế để cho phép những người lập trình lấy được một tập các Record từ
nguồn dữ liệu một cách nhanh nhất nếu có thể. Tốc độ và tính đơn giản là một trong các
mục tiêu cối lõi của ADO, mô hình này được thiết kế để cho phép bạn tạo ra một đối
tượng Recordset mà không cần phải duy chuyển qua các đối tượng trung gian khác
trong quá trình. Thực tế chỉ có ba đối tượng cốt lõi sau trong mô hình:
- Connection đại diện kết nối dữ liệu thực sự.
- Command được sử dụng để thực thi các query dựa vào kết nối dữ liệu.
- Recordset đại diện cho một tập các record được chọn query thông qua đối
tượng Command.
Đối tượng Connection có một sưu tập đối tượng con gọi là các đối tượng Errors
đối tượng này giữ lại bất kỳ một thông tin lỗi nào có liên quan đến kết nối. Đối tượng
Command có một sưu tập đối tượng con, Paramters để giữ bất cứ các tham số nào có thể
thay thế cho các query. Recorset cũng có một đối tượng sưu tập con Properties để lưu
các thông tin chi tiết về đối tượng.
Trang7
Sơ đồ mô hình ActiveX Data Object
Connection
Command
Parameter
Thực Tập Chuyên Ngành
III.2. Các thuộc tính ADO đặc biệt:
Mô hình ADO có một số các thuộc tính duy nhất không có các mô hình khác như
DAO và RDO. Các thuộc tính này điều khiển cách thức tạo ra dataset và quyền hạn truy
cập trong một kết nối dữ liệu. Có 7 thuộc tính như sau:
- Connection string (Chuỗi kết nối).
- Command Text (Văn bản câu lệnh).
- Command Type (Kiểu câu lệnh).
- Cursor location (Định vị con trỏ).
- Cursor Type (Kiểu con trỏ).
- Look type (Kiểu khoá).
- Mode type (Kiểu chế độ làm việc).
Chương II: ĐẶC TẢ BÀI TOÁN
Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hoà cần quản lý một số thông chính cần thiết về
bệnh nhân và nhân viên trên hệ thống mạng máy tính cục bộ của bệnh viện. Sau khi
khảo sát hiện trạng phân tích viên nắm được những thông tin chính cần quản lý sau:
Quản lý nhân viên bệnh viện
Trang8
Recorset
Fields
Error
Thực Tập Chuyên Ngành
Mỗi nhân viên của bệnh viện được quản lý các thông tin sau đây: Họ, tên, giới
tính, ngày sinh, nơi sinh, địa chỉ, dân tộc, trình độ chuyên môn, đơn vị công tác, chức
vụ, tôn giáo, chính trị, loại hình đào tạo, ngoại ngữ.
Trong lý lịch quản lý:
- Nơi sinh quản lý: Huyện, tỉnh.
- Địa chỉ quản lý: Số nhà, đường.
Chính trị quản lý Đoàn viên và Đảng viên. Nếu là Đảng viên thì quản lý ngày
vào Đảng, ngày chính thức, chi bộ sinh hoạt.
Nhân viên của bệnh viện được chia làm hai loại: Công chức và hợp đồng.
Nếu là công chức thì quản lý: Ngày vào biên chế, quá trình lương. Quá trình lên
lương của một công chức bao gồm: Ngạch, bậc, ngày lên lương. Mỗi ngạch lương có số
tháng lên lương được xác định trước.
Nếu nhân viên là hợp đồng lao động thì quản lý: Số hợp đồng, ngày bắt đầu hợp
đồng, mức lương, tên và chức vụ của người ký hợp đồng.
Quản lý bệnh nhân
Khi một bệnh nhân nhập viện lần đầu tiên, bệnh viện lưu những thông tin sau:
Họ, tên, giới tính, ngày sinh, địa chỉ, đối tượng.
Bệnh nhân được chia làm hai loại: Loại có bảo hiểm y tế và không có bảo hiểm y
tế. Nếu bệnh nhân có bảo hiểm y tế thì quản lý: Số thẻ bảo hiểm y tế, thời gian hiệu lực,
phần trăm bảo hiểm, nơi khám bệnh ban đầu. Nếu bệnh nhân có thẻ bảo hiểm y tế là
công nhân viên của một tổ chức, cơ quan nào đó thì quản lý thêm: Tên, địa chỉ, điện
thoại, fax cuả cơ quan công tác.
Địa chỉ bệnh nhân và cơ quan quản lý: Số nhà, đường (thôn, ấp), xã (phường),
quận (huyện), tỉnh (thành phố).
Quy trình khám chữa bệnh
Bệnh nhân đến bệnh viện để khám chữa bệnh (vì đây là bệnh viện đa khoa) nên
có các trường hợp sau:
- Bệnh nhân đến để khám chữa các bệnh thông thường.
- Bệnh nhân đang ở trong tình trạng cần cấp cứu đặc biệt (các thủ tục nhập viện
được tiến hành sau).
- Bệnh nhân là sản phụ trong trường hợp cấp cứu (thì được đưa trực tiếp đến
khoa sản).
Nhìn chung, bệnh nhân đến bệnh viện để khám chữa bệnh theo quy trình chung sau:
- Bước 1: Bệnh nhân đến nơi tiếp nhận bệnh nhân (nơi cấp số) để xác lập việc
khám bệnh và được chỉ định một vị trí khám bệnh.
- Bước 2: Bệnh nhân được một bác sĩ khám bệnh.
Trang9
TỈNH
- Mã T
- Tên T
D-TỘC
- Mã DT
- Tên DT
XÃ
- Mã X
- Tên X
NƠI KB
- Mã NKB
- Tên NKB
BH Y TẾ
- Số TBHYT
- Ngày bắt đầu
- Ngày K thúc
- Phần trăm
CÁN BỘ
TTDT
- Mã
PTTDT
- Số tiền DT
Đ.TƯỢNG
- Mã ĐT
- Tên ĐT
QTL
-NgàyLL
T-ĐỘ
- Mã TĐ
- Tên TĐ
LHĐT
- Mã LHĐT
- Mã LHĐT
Đ-VIÊN
-Ngày VĐ
-Ngày CT
ĐCNTBN
ĐCNTBN
- Số nhà BN
Thực Tập Chuyên Ngành
- Bước 3: Sau khi khám xong bệnh nhân thuộc một trong hai loại: Điều trị tại
nhà hay nhập viện.
+ Bước 3.1: Nếu bệnh nhân điều trị tại nhà thì bác sĩ cho một toa thuốc
trên đó ghi đầy đủ tên thuốc, số lượng và cách dùng. Nếu bệnh nhân có thẻ bảo hiểm y
tế thì đến nơi cấp thuốc bảo hiểm y tế để nhận thuốc và trả một phần giá thuốc theo quy
định phần trăm trên thẻ bảo hiểm. Ngược lại, bệnh nhân phải trả tất cả chi phí khám
bệnh và tự mua thuốc.
+ Bước 3.2: Nếu bệnh nhân phải nhập viện thì bác sĩ khám bệnh cho một
lệnh nhập viện, trên đó có ghi đầy đủ thông tin về bệnh nhân, căn bệnh dự đoán và đưa
đến khoa điều trị.
- Bước 4: Tại khoa điều trị, bệnh nhân sẽ được chuẩn đoán và lập một bệnh án
chi tiết. Trên bệnh án ghi đầy đủ thông tin về bệnh nhân và căn bệnh mà bệnh mắc phải.
Quá trình điều trị bệnh nhân được thể hiện đầy đủ trên bệnh án. Trong một khoảng thời
gian quy định tuỳ theo bệnh nhân, bệnh nhân được một bác sĩ khám, cho một toa thuốc.
Trên toa thuốc ghi tên thuốc, số lượng và cách dùng.
Trong quá trình điều trị, bệnh nhân có thể sử dụng các dịch vụ hỗ trợ khám bệnh
như: Xét nghiệm, X_quang, siêu âm,… Việc sử dụng cũng theo chỉ định của bác sĩ
khám chữa bệnh. Mỗi dịch vụ có giá tiền riêng.
Khi bệnh nhân điều trị có thể lựa chọn loại phòng nằm điều trị với giá dịch vụ
riêng cho mỗi loại phòng.
- Bước 5: Thanh toán viện phí: Trong quá trình điều trị, cứ 3 ngày, bệnh viện yêu
cầu bệnh nhân thanh toán viện phí một lần (bằng cách bệnh nhân sẽ đóng một số tiền
tạm ứng tuy theo khả năng của mình), sau khi xuất viện nhân viên sẽ căn cứ vào số tiền
tạm ứng trên sẽ tính để biết được bệnh nhân đã thanh toán đầy đủ tiền viện phí chưa.
Nếu bệnh nhân có thẻ bảo hiểm y tế thì chỉ đóng phần trăm viện phí theo bảo hiểm bao
gồm tiền thuốc và các dịch vụ hỗ trợ chữa trị và khám bệnh. Riêng tiền phòng, nếu có
thẻ bảo hiểm y tế, bệnh nhân cũng chỉ được bảo hiểm trên loại phòng rẻ nhất, nếu bệnh
nhân nằm điều trị ở loại phòng có giá tiền cao thì tự trả phần chênh lệch. Khi xuất viện,
bệnh nhân thanh toán toàn bộ số viện phí còn lại.
Trong quá trình điều trị, nếu có bệnh nhân trốn viện, không thanh toán viện phí.
Bệnh viện lưu lại tất cả các thông tin về bệnh nhân trốn viện. Nếu sau khi chữa trị 3
ngày mà bệnh nhân không đóng tạm ứng tiền viện phí (hay tiền tạm ứng viện phí trước
đó đã hết), thì khoa (phòng) nơi điều trị bệnh nhân trình ban lãnh đạo biết để xem xét
giải quyết.
- Bước 6: Theo chu kỳ mỗi tháng, bệnh viện thanh toán tiền viện phí với Bảo
hiểm y tế.
Trang10
TỈNH
- Mã T
- Tên T
D-TỘC
- Mã DT
- Tên DT
XÃ
- Mã X
- Tên X
NƠI KB
- Mã NKB
- Tên NKB
BH Y TẾ
- Số TBHYT
- Ngày bắt đầu
- Ngày K thúc
- Phần trăm
CÁN BỘ
TTDT
- Mã
PTTDT
- Số tiền DT
Đ.TƯỢNG
- Mã ĐT
- Tên ĐT
QTL
-NgàyLL
T-ĐỘ
- Mã TĐ
- Tên TĐ
LHĐT
- Mã LHĐT
- Mã LHĐT
Đ-VIÊN
-Ngày VĐ
-Ngày CT
ĐCNTBN
ĐCNTBN
- Số nhà BN
Thực Tập Chuyên Ngành
Chương III: PHÂN TÍCH THIẾT KẾ HỆ THỐNG THÔNG TIN.
III.1. MÔ HÌNH QUAN NIỆM DỮ LIỆU
Trang11
(1,n)
TỈNH
- Mã T
- Tên T
ĐƠN VỊ
- Mã ĐV
- Tên ĐV
D-TỘC
- Mã DT
- Tên DT
C-MÔN
- Mã CM
- Tên CM
C-VỤ
- Mã CV
- Tên CV
NHÂN VIÊN
- Mã NV
- Họ NV
- Tên NV
- Ngày sinh
- Giới tính
- Số nhà
NV-ĐV
(1,n)
(1,1)
NV-DT
(1,n)
(1,1)
NV-
CM
(1,n)
(1,1)
NV-
CV
(1,1)
(1,n)
HUYỆN
- Mã H
- Tên H
H-T
(1,n)
(1,1)
XÃ
- Mã X
- Tên X
X-H
(1,1)
(1.n)
ĐƯỜNG
- Mã Đ
- Tên Đ
BN-
TU
(1,n)
(1,1)
NƠI
SINH
(1,n)
(1,1)
K-BỆNH
- Ngày KB
- NDKB
- CPKB
(1,n)
VỊ TRÍ KB
- Mã VTKB
- Tên VTKB
(1,n)
TOA-BH
- Lần
TBH
- SLT1
- Đ-giá
T1
(1,n)
THUỐC
- Mã T
- Tên T
(1,n)
BỆNH ÁN
- Mã BA
- Ngày vào
- Ngày ra
- ĐGphòng
D-D-VỤ
- Lần SD
- ĐGDV
DỊCH VỤ
- Mã DV
- Tên DV
T.TIỀN DV
- Mã TTDV
- Số tiền DV
BỆNH NHÂN
- Mã BN
- Họ BN
- Tên BN
- Ngày sinh BN
- Giới tính BN
NƠI ĐTRỊ
_ Mã NĐT
_ Tên NĐT
NƠI KB
- Mã NKB
- Tên NKB
CƠ QUAN
- Mã CQ
- Tên CQ
- ĐTCQ
- Fax CQ
BH Y TẾ
- Số TBHYT
- Ngày bắt đầu
- Ngày K thúc
- Phần trăm
DTHUỐC
- Lần DT
- SLT 2
- ĐGT 2
BN-
H
(1,1)
(1,n)
(1,n)
(1,n)
CÁN BỘ
CB-CQ
(1,1)
(1,n)
NKB BĐ
(1,1)
TTDT
- Mã
PTTDT
- Số tiền DT
(1,n)
(1,n)
(1,n)
(1,n)
(1,n)
Đ.TƯỢNG
- Mã ĐT
- Tên ĐT
(1,n)
BN-ĐT
(1,n)
(1,n)
(1,1)
QTL
-NgàyLL
(1,1)
(1,n)
T-ĐỘ
- Mã TĐ
- Tên TĐ
T-GIÁO
- Mã TG
- Tên TG
N-NGỮ
- Mã NN
- Tên NN
LHĐT
- Mã LHĐT
- Mã LHĐT
Đ-VIÊN
-Ngày VĐ
-Ngày CT
CHI BỘ
- Mã CB
- Tên CB
C-CHỨC
- Ngày vào BC
B-LƯƠNG
- Mã BL
- HSL
N-LƯƠNG-
- Mã NL
- Tên NL
- Số TLL
HỢP ĐỒNG
- Số HĐ
- Ngày BĐ
- Mức Lương
ĐV
-
CB
NV-TĐ
NV-Đ
NV-TG
NV-NN
- Cấp độ
NV-
ĐT
NKHĐ
(1,1)
(1,1)
(1,1)
(1,1)
BL-N
(1,n)
(1,1)
(1,1)
(1,1)
(1,1)
(1,n)
ĐCNTBN
ĐCNTBN
- Số nhà BN
TẠM ỨNG
- Mã TU
- Số tiền TU
- Ngày TU
- Số lần TU
BN-X
BN-Đ
(1,1)
(1,1)
(1,n)
(1,n)
(1,n)
(1,n)
(1,n)
(1,n)
(1,1)
(1,n)
(1,n)
Thực Tập Chuyên Ngành
III.2. MÔ HÌNH TỔ CHỨC DỮ LIỆU
1. TỈNH(Mã tỉnh, Tên tỉnh)
2. HUYỆN(Mã huyện, Tên huyện, Mã tỉnh)
3. ĐƯỜNG(Mã đường, Tên đường)
4. XÃ(Mã xã, Tên xã, Mã huyện)
5. ĐƠN VỊ(Mã đơn vị, Tên đơn vị)
6. DÂN TỘC(Mã dân tộc, Tên dân tộc)
7. CHUYÊN MÔN(Mã chuyên môn, Tên chuyên môn)
8. CHỨC VỤ(Mã chức vụ, Tên chức vụ)
9. KHÁM BỆNH(NgàyKB, Mã NV, Mã VTKB,Mã BN, NDKB, CPKB)
10.VỊ TRÍ KHÁM BỆNH(Mã VTKB, Tên VTKB)
11.TOA-BH(Ngày KB, Lần toa-BH, Số TL1, Đơn giá T1, Mã Thuốc)
12.THUỐC(Mã thuốc, Tên thuốc)
13.BỆNH ÁN(Mã bệnh án, Mã nơi ĐT, Ngày KB, Ngày vào, Ngày ra,
ĐG phòng)
14.NƠI ĐIỀU TRỊ(Mã NĐT, Tên NĐT)
15.DÙNG THUỐC(Mã bệnh án, Lần DT, SLT2, Đơn giá T2, Mã thuốc)
16.THANH TOÁN DÙNG THUỐC(Mã PTTDT, Lần DT, Số tiền DT)
17.DÙNG DỊCH VỤ(Mã BA, Lần DDV, Mã DV, ĐGDV)
18.THÀNH TIỀN DV(Lần SD, Mã TTDV, Số tiền DV)
19.NHÂN VIÊN(Mã NV, Họ NV,Tên NV, Ng-sinh, Nơi sinh,Giới tính, S-nhà,
Mã ĐV, Mã CM, Mã CV, Mã đường, Mã huyện, Mã DT, Mã TG,
Mã LHĐT, Mã TĐ)
20.BỆNH NHÂN(Mã BN, Họ BN, Tên BN, Ngày sinh, Giới tính,
Số nhà BN, Mã đối tượng).
21.BH Y TẾ(Mã BN, Số TBHYT, Ngày BĐ, Ngày KT, Phần trăm,Mã NKB)
22.CÁN BỘ(Mã BN, Mã CQ)
23.CƠ QUAN(Mã CQ, Tên CQ, Điện thoại CQ, Fax CQ)
24.NƠI KB(Mã NKB, Tên NKB)
25. DỊCH VỤ(Mã DV, Tên DV)
26. NGOẠI NGỮ(Mã NN, Tên NN)
27. TÔN GIÁO(MãTG, Tên TG)
28. LOẠI HÌNH ĐÀO TẠO(Mã LHĐT, Tên LHĐT)
29. HỢP ĐỒNG(Mã BN, Số HĐ, Ngày BĐ, Mức lương)
30. ĐẢNG VIÊN(Mã NV, Ngày VĐ, Ngày CT, Mã CB)
31. CÔNG CHỨC(Mã NV, Ngày vào BC)
32. ĐỐI TƯỢNG(Mã ĐT, Tên ĐT)
33. CHI BỘ(Mã CB, Tên CB)
34. QTL(Mã NV, Mã BL, NgàyLL)
35. BẬC LƯƠNG(Mã BL, HSL, Mã NL)
36. ĐCNTBN(Mã BN, Mã Xã)
37. ĐCTTBN(Mã BN, Số nhà BN, Mã đường, Mã huyện)
38. NV-NN(Mã NV, Mã NN, Cấp độ)
39. NGẠCH LƯƠNG(Mã NL, Tên NL, Số TLL)
Trang12
Thực Tập Chuyên Ngành
III.3. MÔ HÌNH VẬT LÝ DỮ LIỆU
1. TỈNH(Mã tỉnh, Tên tỉnh)
TỈNH
Tên thuộc tính Kiểu dữ liệu Kích thước Ràng buộc toàn vẹn
Mã tỉnh (K) Text 2 Len()=2
Tên tỉnh Text 20
Theo khảo sát thực tế tại BV tỉnh Khánh Hoà quy định Mã tỉnh là 2 số.
Ví dụ: 01 là mã của Khánh Hoà.
02 là mã của tỉnh Bình Thuận.
2. HUYỆN(Mã huyện, Tên huyện, Mã tỉnh)
HUYỆN
Tên thuộc tính Kiểu dữ liệu Kích thước Ràng buộc toàn vẹn
Mã huyện (K) Text 4 Len()=4
Tên huyện Text 25
Mã tỉnh Text 2 Lookup(T)
Ví dụ: 0101: Là mã của TP Nha Trang.
0102: Là mã của huyện Ninh Hoà.
3. ĐƯỜNG(Mã đường, Tên đường)
ĐƯỜNG
Tên thuộc tính Kiểu dữ liệu Kích thước Ràng buộc toàn vẹn
Mã đường (K) Text 4 Len()=4
Tên đường Text 30
4. XÃ(Mã xã, Tên xã, Mã huyện)
XÃ
Tên thuộc tính Kiểu dữ liệu Kích thước Ràng buộc toàn vẹn
Mã xã (K) Text 6 Len()=6
Tên xã Text 25
Mã huyện Text 4 Lookup(H)
Ví dụ: 010101: Phường Xương Huân(Nha Trang).
010203: Xã Ninh Hưng(huyện Ninh Hoà).
5. ĐƠN VỊ(Mã đơn vị, Tên đơn vị)
ĐƠN VỊ
Tên thuộc tính Kiểu dữ liệu Kích thước Ràng buộc toàn vẹn
Mã ĐV (K) Text 2 Len()=2
Tên ĐV Text 50
Ví dụ: 01: Khoa nội.
02: Khoa ngoại.
03: Khoa nhi.
Trang13
Thực Tập Chuyên Ngành
6. DÂN TỘC(Mã dân tộc, Tên dân tộc)
DÂN TỘC
Tên thuộc tính Kiểu dữ liệu Kích thước Ràng buộc toàn vẹn
Mã DT (K) Text 2 Len()=2
Tên DT Text 10
7. CHUYÊN MÔN(Mã chuyên môn, Tên chuyên môn)
CHUYÊN MÔN
Tên thuộc tính Kiểu dữ liệu Kích thước Ràng buộc toàn vẹn
Mã CM (K) Text 2 Len()=2
Tên CM Text 50
8. CHỨC VỤ(Mã chức vụ, Tên chức vụ)
CHỨC VỤ
Tên thuộc tính Kiểu dữ liệu Kích thước Ràng buộc toàn vẹn
Mã CV (K) Text 2 Len()=2
Tên CV Text 20
9. KHÁM BỆNH(Ngày KB, Mã BN, Mã VTKB, Mã BN, NDKB, CPKB)
KHÁM BỆNH
Tên thuộc tính Kiểu dữ liệu Kích thước Ràng buộc toàn vẹn
Ngày KB (K) Date <Date()
Mã NV (K) Text 9
Mã VTKB (K) Text 3
Mã BN (K) Text 9
Nội dung KB Text 50 Len()=50
Chi phí KB Currency Genneral Num >0
10.VỊ TRÍ KHÁM BỆNH(Mã vị trí, Tên vị trí)
VỊ TRÍ KHÁM BỆNH
Tên thuộc tính Kiểu dữ liệu Kích thước Ràng buộc toàn vẹn
Mã VTKB (K) Text 3 Len()=3
Tên VTKB Text 50
11.TOA-BH(Ngày KB, Lần toa-BH, Số TL1, Đơn giá T1, Mã Thuốc)
TOA-BH
Tên thuộc tính Kiểu dữ liệu Kích thước Kích thước
Ngày KB (K) Date <Date()
Lần toa BH Text 2
Số TL1 Text 2
Đơn giá T1 Currency Genneral Num >0
Mã Thuốc Text 8 Lookup(T)
12.THUỐC(Mã thuốc, Tên thuốc)
Trang14
Thứ Hai, 20 tháng 1, 2014
Lập trình C
Chỉång I : Täøng quan
Trang 5
Vê dủ :
#include <stdio.h> // khäng phi l lãûnh
main()
{
int i,j;
i=0;
return 0; // ba dng trãn l 3 lãûnh nãn cọ dáúu ;
}
III.
Cáúu trục chung ca chỉång trçnh :
Chỉång trçnh C l mäüt táûp håüp nhiãưu hm trong âọ phi cọ 1 hm chênh gi l main().
Hm l âoản m lãûnh âäüc láûp âỉåüc âàût tãn v thỉûc hiãûn mäüt cäng viãûc xạc âënh khi
âỉåüc gi âãún. Mäüt hm cọ thãø gi âãún nhiãưu hm khạc.
Hm main() l hm âỉåüc mạy tênh thỉûc hiãûn trỉåïc tiãn trong mäüt chỉång trçnh.
void ham1(void)
{
}
void ham2(void)
{
}
main()
{
ham1();
ham2();
}
Chỉång I : Täøng quan
Trang 6
Mäüt chỉång trçnh C thỉåìng cọ cáúu trục nhỉ sau :
/* Cạc chè thë tiãưn xỉí lê */
#include
#define
typedef /* âënh nghéa cạc kiãøu dỉỵ liãûu */
/* khai bạo ngun máùu cạc hm*/
kiãøu_dỉỵ_liãûu tãn_hm(tham_säú);
khai bạo cạc biãún ton củc;
/* chỉång trçnh chênh */
main()
{ /* cạc cáu lãûnh*/
return 0;
}
/* khai bạo cạc hm*/
kiãøu_dỉỵ_liãûu tãn_hm(tham_säú)
{ /* cạc cáu lãûnh */
return (giạ_trë_tr_vãư);
}
Vê dủ :
#include <stdio.h> // chè thë tiãưn xỉí lê
void main() // hm main()
{
printf(“\nChao cac ban !”); // cáu lãûnh
}
Vê dủ : tênh diãûn têch hçnh chỉỵ nháût biãút chiãưu di v chiãưu räüng cọ sỉí dủng hm
#include <stdio.h>
#include <conio.h>
int tich(int x,int y); // khai bạo ngun máùu hm
main()
{
int x,y; // khai bạo biãún
printf(“\nNhap chieu dai:”);scanf(“%d”,&x); // hm âc tỉì bn phêm
printf(“\nNhap chieu rong:”);scanf(“%d”,&y);
printf(“\nDien tich hinh chu nhat: %d”,tich(x,y)); // hm in ra mn hçnh
getch(); // âc mäüt kê tỉû âãø chåì
return 0;
}
int tich(int x,int y) // âënh nghéa hm
{
return (x*y);
}
Chỉång I : Täøng quan
Trang 7
Vê dủ : tênh diãûn têch hçnh chỉỵ nháût biãút chiãưu di v chiãưu räüng khäng dng hm
#include <stdio.h>
#include <conio.h>
main()
{
int x,y;
printf(“\nNhap chieu dai:”);scanf(“%d”,&x);
printf(“\nNhap chieu rong:”);scanf(“%d”,&y);
printf(“\nDien tich hinh chu nhat: %d”,x*y);
getch();
return 0;
}
IV.
Bi táûp:
1. Xáy dỉûng thût toạn v v så âäư khäúi ca cạc bi toạn sau:
a. Tênh n!
b. Tênh
∑
=
n
i
i
1
c. Gii phỉång trçnh ax + b = 0
d. Gii phỉång trçnh ax
2
+ bx + c = 0
e. Gii phỉång trçnh ax
3
+ bx
2
+ cx + d = 0
f. Gii phỉång trçnh ax
4
+ bx
3
+ cx
2
+ dx + e = 0
2. Tênh chu vi, diãûn têch ca hçnh trn biãút bạn kênh r = 3 cm.
3. Âỉa ra mn hçnh dng chỉỵ : “ Män hc ngän ngỉỵ láûp trçnh C “ .
Chỉång II : Kiãøu dỉỵ liãûu, biãún v hàòng
Trang 8
Ch−¬ng II. KIÃØU DỈỴ LIÃÛU, BIÃÚN V HÀỊNG
I.
Kiãøu dỉỵ liãûu:
Kiãøu dỉỵ liãûu l táûp håüp cạc giạ trë m cạc biãún thüc kiãøu âọ cọ thãø nháûn âỉåüc.
Mäùi kiãøu dỉỵ liãûu cọ mäüt säú phẹp toạn tỉång ỉïng.
Cạc kiãøu dỉỵ liãûu âỉåüc phán loải nhỉ sau :
II.
Biãún v hàòng, cạc phẹp gạn cå bn:
Biãún dng âãø lỉu dỉỵ liãûu cọ thãø thay âäøi giạ trë âỉåüc.
Hàòng dng âãø lỉu dỉỵ liãûu khäng thãø thay âäøi.
Biãún v hàòng l vng nhåï lỉu trỉỵ dỉỵ liãûu âỉåüc âàût tãn cho dãù truy cáûp (khäng phi
dng âëa chè) .
Trỉåïc khi sỉí dủng biãún v hàòng ta cáưn khai bạo trỉåïc.
II.1.
Khai bạo v khåíi tảo biãún:
Khai bạo biãún : kiãøu_dỉỵ_liãûu danh_sạch_cạc_tãn_biãún
Ta cọ thãø khai bạo nhiãưu biãún cng kiãøu cng mäüt lục, cạc biãún cạch nhau dáúu pháøy.
Vê dủ : int dem, tam, x, y;
float tr_binh;
Khåíi tảo biãún : biãún = biãøu thỉïc
Vê dủ : int x ;
x = 10;
hồûc : int x =10 ;
Ta cáưn chụ x = y khäng phi l x bàòng y m l gạn giạ trë ca y vo x.
Vê dủ : int x,y;
y=x;
kiãøu säú ngun
kiãøu säú thỉûc
kiãøu kê tỉû
kiãøu logic
kiãøu cå såí
kiãøu vä hỉåïng
tỉû âënh nghéa
kiãøu liãût kã
kiãøu vä hỉåïng
âån gin
kiãøu dỉỵ liãûu cọ
cáúu trục
kiãøu file
kiãøu array
kiãøu struct
kiãøu con tr
Kiãøu
dỉỵ
liãûu
Chỉång II : Kiãøu dỉỵ liãûu, biãún v hàòng
Trang 9
Ta nãn nhåï ràòng bäü nhåï mạy tênh khäng räùng khi mạy tênh lm viãûc. Cạc khäúi nhåï cáúp
phạt cho biãún cọ thãø â cọ giạ trë trỉåïc âọ. Ta chỉa khåíi tảo x nãn ta khäng biãút âỉåüc giạ trë x.
II.2.
Khai bạo v khåíi tảo hàòng:
Khai bạo hàòng :
const kiãøu_dỉỵ_liãûu tãn_hàòng = giạ trë hàòng
Vê dủ : const int so_luong = 50 ;
const float sai_so = 0.5 ;
II.3.
Phẹp gạn:
Biãún nháûn giạ trë qua phẹp gạn våïi dáúu bàòng : tãn_biãún = biãøu thỉïc
Vê dủ : a = 5; // gạn cho a giạ trë l 5
b = a - 4; // tênh giạ trë a - 4 räưi gạn giạ trë âọ cho b
Phẹp gạn kẹp :
Vê dủ : a = b = c = 7 ;
a = (b = 4 ) + ( c = 5 ) ;
Khi ta sỉí dủng phẹp gạn kẹp, cáu lãûnh s ngàõn hån tuy nhiãn khäng nãn lảm dủng.
III.
Kiãøu säú ngun:
Cạc kiãøu säú ngun l nhỉỵng táûp håüp con ca táûp Z, khäng phi l ton bäü táûp Z .
•
Cạc kiãøu säú ngun ca C våïi cạc di giạ trë khạc nhau :
Kiãøu biãún Tỉì khoạ Säú byte
Di giạ trë
Character char 1 -128 ÷ 127
Integer int 2
-32768
÷ 32767
Short integer short 2 -32768 ÷ 32767
Long integer long 4
-2147483648
÷
2147483647
Unsigned character unsigned char 1 0 ÷ 255
Unsigned integer unsigned int 2
0
÷
65535
Unsigned short integer unsigned short 2
0
÷
65535
Unsigned long integer unsigned long 4
0
÷
4294967295
Våïi táút c cạc kiãøu, ta chè nãn gạn cho biãún cạc giạ trë nàòm trong di giạ trë ca kiãøu
âọ, nãúu khäng ta s nháûn âỉåüc kãút qu khäng mong mún màûc d C khäng thäng bạo läùi.
Kiãøu int l kiãøu thäng dủng nháút. Kiãøu char thỉûc ra l kiãøu kê tỉû nhỉng C cho phẹp sỉí
dủng kiãøu char nhỉ l kiãøu ngun: trong biãøu thỉïc säú hc thç char âỉåüc hiãøu l kiãøu ngun.
•
Cạc phẹp tênh säú hc âäúi våïi säú ngun :
Phẹp toạn Kê hiãûu Vê dủ
Cäüng + x+y
Trỉì - x-y
Nhán * x*y
Chia láúy pháưn ngun / x/y
Chia láúy pháưn dỉ % x%y
Tàng ++ x++ hồûc ++x
Gim x hồûc x
Chỉång II : Kiãøu dỉỵ liãûu, biãún v hàòng
Trang 10
Vê dủ : 10 % 3 =1 ; 5 / 3 = 1 ;
•
Biãøu diãùn säú ngun dỉåïi dảng Hexa ( hãû tháûp lủc phán) :
Hãû tháûp phán sỉí dủng : 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9
Hãû nhë phán sỉí dủng : 0 1
Hãû tháûp lủc phán sỉí dủng : 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F
Vê dủ : säú 53 åí dảng nhë phán l 110101, åí dảng Hexa l 35.
Säú ngun âỉåüc biãøu diãùn dỉåïi dảng Hexa : 0xgiạ_trë_Hexa hồûc 0Xgiạ_trë_Hexa
Vê dủ : 0x12 (=18) ; 0X12 (=18)
Âäúi våïi säú hãû 8 ta viãút thãm säú 0 vo trỉåïc : 0giạ_trë_Oct
Vê dủ : 0123 (=83)
• Biãøu diãùn säú ám trong mạy tênh:
Säú ám : Vê dủ : int x= - 21 ;
21 : 0000 0000 0001 0101
Säú b 1 : 1111 1111 1110 1010
Säú b 2 : 1111 1111 1110 1011
• Hiãûn tỉåüng trn säú :
Hiãûn tỉåüng ny xy ra khi kãút qu dỉû kiãún ca phẹp tênh säú hc vỉåüt ra khi di giạ trë
cọ thãø biãùu diãùn âỉåüc ca kiãøu dỉỵ liãûu âọ. Lục âọ kãút qu thỉûc tãú s l kãút qu sai.
Vê dủ : 32767 + 1 s cọ kãút qu -32768
Âãø khàõc phủc ta chuøn sang sỉí dủng cạc kiãøu dỉỵ liãûu cọ di giạ trë cho phẹp räüng hån
Chụng ta nãn khai bạo våïi kiãøu dỉỵ liãûu täúi ỉu âãø vỉìa cọ kãút qu mong mún vỉìa tiãút
kiãûm bäü nhåï.
Nãúu chụng ta âàût mäüt säú ám vo biãún khäng dáúu hồûc âàût mäüt säú vo kiãøu dỉỵ liãûu cọ
di giạ trë nh hån säú âọ thç trçnh biãn dëch s khäng bạo läùi nhỉng ta s cọ kãút qu khäng
mong mún.
• Hàòng säú ngun cọ kiãøu âënh trỉåïc :
Âäi khi chụng ta mún ghi cạc hàòng säú våïi kiãøu âënh trỉåïc mäüt cạch tỉåìng minh âãø
âm bo âäü chênh xạc : ghi thãm 1 kê tỉû vo cúi säú âọ
Vê dủ : U : unsigned int
UL : unsigned long int
0x123L: hàòng säú ngun dỉåïi dảng Hexa kiãøu long.
Vê dủ : signed char ch= 0xFF;
int x= 0xFFFF;
unsigned int y= 0xFFFFu;
printf("\n The decimal of signed 0xFF is %d", ch); -1
printf("\n The decimal of signed 0xFFFF is %d", x); -1
printf("\n The decimal of unsigned 0xFFFFu is %u", y); 65535
printf("\n The hex of decimal 12 is %#X ", 12); 0XC
printf("\n The hex of decimal -12 is %#X ", -12); 0XFFF4
Chỉång II : Kiãøu dỉỵ liãûu, biãún v hàòng
Trang 11
IV.
Kiãøu säú thỉûc:
• Cạc kiãøu säú thỉûc ca C :
Kiãøu biãún Tỉì khoạ Säú byte
Di giạ trë
Säú thỉûc cọ âäü chênh xạc âån float 4
1.2E-38 ÷ 3.4E38
Säú thỉûc cọ âäü chênh xạc kẹp double 8 2.2E-308 ÷ 1.8E308
Säú thỉûc cọ âäü chênh xạc kẹp âäü di låïn long double 10
3.4E-4932 ÷ 3.4E4932
Biãøu diãùn säú thỉûc åí dảng tháûp phán :
Vê dủ : 3.14 ; 2.718281828
Biãøu diãùn säú thỉûc åí dảng khoa hc :
Vê dủ : 6.023e23=6.023E23 (= 6.023 * 10
23
)
Trong vê dủ trãn, pháưn âënh trë l 6.023, pháưn m l 23
Pháưn âënh trë v pháưn m cọ thãø cọ dáúu âi km, chụng âỉåüc viãút liãưn nhau khäng cọ
dáúu ngàn cạch. Vê dủ : -12.23e-23
Pháưn ngun hay pháưn tháûp phán cọ thãø khäng cọ nhỉng dáúu cháúm khäng thãø thiãúu.
Vê dủ : 3. .14
Ta âãø : 3 l säú ngun nhỉng 3. l säú thỉûc.
• Biãøu diãùn säú tháûp phán trong mạy tênh:
Säú tháûp phán : Vê dủ : 12.5 : 1100.1
0.25 : 0.01
Quy trçnh chuøn âäøi .
• Hàòng säú thỉûc cọ kiãøu âënh trỉåïc :
Tỉång tỉû nhỉ säú ngun :
F : kiãøu float
L : kiãøu long
• Cạc phẹp toạn våïi kiãøu säú thỉûc :
Phẹp cäüng ( + ) , trỉì ( - ) , nhán ( * ) , chia ( / ) , phẹp tàng gim.
Phẹp chia (/) âäúi våïi säú thỉûc s cho kãút qu l säú thỉûc. Säú thỉûc khäng cọ phẹp %.
Khai bạo v khåíi tảo säú thỉûc : tỉång tỉû nhỉ säú ngun :
float x;
x=0.3333;
Hồûc float x=0.3333;
Do cạch lỉu trỉỵ säú thỉûc trong mạy tênh, ta khäng nãn kiãøm tra sỉû bàòng nhau giỉỵa 2 säú
thỉûc m ta kiãøm tra fabs( a - b ) < esp hay khäng.
V.
Kiãøu Boolean:
Thỉûc ra ngän ngỉỵ C khäng âënh nghéa r rng kiãøu Boolean. Kiãøu ny täưn tải dỉåïi
dảng säú ngun.
Säú ngun cọ giạ trë 0 âỉåüc hiãøu l FALSE, cn lải âỉåüc hiãøu l TRUE. Nãúu kãút qu l
FALSE thç cọ giạ trë l 0, nãúu kãút qu l TRUE thç cọ giạ trë l 1.
Cạc phẹp toạn logic v cạc phẹp toạn quan hãû cho kãút qu kiãøu Boolean
Chỉång II : Kiãøu dỉỵ liãûu, biãún v hàòng
Trang 12
Cạc toạn tỉí våïi kiãøu Boolean :
Toạn tỉí Phẹp toạn logic nghéa
&& AND Phẹp v
|| OR Phẹp hồûc
! NOT Phẹp ph âënh
Cạc phẹp toạn quan hãû :
Kê hiãûu nghéa
!= so sạnh khạc nhau
== so sạnh bàòng nhau
>= so sạnh låïn hån hồûc bàòng
<= so sạnh nh hån hồûc bàòng
> so sạnh låïn hån
< so sạnh nh hån
VI.
Kiãøu kê tỉû (character):
Mäùi giạ trë kiãøu char chiãúm 1 byte v âỉåüc biãøu diãùn thäng qua bng m ASCII.
Cạc kiãøu kê tỉû trong C :
Kiãøu biãún Tỉì khoạ Säú byte Di giạ trë
Kiãøu cọ dáúu char ( signed char) 1
-128
÷
127
Kiãøu khäng dáúu unsigned char 1
0 ÷ 255
Phán loải :
• Cạc kê tỉû vàn bn cọ m tỉì 32 âãún 126, cọ thãø âỉa ra mn hçnh v mạy in. Cạc
kê tỉû ny gäưm cạc kê tỉû ! ” # $ % & , cạc con säú, cạc chỉỵ cại thỉåìng v hoa,
•
Cạc kê tỉû âiãưu khiãøn cọ m tỉì 0 âãún 31, nọi chung cạc kê tỉû ny khäng thãø âỉa
ra mn hçnh. Mäüt säú kê tỉû âiãưu khiãøn :
Ta cáưn phán biãût hai kê tỉû ‘0’ v ‘\0’ : Kê tỉû ‘0’ l säú 0 cọ m 48, cn kê tỉû ‘\0’ l kê tỉû
NULL cọ m 0.
Kê tỉû Dy m Giạ trë hexa Giạ trë tháûp phán
âäø chng BEL \a x07 7
xoạ trại BS \b x08 8
nhy cạch ngang \t x09 9
nhy cạch âỉïng \v x0B 11
xúng dng måïi \n x0A 10
sang trang \f x0C 12
vãư âáưu dng \r x0D 13
dáúu “ \” x22 34
dáúu ‘ \’ x27 39
dáúu ? \? x3F 63
dáúu \ \\ x5C 92
dáúu NULL \0 x00 0
Chỉång II : Kiãøu dỉỵ liãûu, biãún v hàòng
Trang 13
Vê dủ : Âãø in ra mäüt dng våïi tiãúng chng trỉåïc v sau dng chỉỵ :
printf(“\aHello%c”,7);
• Cạc kê tỉû âäư ha cọ m säú tỉì 127 âãún 255. Cạc kê tỉû ny cọ thãø âỉa ra mn hçnh
nhỉng khäng thãø âỉa ra mạy in nhåì cạc lãûnh DOS.
Hàòng kê tỉû âỉåüc biãøu diãùn nàòm giỉỵa 2 dáúu nhạy âån : ‘a’,’7’,
Kê tỉû âỉåüc biãøu diãùn dỉåïi dảng Hexa : \xHHH
Kê tỉû âỉåüc biãøu diãùn dỉåïi dảng Octal : \DDD
Vê dủ : ‘A’ cọ thãø viãút nhỉ sau : \x41 hồûc \101
Mäüt säú hm xỉí lê kê tỉû : (âỉåüc cung cáúp trong thỉ viãûn ctype.h)
Hm Tạc dủng
int toascii(int c) chuøn c thnh m ASCII
int tolower(int c) chuøn c thnh chỉỵ thỉåìng
int toupper(int c) chuøn c thnh chỉỵ hoa
Vê dủ : Nháûp chỉỵ thỉåìng tỉì bn phêm v chuøn thnh chỉỵ hoa:
#include <stdio.h>
#include <conio.h>
#include <ctype.h>
main()
{
int chu_thuong,chu_hoa;
chu_thuong=getchar();
chu_hoa=toupper(chu_thuong);
putchar(chu_hoa);
getch();
return 0;
}
Vê dủ : Chuøn mäüt säú thnh m ASCII
#include <stdio.h>
#include <conio.h>
#include <ctype.h>
main()
{
int number,result;
number=511;
result=toascii(number);
printf(“\n%d %d %c\n”, number, result, result);
getch();
return 0;
}
Chỉång II : Kiãøu dỉỵ liãûu, biãún v hàòng
Trang 14
Hm toascii xọa táút c cạc bit ngoải trỉì 7 bit cúi -> kãút qu thüc [0,127]
Kãút qu : 511 127 ∆
Hàòng xáu kê tỉû : l dy kê tỉû nàòm giỉỵa 2 dáúu ngồûc kẹp
Vê dủ : “Ngän ngỉỵ”
Xáu kê tỉû âỉåüc lỉu trong 1 mng ä nhåï liãưn nhau cọ cạc pháưn tỉí l cạc kê tỉû riãng biãût,
pháưn tỉí cúi cng l kê tỉû NULL ( \0 l kê hiãûu kãút thục ca xáu kê tỉû ) . Vê dủ :
Sỉû khạc nhau giỉỵa ‘Z’ v “Z” :
- ‘Z’ gäưm 1 byte, “Z” gäưm 2 byte lỉu trong bäü nhåï
- ‘Z’ cọ thãø âỉåüc sỉí dủng trong biãøu thỉïc toạn hc, cn “Z” thç khäng.
VII.
Khai bạo bàòng cạc hàòng tỉåüng trỉng:
Máùu khai bạo :
#define tãnbanâáưu dy_ thay_thãú
trong âọ dy_ thay_thãú cọ thãø l hàòng säú, hàòng xáu kê tỉû, hàòng logic
Trçnh biãn dëch s thay thãú táút c tãnbanâáưu trong chỉång trçnh bàòng dy_thay_thãú
Vê dủ :
#define PI 3.141592653589793
#define TRUE 1
#define FALSE 0
#define begin {
#define end }
Chụ : Khäng cọ dáúu = v dáúu ; åí cúi cáu vç âáy khäng phi l lãûnh
VIII.
Cạc kiãøu dỉỵ liãûu tỉû âënh nghéa:
VIII.1.
Kiãøu liãût kã :
Khi mún âënh nghéa 1 kiãøu dỉỵ liãûu bàòng cạch liãût kã táút c cạc tãn, cạc giạ trë m ta
mún cọ, ta sỉí dủng tỉì khọa enum nhỉ sau :
enum tãn_kiãøu {pt1,pt2, } biãún_1,biãún_2;
enum tãn_kiãøu {pt1,pt2, };
enum {pt1,pt2, } biãún_1,biãún_2;
enum {pt1,pt2, };
Vê dủ :
enum colors {BLUE,GREEN,RED};
enum colors color ;
color = RED ;
Dy cạc pháưn tỉí âỉåüc liãût kã tỉång ỉïng våïi dy säú tỉû nhiãn bàõt âáưu tỉì 0.
Vê dủ : theo vê dủ trãn :
printf(“%d%d”,BLUE,RED);
s cọ kãút qu l 02.
Âãø pháưn tỉí bàõt âáưu cọ giạ trë khạc 0, ta âënh nghéa nhỉ sau :
T O I \0
Trang 5
Vê dủ :
#include <stdio.h> // khäng phi l lãûnh
main()
{
int i,j;
i=0;
return 0; // ba dng trãn l 3 lãûnh nãn cọ dáúu ;
}
III.
Cáúu trục chung ca chỉång trçnh :
Chỉång trçnh C l mäüt táûp håüp nhiãưu hm trong âọ phi cọ 1 hm chênh gi l main().
Hm l âoản m lãûnh âäüc láûp âỉåüc âàût tãn v thỉûc hiãûn mäüt cäng viãûc xạc âënh khi
âỉåüc gi âãún. Mäüt hm cọ thãø gi âãún nhiãưu hm khạc.
Hm main() l hm âỉåüc mạy tênh thỉûc hiãûn trỉåïc tiãn trong mäüt chỉång trçnh.
void ham1(void)
{
}
void ham2(void)
{
}
main()
{
ham1();
ham2();
}
Chỉång I : Täøng quan
Trang 6
Mäüt chỉång trçnh C thỉåìng cọ cáúu trục nhỉ sau :
/* Cạc chè thë tiãưn xỉí lê */
#include
#define
typedef /* âënh nghéa cạc kiãøu dỉỵ liãûu */
/* khai bạo ngun máùu cạc hm*/
kiãøu_dỉỵ_liãûu tãn_hm(tham_säú);
khai bạo cạc biãún ton củc;
/* chỉång trçnh chênh */
main()
{ /* cạc cáu lãûnh*/
return 0;
}
/* khai bạo cạc hm*/
kiãøu_dỉỵ_liãûu tãn_hm(tham_säú)
{ /* cạc cáu lãûnh */
return (giạ_trë_tr_vãư);
}
Vê dủ :
#include <stdio.h> // chè thë tiãưn xỉí lê
void main() // hm main()
{
printf(“\nChao cac ban !”); // cáu lãûnh
}
Vê dủ : tênh diãûn têch hçnh chỉỵ nháût biãút chiãưu di v chiãưu räüng cọ sỉí dủng hm
#include <stdio.h>
#include <conio.h>
int tich(int x,int y); // khai bạo ngun máùu hm
main()
{
int x,y; // khai bạo biãún
printf(“\nNhap chieu dai:”);scanf(“%d”,&x); // hm âc tỉì bn phêm
printf(“\nNhap chieu rong:”);scanf(“%d”,&y);
printf(“\nDien tich hinh chu nhat: %d”,tich(x,y)); // hm in ra mn hçnh
getch(); // âc mäüt kê tỉû âãø chåì
return 0;
}
int tich(int x,int y) // âënh nghéa hm
{
return (x*y);
}
Chỉång I : Täøng quan
Trang 7
Vê dủ : tênh diãûn têch hçnh chỉỵ nháût biãút chiãưu di v chiãưu räüng khäng dng hm
#include <stdio.h>
#include <conio.h>
main()
{
int x,y;
printf(“\nNhap chieu dai:”);scanf(“%d”,&x);
printf(“\nNhap chieu rong:”);scanf(“%d”,&y);
printf(“\nDien tich hinh chu nhat: %d”,x*y);
getch();
return 0;
}
IV.
Bi táûp:
1. Xáy dỉûng thût toạn v v så âäư khäúi ca cạc bi toạn sau:
a. Tênh n!
b. Tênh
∑
=
n
i
i
1
c. Gii phỉång trçnh ax + b = 0
d. Gii phỉång trçnh ax
2
+ bx + c = 0
e. Gii phỉång trçnh ax
3
+ bx
2
+ cx + d = 0
f. Gii phỉång trçnh ax
4
+ bx
3
+ cx
2
+ dx + e = 0
2. Tênh chu vi, diãûn têch ca hçnh trn biãút bạn kênh r = 3 cm.
3. Âỉa ra mn hçnh dng chỉỵ : “ Män hc ngän ngỉỵ láûp trçnh C “ .
Chỉång II : Kiãøu dỉỵ liãûu, biãún v hàòng
Trang 8
Ch−¬ng II. KIÃØU DỈỴ LIÃÛU, BIÃÚN V HÀỊNG
I.
Kiãøu dỉỵ liãûu:
Kiãøu dỉỵ liãûu l táûp håüp cạc giạ trë m cạc biãún thüc kiãøu âọ cọ thãø nháûn âỉåüc.
Mäùi kiãøu dỉỵ liãûu cọ mäüt säú phẹp toạn tỉång ỉïng.
Cạc kiãøu dỉỵ liãûu âỉåüc phán loải nhỉ sau :
II.
Biãún v hàòng, cạc phẹp gạn cå bn:
Biãún dng âãø lỉu dỉỵ liãûu cọ thãø thay âäøi giạ trë âỉåüc.
Hàòng dng âãø lỉu dỉỵ liãûu khäng thãø thay âäøi.
Biãún v hàòng l vng nhåï lỉu trỉỵ dỉỵ liãûu âỉåüc âàût tãn cho dãù truy cáûp (khäng phi
dng âëa chè) .
Trỉåïc khi sỉí dủng biãún v hàòng ta cáưn khai bạo trỉåïc.
II.1.
Khai bạo v khåíi tảo biãún:
Khai bạo biãún : kiãøu_dỉỵ_liãûu danh_sạch_cạc_tãn_biãún
Ta cọ thãø khai bạo nhiãưu biãún cng kiãøu cng mäüt lục, cạc biãún cạch nhau dáúu pháøy.
Vê dủ : int dem, tam, x, y;
float tr_binh;
Khåíi tảo biãún : biãún = biãøu thỉïc
Vê dủ : int x ;
x = 10;
hồûc : int x =10 ;
Ta cáưn chụ x = y khäng phi l x bàòng y m l gạn giạ trë ca y vo x.
Vê dủ : int x,y;
y=x;
kiãøu säú ngun
kiãøu säú thỉûc
kiãøu kê tỉû
kiãøu logic
kiãøu cå såí
kiãøu vä hỉåïng
tỉû âënh nghéa
kiãøu liãût kã
kiãøu vä hỉåïng
âån gin
kiãøu dỉỵ liãûu cọ
cáúu trục
kiãøu file
kiãøu array
kiãøu struct
kiãøu con tr
Kiãøu
dỉỵ
liãûu
Chỉång II : Kiãøu dỉỵ liãûu, biãún v hàòng
Trang 9
Ta nãn nhåï ràòng bäü nhåï mạy tênh khäng räùng khi mạy tênh lm viãûc. Cạc khäúi nhåï cáúp
phạt cho biãún cọ thãø â cọ giạ trë trỉåïc âọ. Ta chỉa khåíi tảo x nãn ta khäng biãút âỉåüc giạ trë x.
II.2.
Khai bạo v khåíi tảo hàòng:
Khai bạo hàòng :
const kiãøu_dỉỵ_liãûu tãn_hàòng = giạ trë hàòng
Vê dủ : const int so_luong = 50 ;
const float sai_so = 0.5 ;
II.3.
Phẹp gạn:
Biãún nháûn giạ trë qua phẹp gạn våïi dáúu bàòng : tãn_biãún = biãøu thỉïc
Vê dủ : a = 5; // gạn cho a giạ trë l 5
b = a - 4; // tênh giạ trë a - 4 räưi gạn giạ trë âọ cho b
Phẹp gạn kẹp :
Vê dủ : a = b = c = 7 ;
a = (b = 4 ) + ( c = 5 ) ;
Khi ta sỉí dủng phẹp gạn kẹp, cáu lãûnh s ngàõn hån tuy nhiãn khäng nãn lảm dủng.
III.
Kiãøu säú ngun:
Cạc kiãøu säú ngun l nhỉỵng táûp håüp con ca táûp Z, khäng phi l ton bäü táûp Z .
•
Cạc kiãøu säú ngun ca C våïi cạc di giạ trë khạc nhau :
Kiãøu biãún Tỉì khoạ Säú byte
Di giạ trë
Character char 1 -128 ÷ 127
Integer int 2
-32768
÷ 32767
Short integer short 2 -32768 ÷ 32767
Long integer long 4
-2147483648
÷
2147483647
Unsigned character unsigned char 1 0 ÷ 255
Unsigned integer unsigned int 2
0
÷
65535
Unsigned short integer unsigned short 2
0
÷
65535
Unsigned long integer unsigned long 4
0
÷
4294967295
Våïi táút c cạc kiãøu, ta chè nãn gạn cho biãún cạc giạ trë nàòm trong di giạ trë ca kiãøu
âọ, nãúu khäng ta s nháûn âỉåüc kãút qu khäng mong mún màûc d C khäng thäng bạo läùi.
Kiãøu int l kiãøu thäng dủng nháút. Kiãøu char thỉûc ra l kiãøu kê tỉû nhỉng C cho phẹp sỉí
dủng kiãøu char nhỉ l kiãøu ngun: trong biãøu thỉïc säú hc thç char âỉåüc hiãøu l kiãøu ngun.
•
Cạc phẹp tênh säú hc âäúi våïi säú ngun :
Phẹp toạn Kê hiãûu Vê dủ
Cäüng + x+y
Trỉì - x-y
Nhán * x*y
Chia láúy pháưn ngun / x/y
Chia láúy pháưn dỉ % x%y
Tàng ++ x++ hồûc ++x
Gim x hồûc x
Chỉång II : Kiãøu dỉỵ liãûu, biãún v hàòng
Trang 10
Vê dủ : 10 % 3 =1 ; 5 / 3 = 1 ;
•
Biãøu diãùn säú ngun dỉåïi dảng Hexa ( hãû tháûp lủc phán) :
Hãû tháûp phán sỉí dủng : 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9
Hãû nhë phán sỉí dủng : 0 1
Hãû tháûp lủc phán sỉí dủng : 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F
Vê dủ : säú 53 åí dảng nhë phán l 110101, åí dảng Hexa l 35.
Säú ngun âỉåüc biãøu diãùn dỉåïi dảng Hexa : 0xgiạ_trë_Hexa hồûc 0Xgiạ_trë_Hexa
Vê dủ : 0x12 (=18) ; 0X12 (=18)
Âäúi våïi säú hãû 8 ta viãút thãm säú 0 vo trỉåïc : 0giạ_trë_Oct
Vê dủ : 0123 (=83)
• Biãøu diãùn säú ám trong mạy tênh:
Säú ám : Vê dủ : int x= - 21 ;
21 : 0000 0000 0001 0101
Säú b 1 : 1111 1111 1110 1010
Säú b 2 : 1111 1111 1110 1011
• Hiãûn tỉåüng trn säú :
Hiãûn tỉåüng ny xy ra khi kãút qu dỉû kiãún ca phẹp tênh säú hc vỉåüt ra khi di giạ trë
cọ thãø biãùu diãùn âỉåüc ca kiãøu dỉỵ liãûu âọ. Lục âọ kãút qu thỉûc tãú s l kãút qu sai.
Vê dủ : 32767 + 1 s cọ kãút qu -32768
Âãø khàõc phủc ta chuøn sang sỉí dủng cạc kiãøu dỉỵ liãûu cọ di giạ trë cho phẹp räüng hån
Chụng ta nãn khai bạo våïi kiãøu dỉỵ liãûu täúi ỉu âãø vỉìa cọ kãút qu mong mún vỉìa tiãút
kiãûm bäü nhåï.
Nãúu chụng ta âàût mäüt säú ám vo biãún khäng dáúu hồûc âàût mäüt säú vo kiãøu dỉỵ liãûu cọ
di giạ trë nh hån säú âọ thç trçnh biãn dëch s khäng bạo läùi nhỉng ta s cọ kãút qu khäng
mong mún.
• Hàòng säú ngun cọ kiãøu âënh trỉåïc :
Âäi khi chụng ta mún ghi cạc hàòng säú våïi kiãøu âënh trỉåïc mäüt cạch tỉåìng minh âãø
âm bo âäü chênh xạc : ghi thãm 1 kê tỉû vo cúi säú âọ
Vê dủ : U : unsigned int
UL : unsigned long int
0x123L: hàòng säú ngun dỉåïi dảng Hexa kiãøu long.
Vê dủ : signed char ch= 0xFF;
int x= 0xFFFF;
unsigned int y= 0xFFFFu;
printf("\n The decimal of signed 0xFF is %d", ch); -1
printf("\n The decimal of signed 0xFFFF is %d", x); -1
printf("\n The decimal of unsigned 0xFFFFu is %u", y); 65535
printf("\n The hex of decimal 12 is %#X ", 12); 0XC
printf("\n The hex of decimal -12 is %#X ", -12); 0XFFF4
Chỉång II : Kiãøu dỉỵ liãûu, biãún v hàòng
Trang 11
IV.
Kiãøu säú thỉûc:
• Cạc kiãøu säú thỉûc ca C :
Kiãøu biãún Tỉì khoạ Säú byte
Di giạ trë
Säú thỉûc cọ âäü chênh xạc âån float 4
1.2E-38 ÷ 3.4E38
Säú thỉûc cọ âäü chênh xạc kẹp double 8 2.2E-308 ÷ 1.8E308
Säú thỉûc cọ âäü chênh xạc kẹp âäü di låïn long double 10
3.4E-4932 ÷ 3.4E4932
Biãøu diãùn säú thỉûc åí dảng tháûp phán :
Vê dủ : 3.14 ; 2.718281828
Biãøu diãùn säú thỉûc åí dảng khoa hc :
Vê dủ : 6.023e23=6.023E23 (= 6.023 * 10
23
)
Trong vê dủ trãn, pháưn âënh trë l 6.023, pháưn m l 23
Pháưn âënh trë v pháưn m cọ thãø cọ dáúu âi km, chụng âỉåüc viãút liãưn nhau khäng cọ
dáúu ngàn cạch. Vê dủ : -12.23e-23
Pháưn ngun hay pháưn tháûp phán cọ thãø khäng cọ nhỉng dáúu cháúm khäng thãø thiãúu.
Vê dủ : 3. .14
Ta âãø : 3 l säú ngun nhỉng 3. l säú thỉûc.
• Biãøu diãùn säú tháûp phán trong mạy tênh:
Säú tháûp phán : Vê dủ : 12.5 : 1100.1
0.25 : 0.01
Quy trçnh chuøn âäøi .
• Hàòng säú thỉûc cọ kiãøu âënh trỉåïc :
Tỉång tỉû nhỉ säú ngun :
F : kiãøu float
L : kiãøu long
• Cạc phẹp toạn våïi kiãøu säú thỉûc :
Phẹp cäüng ( + ) , trỉì ( - ) , nhán ( * ) , chia ( / ) , phẹp tàng gim.
Phẹp chia (/) âäúi våïi säú thỉûc s cho kãút qu l säú thỉûc. Säú thỉûc khäng cọ phẹp %.
Khai bạo v khåíi tảo säú thỉûc : tỉång tỉû nhỉ säú ngun :
float x;
x=0.3333;
Hồûc float x=0.3333;
Do cạch lỉu trỉỵ säú thỉûc trong mạy tênh, ta khäng nãn kiãøm tra sỉû bàòng nhau giỉỵa 2 säú
thỉûc m ta kiãøm tra fabs( a - b ) < esp hay khäng.
V.
Kiãøu Boolean:
Thỉûc ra ngän ngỉỵ C khäng âënh nghéa r rng kiãøu Boolean. Kiãøu ny täưn tải dỉåïi
dảng säú ngun.
Säú ngun cọ giạ trë 0 âỉåüc hiãøu l FALSE, cn lải âỉåüc hiãøu l TRUE. Nãúu kãút qu l
FALSE thç cọ giạ trë l 0, nãúu kãút qu l TRUE thç cọ giạ trë l 1.
Cạc phẹp toạn logic v cạc phẹp toạn quan hãû cho kãút qu kiãøu Boolean
Chỉång II : Kiãøu dỉỵ liãûu, biãún v hàòng
Trang 12
Cạc toạn tỉí våïi kiãøu Boolean :
Toạn tỉí Phẹp toạn logic nghéa
&& AND Phẹp v
|| OR Phẹp hồûc
! NOT Phẹp ph âënh
Cạc phẹp toạn quan hãû :
Kê hiãûu nghéa
!= so sạnh khạc nhau
== so sạnh bàòng nhau
>= so sạnh låïn hån hồûc bàòng
<= so sạnh nh hån hồûc bàòng
> so sạnh låïn hån
< so sạnh nh hån
VI.
Kiãøu kê tỉû (character):
Mäùi giạ trë kiãøu char chiãúm 1 byte v âỉåüc biãøu diãùn thäng qua bng m ASCII.
Cạc kiãøu kê tỉû trong C :
Kiãøu biãún Tỉì khoạ Säú byte Di giạ trë
Kiãøu cọ dáúu char ( signed char) 1
-128
÷
127
Kiãøu khäng dáúu unsigned char 1
0 ÷ 255
Phán loải :
• Cạc kê tỉû vàn bn cọ m tỉì 32 âãún 126, cọ thãø âỉa ra mn hçnh v mạy in. Cạc
kê tỉû ny gäưm cạc kê tỉû ! ” # $ % & , cạc con säú, cạc chỉỵ cại thỉåìng v hoa,
•
Cạc kê tỉû âiãưu khiãøn cọ m tỉì 0 âãún 31, nọi chung cạc kê tỉû ny khäng thãø âỉa
ra mn hçnh. Mäüt säú kê tỉû âiãưu khiãøn :
Ta cáưn phán biãût hai kê tỉû ‘0’ v ‘\0’ : Kê tỉû ‘0’ l säú 0 cọ m 48, cn kê tỉû ‘\0’ l kê tỉû
NULL cọ m 0.
Kê tỉû Dy m Giạ trë hexa Giạ trë tháûp phán
âäø chng BEL \a x07 7
xoạ trại BS \b x08 8
nhy cạch ngang \t x09 9
nhy cạch âỉïng \v x0B 11
xúng dng måïi \n x0A 10
sang trang \f x0C 12
vãư âáưu dng \r x0D 13
dáúu “ \” x22 34
dáúu ‘ \’ x27 39
dáúu ? \? x3F 63
dáúu \ \\ x5C 92
dáúu NULL \0 x00 0
Chỉång II : Kiãøu dỉỵ liãûu, biãún v hàòng
Trang 13
Vê dủ : Âãø in ra mäüt dng våïi tiãúng chng trỉåïc v sau dng chỉỵ :
printf(“\aHello%c”,7);
• Cạc kê tỉû âäư ha cọ m säú tỉì 127 âãún 255. Cạc kê tỉû ny cọ thãø âỉa ra mn hçnh
nhỉng khäng thãø âỉa ra mạy in nhåì cạc lãûnh DOS.
Hàòng kê tỉû âỉåüc biãøu diãùn nàòm giỉỵa 2 dáúu nhạy âån : ‘a’,’7’,
Kê tỉû âỉåüc biãøu diãùn dỉåïi dảng Hexa : \xHHH
Kê tỉû âỉåüc biãøu diãùn dỉåïi dảng Octal : \DDD
Vê dủ : ‘A’ cọ thãø viãút nhỉ sau : \x41 hồûc \101
Mäüt säú hm xỉí lê kê tỉû : (âỉåüc cung cáúp trong thỉ viãûn ctype.h)
Hm Tạc dủng
int toascii(int c) chuøn c thnh m ASCII
int tolower(int c) chuøn c thnh chỉỵ thỉåìng
int toupper(int c) chuøn c thnh chỉỵ hoa
Vê dủ : Nháûp chỉỵ thỉåìng tỉì bn phêm v chuøn thnh chỉỵ hoa:
#include <stdio.h>
#include <conio.h>
#include <ctype.h>
main()
{
int chu_thuong,chu_hoa;
chu_thuong=getchar();
chu_hoa=toupper(chu_thuong);
putchar(chu_hoa);
getch();
return 0;
}
Vê dủ : Chuøn mäüt säú thnh m ASCII
#include <stdio.h>
#include <conio.h>
#include <ctype.h>
main()
{
int number,result;
number=511;
result=toascii(number);
printf(“\n%d %d %c\n”, number, result, result);
getch();
return 0;
}
Chỉång II : Kiãøu dỉỵ liãûu, biãún v hàòng
Trang 14
Hm toascii xọa táút c cạc bit ngoải trỉì 7 bit cúi -> kãút qu thüc [0,127]
Kãút qu : 511 127 ∆
Hàòng xáu kê tỉû : l dy kê tỉû nàòm giỉỵa 2 dáúu ngồûc kẹp
Vê dủ : “Ngän ngỉỵ”
Xáu kê tỉû âỉåüc lỉu trong 1 mng ä nhåï liãưn nhau cọ cạc pháưn tỉí l cạc kê tỉû riãng biãût,
pháưn tỉí cúi cng l kê tỉû NULL ( \0 l kê hiãûu kãút thục ca xáu kê tỉû ) . Vê dủ :
Sỉû khạc nhau giỉỵa ‘Z’ v “Z” :
- ‘Z’ gäưm 1 byte, “Z” gäưm 2 byte lỉu trong bäü nhåï
- ‘Z’ cọ thãø âỉåüc sỉí dủng trong biãøu thỉïc toạn hc, cn “Z” thç khäng.
VII.
Khai bạo bàòng cạc hàòng tỉåüng trỉng:
Máùu khai bạo :
#define tãnbanâáưu dy_ thay_thãú
trong âọ dy_ thay_thãú cọ thãø l hàòng säú, hàòng xáu kê tỉû, hàòng logic
Trçnh biãn dëch s thay thãú táút c tãnbanâáưu trong chỉång trçnh bàòng dy_thay_thãú
Vê dủ :
#define PI 3.141592653589793
#define TRUE 1
#define FALSE 0
#define begin {
#define end }
Chụ : Khäng cọ dáúu = v dáúu ; åí cúi cáu vç âáy khäng phi l lãûnh
VIII.
Cạc kiãøu dỉỵ liãûu tỉû âënh nghéa:
VIII.1.
Kiãøu liãût kã :
Khi mún âënh nghéa 1 kiãøu dỉỵ liãûu bàòng cạch liãût kã táút c cạc tãn, cạc giạ trë m ta
mún cọ, ta sỉí dủng tỉì khọa enum nhỉ sau :
enum tãn_kiãøu {pt1,pt2, } biãún_1,biãún_2;
enum tãn_kiãøu {pt1,pt2, };
enum {pt1,pt2, } biãún_1,biãún_2;
enum {pt1,pt2, };
Vê dủ :
enum colors {BLUE,GREEN,RED};
enum colors color ;
color = RED ;
Dy cạc pháưn tỉí âỉåüc liãût kã tỉång ỉïng våïi dy säú tỉû nhiãn bàõt âáưu tỉì 0.
Vê dủ : theo vê dủ trãn :
printf(“%d%d”,BLUE,RED);
s cọ kãút qu l 02.
Âãø pháưn tỉí bàõt âáưu cọ giạ trë khạc 0, ta âënh nghéa nhỉ sau :
T O I \0
Thứ Sáu, 17 tháng 1, 2014
Java Lab
Outline
- Download and install JDK
- Write a Helloworld program
- Install and use Eclipse to write a Java program
- Debugging Programs in Eclipse
Exercise 1
Download and install JDK
JDK & JRE
Task 1 - Download JDK
- Goto Java download site http://www.oracle.
com/technetwork/java/javase/downloads/index.html
Task 1 - Download JDK (cont)
- Select Java Platform (JDK), choose your operation platform (eg
Window X86) and download it
Task 2 - Install JDK
- Run the downloaded installer, which installs both the JDK (Java
Development Kit) and JRE (Java Runtime). By default the JDK and
JRE will be installed into directories C:\Program Files\Java
Task 3 - Config PATH environment variables
- Windows Operating System searches the current directory and the
directories listed in the PATH environment variable for executable
programs invoked from the CMD shell. It helps programmer can
compile Java code in CMD shell.
- Click the "Start" button > "Control Panel" > "System" > (Vista/7 only)
"Advanced system settings"
Task 3 - Config PATH (cont)
Task 4 - Verify the JDK Installation
- Launch a CMD shell > type java –version to check that JDK is
properly installed and display its version, and javac to check Path work
properly too.
Exercise 2
Write a Helloworld program
- Download and install JDK
- Write a Helloworld program
- Install and use Eclipse to write a Java program
- Debugging Programs in Eclipse
Exercise 1
Download and install JDK
JDK & JRE
Task 1 - Download JDK
- Goto Java download site http://www.oracle.
com/technetwork/java/javase/downloads/index.html
Task 1 - Download JDK (cont)
- Select Java Platform (JDK), choose your operation platform (eg
Window X86) and download it
Task 2 - Install JDK
- Run the downloaded installer, which installs both the JDK (Java
Development Kit) and JRE (Java Runtime). By default the JDK and
JRE will be installed into directories C:\Program Files\Java
Task 3 - Config PATH environment variables
- Windows Operating System searches the current directory and the
directories listed in the PATH environment variable for executable
programs invoked from the CMD shell. It helps programmer can
compile Java code in CMD shell.
- Click the "Start" button > "Control Panel" > "System" > (Vista/7 only)
"Advanced system settings"
Task 3 - Config PATH (cont)
Task 4 - Verify the JDK Installation
- Launch a CMD shell > type java –version to check that JDK is
properly installed and display its version, and javac to check Path work
properly too.
Exercise 2
Write a Helloworld program
Thứ Hai, 6 tháng 1, 2014
BỜ VAI NGHIÊNG NẮNG
- Bạn của dì là chúa ba xạo, tương lai sẽ làm thầy bói. Sáng hôm qua người ta ở nhà, vả lại Đông
không có quen với ai đằng Lê Ngọc Hân hết.
- Không tin, nhỏ bạn dì thấy rõ ràng. Chẳng lẽ nó đi nói dối.
- Nhỏ bạn dì là ai, dì có nhiều bạn thấy mồ, ai mà biết được.
- Nó yêu cầu giấu tên.
Tôi điều tra:
- Có đến đây lần nào chưa?
- Chưa.
- Dì bảo cô bé ấy nghỉ học đi, về ra chợ trải chiếc chiếu, mua một bộ bài tây rồi làm thầy bói kiếm ăn.
Dì cười:
- Con gái ai đi làm thầy bói. Đông định lảng chuyện hả?
- Chứ biết làm gì bây giờ, Đông có nói gì dì cũng không tin.
- Đông giấu.
- Có nói ngay, không giấu.
- Hôm qua Đông ở nhà thật hả - Dì Hạnh nghi ngờ.
- Thật, lúc dì về gặp Đông trước cổng, bộ không nhớ sao?
- Đông về nhà trước chứ bộ.
Tôi ngó dì Hạnh cười nói:
- Dì đa nghi như Tào Tháo. Đã bảo không là không, Đông có quen với ai đằng Lê Ngọc Hân đâu mà
nói đón với đưa.
Dì Hạnh nhìn ra đỉnh cây còn tôi nhìn những sợi tóc của dì, những sợi tóc mai non nớt kỳ diệu đó đã
làm hồn tôi lâng lâng trong một nỗi xúc động. Đôi mắt dì trong đen như hai hạt huyền. Tôi tưởng đâu
hàng nhạc ngựa bên ngoài cùng ngả nghiêng theo mắt dì nhìn, tiếng reo của nó ngưng bặt vì tóc dì thơm
ngất trong gió, và màu hoa của nó nở rực rỡ trong đôi mắt dì. Bỗng dì Hạnh bật cười:
- Chiều nay nhỏ bạn dì tới chơi, Đông có muốn đối chứng không?
- Sẵn sàng.
- Nhỏ bạn dì dữ lắm à, cái miệng của nó lanh lắm, Đông cãi không lại đâu.
- Ăn nhằm gì, Đông chả sợ con gái. Bạn của dì lại càng dễ bắt nạt hơn.
- Nói ngon lắm, chừng gặp Đông sẽ lánh mặt giả vờ bận học bài này nọ rồi chuồn ra phố ở mãi đến tối
mới chịu về. Cái quán cà phê gì ngoài bờ sông đang chờ Đông với một chiếc ghế trống đó.
Tôi đỏ mặt cãi:
- Rồi dì xem. Bạn dì có lớn hơn dì không?
- Nó bằng tuổi dì, xinh nhất lớp.
- Nhưng không xinh hơn dì đâu. Dì xinh nhất lớp, nhất trường, nhất tỉnh lỵ.
- Dì Hạnh ngượng ngùng trước câu nịnh nọt hoa hoè của tôi. Nhưng quả thật, tôi không nịnh dì chút nào
hết. Dì cười nói:
- Dì không có tiền đâu nhé, nịnh dì chỉ uổng công thôi.
- Ai thèm nịnh.
- Như vậy có nghĩa là Đông nói thật à?
- Sự thật.
- Dì xấu như con nhỏ Lọ Lem.
- Con nhỏ Lọ Lem về sau đội lốt thành một nàng công chúa đẹp mê hồn.
- Dì mang cái lốt xấu xí suốt đời.
- Mai mốt Đông mua tặng dì một chiếc gương soi. Dì sẽ tin lời Đông nói. Bạn Đông đứa nào cũng nói
như thế. Có đứa còn "mê" dì nữa đấy.
- Bạn của Đông là những ai?
Hầu hết, nói tên dì cũng không biết đâu.
Dì Hạnh đỏ mặt, chớp mắt mấy cái. Bây giờ tôi biết dì đang cố ý hướng mắt ra đỉnh cây nhạc ngựa.
Tôi càng trêu dì:
- Trong đám bạn của Đông có một đứa đang hấp hối.
- Bệnh nặng hả?
- Ừ, nó bệnh sắp chết, nhưng lại không chịu vào bệnh viện.
- Sao kỳ vậy, bệnh nặng phải vào bệnh viện cho người ta chữa chứ.
- Nhưng bệnh này lại không trị được, thế mới khổ.
Dì Hạnh ngây thơ:
- Bệnh nan y à?
- Hơn thế nữa.
- Rồi ở nhà đành bó tay sao?
- Bó tay là cái chắc.
Dì Hạnh lo lắng hỏi:
- Người bạn của Đông tên gì, nhà ở đường nào?
- Nó ở bên kia sông. Mỗi ngày đi học phải qua một chuyến bắc. Nó nghỉ học rồi, chờ ngày mặc áo
mới.
- Nghỉ học chờ ngày mặc áo mới. Gì kỳ vậy?
- Dì không biếtt áo mới à?
- Nếu đã biết dì không hỏi.
Đông cười phá lên:
- Đó là chiếc quan tài đấy. Áo sơmi gỗ. Hay là sơmi Tobia. Nó sẽ chết.
Dì Hạnh lườm Đông:
- Người ta bệnh nặng sắp chết mà Đông nỡ đùa.
- Tại nó chứ bộ.
- Bệnh là một điều bất hạnh, không ai muốn thế bao giờ cả. Đông đừng nói như vậy. Nếu trường hợp
Đông bệnh, Đông có muốn như thế không?
- Muốn, bệnh này “đã đời” lắm. Không đau nhức, không ho hen, chỉ buồn thôi, buồn nhè nhẹ, nhớ bâng
khuâng, nghe mùa thu chết, rơi theo lá vàng…
Dì Hạnh ngẩn ngơ không hiểu gì cả. Đông càng cười, càng cố ý trêu dì. Một lúc dì có vẻ giận:
- Đông hôm nay làm tàng quá.
- Dì có muốn biết bệnh của thằng bạn bất hạnh đó không.
- Một chứng bệnh ghê gớm lắm phải không.
- Nói ra dì sẽ đầy lòng thương cảm mà té xỉu mất. Và dĩ nhiên, đó phải là một chứng bệnh ghê gớm.
- Nói dì nghe.
- Đó là bệnh tương tư, nó tương tư dì rồi đó.
Dì Hạnh đỏ mặt. Tôi đoán dì vừa giận, vừa ngạc nhiên và ngượng ngùng. Tôi ngó dì, tỉnh bơ:
- Chỉ có dì mới cứu nó nổi, không thì nó đi đứt cuộc đợi
- Đông còn đùa nữa à?
Dì trừng mắt nhìn tôi, chưa bao giờ dì tỏ vẻ giận dữ với tôi như thế. Đôi mắt dì trong lúc giận càng
làm cho tôi điêu đứng. Tôi muốn mềm nhũn ra như một cọng bún, và tôi ngồi bất động. Dì Hạnh cũng
im lặng không nói gì. Bây giờ cánh cửa sổ, những đỉnh cây bên ngoài được cả tôi và dì chú ý hơn lúc
nào hết. Tôi muốn xin lỗi dì Hạnh, nhưng tôi ngượng ngùng đỏ mặt, không làm sao nói được. Một lúc
lâu dì bỗng nói:
- Trời chiều nay đẹp quá Đông nhỉ?
Tôi sung sướng thầm. Dì Hạnh hỏi thế tức là dì đã hết giận tôi, hay ít ra dì cũng không muốn nhớ câu
chuyện tôi trêu đùa dì lúc nảy. Nhưng tôi lại cứ hay thắc mắc:
- Dì hết giận rồi ha??
Câu hỏi của tôi chắc vô duyên nên làm cho dì Hạnh buồn cười. Dì bảo:
- Dì ít khi giận ai được lâu, nhưng Đông cũng không nên đùa dai như thế nữa.
- Tại sao dì không nghĩ đó là sự thât.
- Dì không tin có chuyện đó. Đông chỉ phịa ra thôi.
- Chính vì dì không tin nên mới là sự thật. Không phải chỉ lớp Đông thôi, còn những lớp khác nữa, tụi
nó chỉ chờ giờ tan học, giờ ra chơi là kéo sang dàn chào Lê Ngọc Hân để được nhìn dì.
- Sao dì không thấy ai hết?
- Hay thấy mà dì không để ý – Tôi cười.
Dì Hạnh cũng cười:
- Tưởng họ đứng chơi thôi, ai ngờ…
- Tại dì không để ý nên dì tưởng thế chứ ai cũng biết hết. Không chừng những cô bạn của dì cũng biết.
- Sao dì chả nghe tụi nó nói bao giờ?
- Hôm nào dì hỏi bạn dì xem, nhất là cô bạn gì mà dì vừa quảng cáo đó. Cô bạn này chắc biết rành.
Dì Hạnh cười:
- Nhỏ Thục hả?
- Đông có biết tên bạn của dì đâu.
- Nhỏ Thục đó, chiều nay nó đến đây này.
Thế là tôi đã biết tên người bạn quí của dì Hạnh, chỉ cần vài ba câu hỏi dò, vài tiểu xảo nhỏ nhặt, dì
Hạnh đã khai ra hết trơn. Dì Hạnh ngây thơ như em bé. Hình như trong đầu óc dì chả có một tí mưu
mẹo nào. Ai nói gì dì cũng tin, chuyện mà dì bảo cố giấu nhưng thật ra hỏi dò vài ba câu dì khai hết,
một cách hồn nhiên đến tội tình. Dì Hạnh như một bức tranh quý báu treo trên đầu tường, dì giống như
một viên ngọc trong suốt, xanh biếc không gợn một tí bụi.
Thấy tôi ngồi im lặng tủm tỉm cười, dì Hạnh hoảng hốt khám phá ra điều mình vừa tiết lộ thay vì phải
giấu kín, dì la lên:
- Thôi chết rồi, dì đã nói tên nhỏ Thục cho Đông biết.
- Ăn nhằm gì, trước sau gì Đông cũng biết thôi.
- Chút nữa nó đến Đông đừng nói dì nói nhé. Nó la dì chết.
- Sao không cho người ta biết tên mình nhỉ? Tên Thục bộ đẹp lắm sao?
- Tại lúc trước chả hiểu sao có mấy người bên trường Đông biết tên dì và Thục, giờ chơi đi uống
nước gặp, mấy người đó gọi rối rít làm như quen thuộc lắm. Dì ngượng, Thục ngượng, nên nó dặn dì
giữ kín tên đừng cho ai biết.
- Trước sau gì người ta cũng biết. Con gái có tên đẹp người ta mới kêu chứ.
- Tên xấu cũng bị kêu như thường.
Con trai là chúa phá đám con gái, nhất là bên trường Đông đó.
- Nhưng Đông thì hiền lắm, như dì đã biết.
- Thôi đi ông, nói nghe mà tội.
Tôi cười. Dì Hạnh lật mấy trang sách. Nhúm chùm ruột đã hết nãy giờ. Tôi nhớ như in, mấy chiếc răng
ngọc ngà của dì cắn khẽ vào trái chùm ruột vàng ửng. Tôi muốn có cả cây chùm ruột cho dì ăn để tôi
ngồi nhìn cái miệng xinh xắn của dì với mấy chiếc răng ngọc thạch đó thôi. Cây chùm ruột bên nhà
thằng Hùng sữa sai trái, nó có đủ điều kiện để làm thân với dì Hạnh. Và xem chừng nó cũng “mết” dì
Hạnh lắm. Thằng đó hình như lúc nào cũng chực sẵn ngoài cây chùm ruột, thấy dì Hạnh ra là cười thật
tươi, hỏi mấy câu vớ vẩn rồi ném cho dì một nhúm chùm ruột với cả một sự sung sưóng trên gương
mặt đầy thịt, tròn lẳn như hộp sữa Babilắc của nó.
- Dì ăn chùm ruột nữa không?
- Đâu?
- Bên nhà thằng Hùng sữa. Dì gọi nó một tiếng, nó dám đốn cả cây mang sang lắm à.
Dì cười:
- Tự nhiên Đông đặt cho người ta cái tên Hùng sữa, Đông ghét nó lắm hả?
- Dĩ nhiên.
- Nó tốt lắm mà, gặp dì lúc nào cũng cười.
- Chính cái cười của nó mới đáng ghét.
- Đông khó tính quá trời.
Dì Hạnh tiếp tục lật mấy trang sách. Cơn gió lớn thổi đùa trên hàng cây nhạc ngựa mang những tiếng
reo vui của chúng vào phòng. Dì Hạnh ngẩng lên nghe ngóng. Dì như một con chim nghiêng chiếc cổ
xinh xắn hướng mắt nhìn những đám mây trời bay qua sau một cơn mưa bụi nhỏ.
- Tại sao lại có loài cây reo như tiếng nhạc ngựa nhỉ?
- Có loài cây biết đàn, biết hát, biết hoà tấu, và tân cổ giao duyên nữa.
Dì cười:
- Đông lúc nào cũng đùa được.
- Đùa gì, cây thông này, cây dương liễu chẳng reo chẳng đàn hát là gì
- Nhưng có cây nào… tân cổ giao duyên đâu?
- Cây sóng rắn và cây sầu đâu, dì nghe chúng hoà tấu lần nào chưa?
- Chưa.
Thế thì bất hạnh quá.
- Sao lại bất hạnh.
- Bởi vì đó là một khúc hát thần tiên của tuổi nhỏ ở quê nhà. Ai không nghe được là bất hạnh cả một
đời.
- Nhưng dì đâu có quê nhà.
- Lại thêm một cái “vạn bất hạnh” nữa. Nghỉ hè, Đông sẽ mời dì về quê nhà của Đông, dì sẽ mê từng
cọng cỏ, viên sỏi, cho tới con lạch nhỏ.
- Dì chỉ thích nghe tiếng chim hót trong vường cây buổi sáng sớm.
- Dì sẽ nghe cả một đời cũng chưa hết.
Dì Hạnh mỉm cười. Đôi mắt dì long lanh ngó tôi. Dì đâu biết rằng mỗi lần dì ngó tôi như thế là tâm
hồn tôi muốn chết ngộp, muốn lịm tắt, muốn tan như mưa và muốn vàng như nắng.
- Dì có đôi mắt chết người.
- Là sao?
- Là ai nhìn vào đấy sẽ chết đứng, chết không kịp ngáp, chết không một lời trăn trối.
Biết tôi khen khéo, dì Hạnh đỏ mặt nhìn mấy trang sách. Hàng nhạc ngựa vẫn reo bên ngoài. Tôi di tới
cửa sổ nhìn ra một khoảng không bát ngát, những mái nhà ngói cũ lô nhô trong cây lá và chạy dài như
những đồi đất đỏ. Dì Hạnh cũng ra đứng bên ngoài hành lang, tôi nhìn thấy những sợi tóc của dì bay
lòa xòa và mầu áo của dì làm rộn ràng cả một buổi chiều. Tôi ra theo, và đứng kế bên dì. Từ đây ngó
xuống tôi thấy một vuông sân xanh mướt cỏ non và đám dây leo trổ hoa tím ven chân rào.
Tôi cười:
- Căn nhà này nhìn vào như một biết thự bỏ hoang trong những cuốn truyện ma quái.
- Dì thích ở nhừng căn nhà như vậy.
- Nhưng một mình thì không thích chút nào.
- Đông có nghe trong mấy đêm mưa, có tiếng của những tàu lá vẫy mạnh bên ngoài không?
- Có, buồn chết đi được.
- Lúc ấy dì không sợ, cũng không buồn, chỉ có cảm tưởng mình đang ở trong một lâu đài hoang vu xưa
cổ.
- Dì nhiều tưởng tượng quá.
- Con gái vốn vẫn thế, có nhiều khi tưởng tượng những điều kinh khủng lắm.
- Gì mà kinh khủng?
Dì Hạnh chỉ trả lời bằng một nụ cười. dì chỉ cho tôi mấy cái hoa vàng rất nhỏ nằm dưới lối đi trong
sân.
Tiếng chuông ngoài cổng bỗng reo vang một hồi dài, dì giật mình nói:
- Chết, nhỏ Thục tới.
Tôi nói nhanh:
- Để Đông mở cửa cho, dì giả vờ đi vắng, mình trêu cô ấy một vố chơi, dì đồng ý không?
Dì Hạnh cười:
- Được, nhưng nó chửi Đông ráng mà nghe, dì không biết đâu.
-Đừng lo, Đông sẽ lấy bông gòn nhét lỗ tai lại, tha hồ cho cô ấy chửi.
Dì Hạnh cười, vào trốn trong phòng tôi. Còn tôi thì chạy nhanh xuống mở cổng cho Thục.
- Có Hạnh ở nhà không Đông?
Tôi cười, có ý nhường cho Thục bước vào. Nhưng hình như Thục muốn nghe tôi trả lời tức khắc để
quyết định vào hay không. Tôi nói gọn:
- Xui quá, dì Hạnh đi vắng.
-Đi vắng, vô lý?
- Đi vắng thì có gì là vô lý?
- Tụi này có hẹn.
- À, như thế là vô lý thật. Nhưng ít ra "chị" cũng vào nhà viết một mảnh giấy để lại chứ.
- Hạnh có nói đi đâu không?
- Dì ấy đi đâu ít khi cho biết lắm.
- Lạ nhỉ, trong nhà có hai người, đi đâu không nói cho Đông biết rồi làm sao?
- Đi đâu rồi cũng về. Chừng về cho biết cũng không muộn chi.
- Đông đùa hoài.
Tôi cười, Thục đá những viên sỏi đưới chân. Một lúc Thục ngẩng lên nói:
- Thôi tôi về, Hạnh kỳ quá, hẹn rồi không nhớ gì hết.
- Hay là dì ấy sắp sửa về?
- Có thể như thế không? Thục ngó tôi nói.
- Có thể lắm chứ, chị Thục vào nhà chơi đợi một chút đi nhé.
- Mọi khi Hạnh vẫn đúng hẹn.
- Lâu lâu sai hẹn một tí cho vui.
Thục lườm:
- Vui làm sao mà vui.
- Tôi bị cho leo cây hoài. Mấy thằng bạn hẹn ngon lành lắm, nhưng ít khi tụi nó đúng hẹn. Cũng đành
cười chứ biết làm sao bây giờ.
- Con trai khác, con gái khác. Con gái hẹn là có chuyện quan trọng. Con trai hẹn nhau để đi chơi.
Không đúng hẹn cũng huề, chẳng ăn nhằm gì. Bạn Đông hầu hết đều nghịch phá như gì ấy. Có phải mấy
cái ông hôm Thục gặp ngoài xe nước đá.
- Tụi nó hiền lắm.
- Hiền mà gặp người ta kêu ầm lên.
- Kêu để trở thành người quen ấy mà.
- Ai thích làm quen bao giờ.
- Nhưng rồi sẽ quen, kêu riết người lạ cũng thành quen, đồng ý không?
Thục lắc đầu quầy quậy. Tôi cười:
- Có một thằng nó vác ở đâu được cái máy chụp hình. Hôm chị Thục với dì Hạnh đi uống nước đá
chanh muối nó lén chụp được. Nó bảo hôm nào mang đến đòi tiền chuộc.
Thục tròn xoe mắt:
- Trời ơi, có thật sao?
- Chuyện chụp hình là chuyện nghiêm chỉnh ai nói dối nó làm gì?
- Ông bạn của Đông tên gì mà gan cùng mình vậy?
- Xin giấu tên, hôm nào nó vác hình đến chị sẽ biết. Vui lắm, trong hình chị và dì Hạnh đang… dành
nhau ly chanh muối.
Thục đỏ mặt và có vẻ bứt rứt chuyện tôi phịa ra. Con gái ai nói gì cũng tin. Tôi cười thầm. Thục có vẻ
như muốn ở lại chứ không đòi về nữa. Thục nói:
- Bạn của Đông chơi ác quá, chụp lén hình của người ta chi thế.
- Nó sang ra nhiều tấm, đòi tiền chuộc, kiếm khá bộn tiền.
- Như thế thì mắc cỡ chết.
Tôi nhìn thấy đôi gò má Thục đỏ ửng vì ngượng. Hình như Thục cũng biết bị tôi nhìn, nên ngượng
ngùng tìm cách hỏi chuyện:
- Chiều nay Đông ở nhà?
Tôi gật đầu. Thục cười:
- Không có chỗ nào đi chơi hết sao?
- Có chứ, thiếu gì chỗ để đi.
- Vậy mà ở nhà được cũng hay ghê. À, Đông gạo bài thi hả, siêng dữ.
không có quen với ai đằng Lê Ngọc Hân hết.
- Không tin, nhỏ bạn dì thấy rõ ràng. Chẳng lẽ nó đi nói dối.
- Nhỏ bạn dì là ai, dì có nhiều bạn thấy mồ, ai mà biết được.
- Nó yêu cầu giấu tên.
Tôi điều tra:
- Có đến đây lần nào chưa?
- Chưa.
- Dì bảo cô bé ấy nghỉ học đi, về ra chợ trải chiếc chiếu, mua một bộ bài tây rồi làm thầy bói kiếm ăn.
Dì cười:
- Con gái ai đi làm thầy bói. Đông định lảng chuyện hả?
- Chứ biết làm gì bây giờ, Đông có nói gì dì cũng không tin.
- Đông giấu.
- Có nói ngay, không giấu.
- Hôm qua Đông ở nhà thật hả - Dì Hạnh nghi ngờ.
- Thật, lúc dì về gặp Đông trước cổng, bộ không nhớ sao?
- Đông về nhà trước chứ bộ.
Tôi ngó dì Hạnh cười nói:
- Dì đa nghi như Tào Tháo. Đã bảo không là không, Đông có quen với ai đằng Lê Ngọc Hân đâu mà
nói đón với đưa.
Dì Hạnh nhìn ra đỉnh cây còn tôi nhìn những sợi tóc của dì, những sợi tóc mai non nớt kỳ diệu đó đã
làm hồn tôi lâng lâng trong một nỗi xúc động. Đôi mắt dì trong đen như hai hạt huyền. Tôi tưởng đâu
hàng nhạc ngựa bên ngoài cùng ngả nghiêng theo mắt dì nhìn, tiếng reo của nó ngưng bặt vì tóc dì thơm
ngất trong gió, và màu hoa của nó nở rực rỡ trong đôi mắt dì. Bỗng dì Hạnh bật cười:
- Chiều nay nhỏ bạn dì tới chơi, Đông có muốn đối chứng không?
- Sẵn sàng.
- Nhỏ bạn dì dữ lắm à, cái miệng của nó lanh lắm, Đông cãi không lại đâu.
- Ăn nhằm gì, Đông chả sợ con gái. Bạn của dì lại càng dễ bắt nạt hơn.
- Nói ngon lắm, chừng gặp Đông sẽ lánh mặt giả vờ bận học bài này nọ rồi chuồn ra phố ở mãi đến tối
mới chịu về. Cái quán cà phê gì ngoài bờ sông đang chờ Đông với một chiếc ghế trống đó.
Tôi đỏ mặt cãi:
- Rồi dì xem. Bạn dì có lớn hơn dì không?
- Nó bằng tuổi dì, xinh nhất lớp.
- Nhưng không xinh hơn dì đâu. Dì xinh nhất lớp, nhất trường, nhất tỉnh lỵ.
- Dì Hạnh ngượng ngùng trước câu nịnh nọt hoa hoè của tôi. Nhưng quả thật, tôi không nịnh dì chút nào
hết. Dì cười nói:
- Dì không có tiền đâu nhé, nịnh dì chỉ uổng công thôi.
- Ai thèm nịnh.
- Như vậy có nghĩa là Đông nói thật à?
- Sự thật.
- Dì xấu như con nhỏ Lọ Lem.
- Con nhỏ Lọ Lem về sau đội lốt thành một nàng công chúa đẹp mê hồn.
- Dì mang cái lốt xấu xí suốt đời.
- Mai mốt Đông mua tặng dì một chiếc gương soi. Dì sẽ tin lời Đông nói. Bạn Đông đứa nào cũng nói
như thế. Có đứa còn "mê" dì nữa đấy.
- Bạn của Đông là những ai?
Hầu hết, nói tên dì cũng không biết đâu.
Dì Hạnh đỏ mặt, chớp mắt mấy cái. Bây giờ tôi biết dì đang cố ý hướng mắt ra đỉnh cây nhạc ngựa.
Tôi càng trêu dì:
- Trong đám bạn của Đông có một đứa đang hấp hối.
- Bệnh nặng hả?
- Ừ, nó bệnh sắp chết, nhưng lại không chịu vào bệnh viện.
- Sao kỳ vậy, bệnh nặng phải vào bệnh viện cho người ta chữa chứ.
- Nhưng bệnh này lại không trị được, thế mới khổ.
Dì Hạnh ngây thơ:
- Bệnh nan y à?
- Hơn thế nữa.
- Rồi ở nhà đành bó tay sao?
- Bó tay là cái chắc.
Dì Hạnh lo lắng hỏi:
- Người bạn của Đông tên gì, nhà ở đường nào?
- Nó ở bên kia sông. Mỗi ngày đi học phải qua một chuyến bắc. Nó nghỉ học rồi, chờ ngày mặc áo
mới.
- Nghỉ học chờ ngày mặc áo mới. Gì kỳ vậy?
- Dì không biếtt áo mới à?
- Nếu đã biết dì không hỏi.
Đông cười phá lên:
- Đó là chiếc quan tài đấy. Áo sơmi gỗ. Hay là sơmi Tobia. Nó sẽ chết.
Dì Hạnh lườm Đông:
- Người ta bệnh nặng sắp chết mà Đông nỡ đùa.
- Tại nó chứ bộ.
- Bệnh là một điều bất hạnh, không ai muốn thế bao giờ cả. Đông đừng nói như vậy. Nếu trường hợp
Đông bệnh, Đông có muốn như thế không?
- Muốn, bệnh này “đã đời” lắm. Không đau nhức, không ho hen, chỉ buồn thôi, buồn nhè nhẹ, nhớ bâng
khuâng, nghe mùa thu chết, rơi theo lá vàng…
Dì Hạnh ngẩn ngơ không hiểu gì cả. Đông càng cười, càng cố ý trêu dì. Một lúc dì có vẻ giận:
- Đông hôm nay làm tàng quá.
- Dì có muốn biết bệnh của thằng bạn bất hạnh đó không.
- Một chứng bệnh ghê gớm lắm phải không.
- Nói ra dì sẽ đầy lòng thương cảm mà té xỉu mất. Và dĩ nhiên, đó phải là một chứng bệnh ghê gớm.
- Nói dì nghe.
- Đó là bệnh tương tư, nó tương tư dì rồi đó.
Dì Hạnh đỏ mặt. Tôi đoán dì vừa giận, vừa ngạc nhiên và ngượng ngùng. Tôi ngó dì, tỉnh bơ:
- Chỉ có dì mới cứu nó nổi, không thì nó đi đứt cuộc đợi
- Đông còn đùa nữa à?
Dì trừng mắt nhìn tôi, chưa bao giờ dì tỏ vẻ giận dữ với tôi như thế. Đôi mắt dì trong lúc giận càng
làm cho tôi điêu đứng. Tôi muốn mềm nhũn ra như một cọng bún, và tôi ngồi bất động. Dì Hạnh cũng
im lặng không nói gì. Bây giờ cánh cửa sổ, những đỉnh cây bên ngoài được cả tôi và dì chú ý hơn lúc
nào hết. Tôi muốn xin lỗi dì Hạnh, nhưng tôi ngượng ngùng đỏ mặt, không làm sao nói được. Một lúc
lâu dì bỗng nói:
- Trời chiều nay đẹp quá Đông nhỉ?
Tôi sung sướng thầm. Dì Hạnh hỏi thế tức là dì đã hết giận tôi, hay ít ra dì cũng không muốn nhớ câu
chuyện tôi trêu đùa dì lúc nảy. Nhưng tôi lại cứ hay thắc mắc:
- Dì hết giận rồi ha??
Câu hỏi của tôi chắc vô duyên nên làm cho dì Hạnh buồn cười. Dì bảo:
- Dì ít khi giận ai được lâu, nhưng Đông cũng không nên đùa dai như thế nữa.
- Tại sao dì không nghĩ đó là sự thât.
- Dì không tin có chuyện đó. Đông chỉ phịa ra thôi.
- Chính vì dì không tin nên mới là sự thật. Không phải chỉ lớp Đông thôi, còn những lớp khác nữa, tụi
nó chỉ chờ giờ tan học, giờ ra chơi là kéo sang dàn chào Lê Ngọc Hân để được nhìn dì.
- Sao dì không thấy ai hết?
- Hay thấy mà dì không để ý – Tôi cười.
Dì Hạnh cũng cười:
- Tưởng họ đứng chơi thôi, ai ngờ…
- Tại dì không để ý nên dì tưởng thế chứ ai cũng biết hết. Không chừng những cô bạn của dì cũng biết.
- Sao dì chả nghe tụi nó nói bao giờ?
- Hôm nào dì hỏi bạn dì xem, nhất là cô bạn gì mà dì vừa quảng cáo đó. Cô bạn này chắc biết rành.
Dì Hạnh cười:
- Nhỏ Thục hả?
- Đông có biết tên bạn của dì đâu.
- Nhỏ Thục đó, chiều nay nó đến đây này.
Thế là tôi đã biết tên người bạn quí của dì Hạnh, chỉ cần vài ba câu hỏi dò, vài tiểu xảo nhỏ nhặt, dì
Hạnh đã khai ra hết trơn. Dì Hạnh ngây thơ như em bé. Hình như trong đầu óc dì chả có một tí mưu
mẹo nào. Ai nói gì dì cũng tin, chuyện mà dì bảo cố giấu nhưng thật ra hỏi dò vài ba câu dì khai hết,
một cách hồn nhiên đến tội tình. Dì Hạnh như một bức tranh quý báu treo trên đầu tường, dì giống như
một viên ngọc trong suốt, xanh biếc không gợn một tí bụi.
Thấy tôi ngồi im lặng tủm tỉm cười, dì Hạnh hoảng hốt khám phá ra điều mình vừa tiết lộ thay vì phải
giấu kín, dì la lên:
- Thôi chết rồi, dì đã nói tên nhỏ Thục cho Đông biết.
- Ăn nhằm gì, trước sau gì Đông cũng biết thôi.
- Chút nữa nó đến Đông đừng nói dì nói nhé. Nó la dì chết.
- Sao không cho người ta biết tên mình nhỉ? Tên Thục bộ đẹp lắm sao?
- Tại lúc trước chả hiểu sao có mấy người bên trường Đông biết tên dì và Thục, giờ chơi đi uống
nước gặp, mấy người đó gọi rối rít làm như quen thuộc lắm. Dì ngượng, Thục ngượng, nên nó dặn dì
giữ kín tên đừng cho ai biết.
- Trước sau gì người ta cũng biết. Con gái có tên đẹp người ta mới kêu chứ.
- Tên xấu cũng bị kêu như thường.
Con trai là chúa phá đám con gái, nhất là bên trường Đông đó.
- Nhưng Đông thì hiền lắm, như dì đã biết.
- Thôi đi ông, nói nghe mà tội.
Tôi cười. Dì Hạnh lật mấy trang sách. Nhúm chùm ruột đã hết nãy giờ. Tôi nhớ như in, mấy chiếc răng
ngọc ngà của dì cắn khẽ vào trái chùm ruột vàng ửng. Tôi muốn có cả cây chùm ruột cho dì ăn để tôi
ngồi nhìn cái miệng xinh xắn của dì với mấy chiếc răng ngọc thạch đó thôi. Cây chùm ruột bên nhà
thằng Hùng sữa sai trái, nó có đủ điều kiện để làm thân với dì Hạnh. Và xem chừng nó cũng “mết” dì
Hạnh lắm. Thằng đó hình như lúc nào cũng chực sẵn ngoài cây chùm ruột, thấy dì Hạnh ra là cười thật
tươi, hỏi mấy câu vớ vẩn rồi ném cho dì một nhúm chùm ruột với cả một sự sung sưóng trên gương
mặt đầy thịt, tròn lẳn như hộp sữa Babilắc của nó.
- Dì ăn chùm ruột nữa không?
- Đâu?
- Bên nhà thằng Hùng sữa. Dì gọi nó một tiếng, nó dám đốn cả cây mang sang lắm à.
Dì cười:
- Tự nhiên Đông đặt cho người ta cái tên Hùng sữa, Đông ghét nó lắm hả?
- Dĩ nhiên.
- Nó tốt lắm mà, gặp dì lúc nào cũng cười.
- Chính cái cười của nó mới đáng ghét.
- Đông khó tính quá trời.
Dì Hạnh tiếp tục lật mấy trang sách. Cơn gió lớn thổi đùa trên hàng cây nhạc ngựa mang những tiếng
reo vui của chúng vào phòng. Dì Hạnh ngẩng lên nghe ngóng. Dì như một con chim nghiêng chiếc cổ
xinh xắn hướng mắt nhìn những đám mây trời bay qua sau một cơn mưa bụi nhỏ.
- Tại sao lại có loài cây reo như tiếng nhạc ngựa nhỉ?
- Có loài cây biết đàn, biết hát, biết hoà tấu, và tân cổ giao duyên nữa.
Dì cười:
- Đông lúc nào cũng đùa được.
- Đùa gì, cây thông này, cây dương liễu chẳng reo chẳng đàn hát là gì
- Nhưng có cây nào… tân cổ giao duyên đâu?
- Cây sóng rắn và cây sầu đâu, dì nghe chúng hoà tấu lần nào chưa?
- Chưa.
Thế thì bất hạnh quá.
- Sao lại bất hạnh.
- Bởi vì đó là một khúc hát thần tiên của tuổi nhỏ ở quê nhà. Ai không nghe được là bất hạnh cả một
đời.
- Nhưng dì đâu có quê nhà.
- Lại thêm một cái “vạn bất hạnh” nữa. Nghỉ hè, Đông sẽ mời dì về quê nhà của Đông, dì sẽ mê từng
cọng cỏ, viên sỏi, cho tới con lạch nhỏ.
- Dì chỉ thích nghe tiếng chim hót trong vường cây buổi sáng sớm.
- Dì sẽ nghe cả một đời cũng chưa hết.
Dì Hạnh mỉm cười. Đôi mắt dì long lanh ngó tôi. Dì đâu biết rằng mỗi lần dì ngó tôi như thế là tâm
hồn tôi muốn chết ngộp, muốn lịm tắt, muốn tan như mưa và muốn vàng như nắng.
- Dì có đôi mắt chết người.
- Là sao?
- Là ai nhìn vào đấy sẽ chết đứng, chết không kịp ngáp, chết không một lời trăn trối.
Biết tôi khen khéo, dì Hạnh đỏ mặt nhìn mấy trang sách. Hàng nhạc ngựa vẫn reo bên ngoài. Tôi di tới
cửa sổ nhìn ra một khoảng không bát ngát, những mái nhà ngói cũ lô nhô trong cây lá và chạy dài như
những đồi đất đỏ. Dì Hạnh cũng ra đứng bên ngoài hành lang, tôi nhìn thấy những sợi tóc của dì bay
lòa xòa và mầu áo của dì làm rộn ràng cả một buổi chiều. Tôi ra theo, và đứng kế bên dì. Từ đây ngó
xuống tôi thấy một vuông sân xanh mướt cỏ non và đám dây leo trổ hoa tím ven chân rào.
Tôi cười:
- Căn nhà này nhìn vào như một biết thự bỏ hoang trong những cuốn truyện ma quái.
- Dì thích ở nhừng căn nhà như vậy.
- Nhưng một mình thì không thích chút nào.
- Đông có nghe trong mấy đêm mưa, có tiếng của những tàu lá vẫy mạnh bên ngoài không?
- Có, buồn chết đi được.
- Lúc ấy dì không sợ, cũng không buồn, chỉ có cảm tưởng mình đang ở trong một lâu đài hoang vu xưa
cổ.
- Dì nhiều tưởng tượng quá.
- Con gái vốn vẫn thế, có nhiều khi tưởng tượng những điều kinh khủng lắm.
- Gì mà kinh khủng?
Dì Hạnh chỉ trả lời bằng một nụ cười. dì chỉ cho tôi mấy cái hoa vàng rất nhỏ nằm dưới lối đi trong
sân.
Tiếng chuông ngoài cổng bỗng reo vang một hồi dài, dì giật mình nói:
- Chết, nhỏ Thục tới.
Tôi nói nhanh:
- Để Đông mở cửa cho, dì giả vờ đi vắng, mình trêu cô ấy một vố chơi, dì đồng ý không?
Dì Hạnh cười:
- Được, nhưng nó chửi Đông ráng mà nghe, dì không biết đâu.
-Đừng lo, Đông sẽ lấy bông gòn nhét lỗ tai lại, tha hồ cho cô ấy chửi.
Dì Hạnh cười, vào trốn trong phòng tôi. Còn tôi thì chạy nhanh xuống mở cổng cho Thục.
- Có Hạnh ở nhà không Đông?
Tôi cười, có ý nhường cho Thục bước vào. Nhưng hình như Thục muốn nghe tôi trả lời tức khắc để
quyết định vào hay không. Tôi nói gọn:
- Xui quá, dì Hạnh đi vắng.
-Đi vắng, vô lý?
- Đi vắng thì có gì là vô lý?
- Tụi này có hẹn.
- À, như thế là vô lý thật. Nhưng ít ra "chị" cũng vào nhà viết một mảnh giấy để lại chứ.
- Hạnh có nói đi đâu không?
- Dì ấy đi đâu ít khi cho biết lắm.
- Lạ nhỉ, trong nhà có hai người, đi đâu không nói cho Đông biết rồi làm sao?
- Đi đâu rồi cũng về. Chừng về cho biết cũng không muộn chi.
- Đông đùa hoài.
Tôi cười, Thục đá những viên sỏi đưới chân. Một lúc Thục ngẩng lên nói:
- Thôi tôi về, Hạnh kỳ quá, hẹn rồi không nhớ gì hết.
- Hay là dì ấy sắp sửa về?
- Có thể như thế không? Thục ngó tôi nói.
- Có thể lắm chứ, chị Thục vào nhà chơi đợi một chút đi nhé.
- Mọi khi Hạnh vẫn đúng hẹn.
- Lâu lâu sai hẹn một tí cho vui.
Thục lườm:
- Vui làm sao mà vui.
- Tôi bị cho leo cây hoài. Mấy thằng bạn hẹn ngon lành lắm, nhưng ít khi tụi nó đúng hẹn. Cũng đành
cười chứ biết làm sao bây giờ.
- Con trai khác, con gái khác. Con gái hẹn là có chuyện quan trọng. Con trai hẹn nhau để đi chơi.
Không đúng hẹn cũng huề, chẳng ăn nhằm gì. Bạn Đông hầu hết đều nghịch phá như gì ấy. Có phải mấy
cái ông hôm Thục gặp ngoài xe nước đá.
- Tụi nó hiền lắm.
- Hiền mà gặp người ta kêu ầm lên.
- Kêu để trở thành người quen ấy mà.
- Ai thích làm quen bao giờ.
- Nhưng rồi sẽ quen, kêu riết người lạ cũng thành quen, đồng ý không?
Thục lắc đầu quầy quậy. Tôi cười:
- Có một thằng nó vác ở đâu được cái máy chụp hình. Hôm chị Thục với dì Hạnh đi uống nước đá
chanh muối nó lén chụp được. Nó bảo hôm nào mang đến đòi tiền chuộc.
Thục tròn xoe mắt:
- Trời ơi, có thật sao?
- Chuyện chụp hình là chuyện nghiêm chỉnh ai nói dối nó làm gì?
- Ông bạn của Đông tên gì mà gan cùng mình vậy?
- Xin giấu tên, hôm nào nó vác hình đến chị sẽ biết. Vui lắm, trong hình chị và dì Hạnh đang… dành
nhau ly chanh muối.
Thục đỏ mặt và có vẻ bứt rứt chuyện tôi phịa ra. Con gái ai nói gì cũng tin. Tôi cười thầm. Thục có vẻ
như muốn ở lại chứ không đòi về nữa. Thục nói:
- Bạn của Đông chơi ác quá, chụp lén hình của người ta chi thế.
- Nó sang ra nhiều tấm, đòi tiền chuộc, kiếm khá bộn tiền.
- Như thế thì mắc cỡ chết.
Tôi nhìn thấy đôi gò má Thục đỏ ửng vì ngượng. Hình như Thục cũng biết bị tôi nhìn, nên ngượng
ngùng tìm cách hỏi chuyện:
- Chiều nay Đông ở nhà?
Tôi gật đầu. Thục cười:
- Không có chỗ nào đi chơi hết sao?
- Có chứ, thiếu gì chỗ để đi.
- Vậy mà ở nhà được cũng hay ghê. À, Đông gạo bài thi hả, siêng dữ.
Chủ Nhật, 5 tháng 1, 2014
tình hình hoạt động của chi nhánh ngân hàng công thương hà tây qua các năm
công thương Việt Nam quyết định sát nhập 2 phòng giao dịch số 2 và số 3,
nâng cấp chi nhánh cấp II là chi nhánh ngân hàng công thương sông Nhuệ.
Như vậy, chi nhánh ngân hàng công thương Hà Tây có 7 phòng nghiệp vụ
tại hội sở chính , 1 chi nhánh trực thuộc, 4 phòng giao dịch và 16 quỹ tiết
kiệm.
Tháng 12/2004, HĐQTNHCT Việt Nam quyết định sát nhập 2 phòng
giao dịch số 1 và số 4, nâng cấp thành ngân hàng chi nhánh cấp II Quang
Trung. Đồng thời nâng cấp phòng giao dịch số 5 thành ngân hàng chi nhánh
cấp II Nguyễn Trãi. Đến ngày 30/10/2006, các chi nhánh ngân hàng công
thương cấp II trực thuộc đã tách thành ngân hàng hoạt động độc lập với chi
nhánh ngân hàng công thương Hà Tây và trực thuộc ngân hàng công thương
Việt Nam. Như vậy, tổ chức của chi nhánh ngân hàng công thương Hà Tây
lúc này chỉ gồm 8 phòng nghiệp vụ tại hội sở chính và điểm giao dịch số 1.
1.3. Các nghiệp vụ kinh doanh chủ yếu:
17 năm hình thành và phát triển, chi nhánh ngân hàng công
thương Hà Tây là một trong những ngân hàng thương mại quốc doanh trẻ,
năng động và kinh doanh có hiệu quả. Ngân hàng cung cấp cho khách hàng
đa dạng các dịch vụ ngân hàng và các dịch vụ kèm theo.
Cụ thể:
1.3.1. Huy động vốn:
- Nhận tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn bằng VNĐ và ngoại tệ của
các tổ chức kinh tế và dân cư;
- Nhận tiền gửi tiết kiệm với nhiều hình thức phong phú và hấp dẫn:
tiết kiệm không kỳ hạn và có kỳ hạn bằng VNĐ và ngoại tệ, tiết kiệm dự
thưởng, tiết kiệm tích lũy .
- Phát hành trái phiếu, kỳ phiếu .
1.3.2. Cho vay, đầu tư:
5
- Cho vay ngắn, trung và dài hạn bằng VNĐ và ngoại tệ đối với các tổ
chức kinh tế và dân cư;
- Tài trợ xuất, nhập khẩu; chiết khấu bộ chứng từ hàng xuất;
- Đồng tài trợ và cho vay hợp vốn đối với những dự án lớn, thời gian
hoàn vốn dài;
- Cho vay tài trợ, ủy thác theo chương trình của các tổ chức quốc tế, tổ
chức phi chính phủ và các hiệp định tín dụng chung;
- Thấu chi, cho vay tiêu dùng;
- Hùn vốn liên doanh, liên kết với các tổ chức tín dụng và các định chế
tài chính trong nước và quốc tế;
- Đầu tư trên thị trường vốn, thị trường tiền tệ trong nước và quốc tế .
1.3. Bảo lãnh:
* Các hình thức bảo lãnh:
- Phát hành thư bảo lãnh, xác nhận bảo lãnh (theo yêu cầu của khách
hàng có thể thông qua mạng truyền dữ liệu có ký hiệu mật);
- Ký xác nhận bảo lãnh đối với các hối phiếu, lệnh phiếu;
- Các hình thức khác theo quy định của pháp luật;
* Các loại bảo lãnh: Bảo lãnh vay vốn trong và ngoài nước; bảo lãnh
dự thầu; bảo lãnh thực hiện hợp đồng; bảo lãnh thanh toán; bảo lãnh đảm
bảo chất lượng sản phẩm; bảo lãnh hoàn thanh toán .
1.3.4. Thanh toán và tài trợ thương mại:
- Phát hành, thanh toán thư tín dụng nhập khẩu; thông báo, xác nhận,
thanh toán thư tín dụng nhập khẩu;
- Nhờ thu xuất, nhập khẩu; nhờ thu hối phiếu trả ngay (D/P) và nhờ thu
chấp nhận hối phiếu (D/A);
- Chuyển tiền trong nước và quốc tế;
- Chuyển tiền nhanh Western Union;
- Thanh toán ủy nhiệm thu, ủy nhiệm chi, séc;
- Chi trả lương cho doanh nghiệp qua tài khoản;
6
- Chi trả kiều hối .
1.3.5. Ngân quỹ:
- Mua, bán ngoại tệ (Spot, Forward, Swap .)
- Mua, bán các chứng từ có giá (trái phiếu chính phủ, tín phiếu kho bạc
Nhà nước, thương phiếu .)
- Thu, chi hộ tiền mặt VNĐ và ngoại tệ
- Cho thuê két sắt; cất giữ bảo quản vàng, bạc, đá quý, giấy tờ có giá,
bằng phát minh sáng chế .
1.3.6. Thẻ và ngân hàng điện tử:
Tháng 8/2005, chi nhánh ngân hàng công thương Hà Tây chính thức
tham gia hệ thống thanh toán trực tiếp liên ngân hàng;
- Phát hành và thanh toán thẻ tín dụng nội địa, thẻ tín dụng quốc tế
(VISA CARD, MASTER CARD);
- Dịch vụ thẻ ATM, thẻ tiền mặt (Cash card);
- Internet Banking, Phone Banking, SMS Banking .
1.3.1. Hoạt động khác:
- Khai thác bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ;
- Tư vấn đầu tư và tài chính;
- Cho thuê tài chính ;
- Môi giới tự doanh, bảo lãnh phát hành, quản lý danh mục đầu tư, tư
vấn, lưu ký chứng khoán;
- Tiếp nhận, quản lý và khai thác các tài sản xiết nợ qua công ty Quản
lý nợ và khai thác tài sản .
Để hoàn thiện các dịch vụ liên quan hiện có nhằm đáp ứng nhu cầu
ngày càng cao của khách hàng, phù hợp với hoàn cảnh kinh tế - xã hội tỉnh
Hà Tây và thực hiện hiện đại hóa ngân hàng. Chi nhánh ngân hàng công
thương Hà Tây luôn có tầm nhìn chiến lược trong đầu tư và phát triển theo
định hướng từ phía Ngân hàng Nhà nuớc và Ngân hàng công thưong Việt
Nam. Tập trung ở 3 lĩnh vực:
7
+ Đào tạo lại tay nghề cho đội ngũ cán bộ, nhân viên;
+ Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ;
+ Phát triển kênh phân phối.
8
Phần 2
Cơ cấu tổ chức của chi nhánh ngân hàng công thương Hà Tây
Cơ cấu tổ chức của chi nhánh ngân hàng công thương tỉnh Hà Tây
gồm có 8 phòng nghiệp vụ và một điểm giao dịch. Tổng số cán bộ công
nhân viên trong hệ thống chi nhánh ngân hàng công thương Hà Tây trước
ngày 30/10/2006 là trên 200 người, trong đó:
- Ban giám đốc chi nhánh ngân hàng công thương tỉnh là: 4 người
- Ban giám đốc các chi nhánh ngân hàng công thương cấp II là: 3
người
- Trưởng, phó phòng chi nhánh ngân hàng công thương tỉnh: 12 người
- Trưởng, phó phòng chi nhánh ngân hàng công thương cấp II: 5 người
- Trình độ học vấn như sau: Tiến sĩ kinh tế: 1 người; thạc sĩ kinh tế: 4
người; trình độ Đại học: 163 người; số còn lại có trình độ trung cấp và cao
đẳng.
Sơ đồ cơ cấu tổ chức của chi nhánh ngân hàng công thương tỉnh Hà
Tây:
9
2.1. Các phòng nghiệp vụ tại hội sở chính
2.1.1. Phòng kế toán giao dịch:
a) Chức năng: Phòng kế toán giao dịch là bộ phận nghiệp vụ thực hiện
các giao dịch trực tiếp với khách hàng, cung cấp các dịch vụ ngân hàng liên
quan đến nghiệp vụ thanh toán, xử lý hạch toán các giao dịch theo quy định
của nhà nước và ngân hàng công thương Việt Nam. Quản lý và chịu trách
nhiệm đối với hệ thống giao dịch trên máy, quản lý quỹ tiền mặt đến từng
giao dịch viên, thực tiễn tư vấn cho khách hàng về các sản phẩm của ngân
hàng.
b) Nhiệm vụ:
1. Phối hợp với phòng thông tin điện toán quản lý hệ thống giao dịch
trên máy. Thực hiện mở, đóng giao dịch chi nhánh hàng ngày. Nhận các dữ
liệu tham số mới nhất của ngân hàng công thương Việt Nam. Thiết lập
thông số đầu ngày để thực hiện hoặc không thực hiện các giao dịch.
Giám đốc
Phó giám đốc
Phòng
kế
toán
giao
dịch
Phòng
tài trợ
thương
mại
Phòng
khách
hàng
doanh
nghiệp
Phòng
khách
hàng
cá
nhân
Phòng
thông
tin
điện
toán
Phòng
tiền
tệ
kho
quỹ
Phòng
tổng
hợp
tiếp
thị
Phòng
tổ
chức
hành
chính
Điểm giao dịch số 1
10
2. Thực hiện giao dịch trực tiếp với khách hàng. Mở đóng các tài
khoản (ngoại tệ và VNĐ); thực hiện các giao dịch gửi, rút tiền từ tài khoản;
bán séc, ấn chỉ thường .cho khách hàng theo quy định; thực hiện các giao
dịch mua bán ngoại tệ tiền mặt, thanh toán và chuyển tiền VNĐ .
3. Thực hiện chức năng kiểm soát các giao dịch trong và ngoài quầy
theo thẩm quyền, kiểm soát lưu trữ chứng từ, tổng hợp liệt kê trong ngày;
đỗi chiếu, lập báo cáo và phân tích báo cáo cuối ngày của giao dịch viên;
làm các báo cáo, đóng nhật ký theo quy định;
4. Đảm bảo an toàn bí mật các số liệu có liên quan theo quy định của
ngân hàng
5. Làm công tác khác khi được giám đốc giao.
6. Chịu trách nhiệm trước giám đốc chi nhánh ngân hàng công thương
tỉnh về nhiệm vụ được giao trong phạm vi được ủy quyền.
2.1.2. Phòng tài trợ thương mại:
a) Chức năng: Phòng tài trợ thương mại là phòng nghiệp vụ tổ chức
thực hiện nghiệp vụ về tài trợ thương mại tại chi nhánh theo quy định của
ngân hàng công thương Việt Nam.
b) Nhiệm vụ:
1. Thực hiện nghiệp vụ về tài trợ thương mại theo hạn mức được cấp:
- Thực hiện các nghiệp vụ phát sinh, sửa đổi, thanh toán L/C nhập
khẩu, thông báo và thanh toán L/C xuất khẩu;
- Thực hiện các nghiệp vụ nhờ thu liên quan đến xuất khẩu (nhờ thu
kèm bộ chứng từ, nhờ thu không kèm bộ chứng từ, nhờ thu séc thương mại)
- Thực hiện nhiệm vụ chiết khấu bộ chứng từ, nghiệp vụ biên lai tín
thác, bao thanh toán, bao thanh toán tuyệt đối
- Phát hành, thông báo (bao gồm cả sửa đổi bảo lãnh) bảo lãnh trong
nước và nước ngoài trong phạm vi được ủy quyền
- Theo dõi các khoản cho vay bắt buộc.
2. Thực hiện nghiệp vụ mua bán ngoại tệ:
11
- Xây dựng mua, bán ngoại tệ hàng ngày trình ban lãnh đạo duyệt theo
thẩm quyền để thực hiện trong toàn chi nhánh
- Hướng dẫn và quản lý nghiệp vụ với các đại lý thu đổi ngoại tệ thuộc
chi nhánh quản lý.
3. Phối hợp với phòng kế toán giao dịch và điểm giao dịch số 1 thực
hiện chuyển tiền nước ngoài
4. Thực hiện công tác tiếp thị để khai thác nguồn ngoại tệ cho chi
nhánh
5. Tư vấn khách hàng sử dụng các sản phẩm tài trợ thương mại .
6. Làm công tác khác khi được giao
7. Chị trách nhiệm trước giám đốc chi nhánh ngân hàng công thương
tỉnh về nhiệm vụ được giao trong phạm vi được ủy quyền.
2.1.3. Phòng khách hàng doanh nghiệp:
a) Chức năng: Phòng khách hàng doanh nghiệp là phòng nghiệp vụ
trực tiếp giao dịch với khách hàng là các doanh nghiệp lớn, vừa và nhỏ để
khai thác vốn bằng VNĐ và ngoại tệ; xử lý các nghiệp vụ liên quan đến cho
vay, quản lý các sản phẩm cho vay phù hợp với chế độ, thể lệ hiện hành và
hướng dẫn của ngân hàng công thương Việt Nam và của ngân hàng Nhà
nuớc.
b) Nhiệm vụ:
1. Khai thác nguồn vốn bằng đồng Việt Nam và ngoại tệ từ khách hàng
là các doanh nghiệp lớn, vừa và nhỏ.
2. Hỗ trợ, tiếp thị khách hàng, phối hợp với phòng tổng hợp tiếp thị
làm công tác chăm sóc khách hàng, phát triển các sản phẩm dịch vụ của
ngân hàng đến các khách hàng
3. Thẩm định và xác định các hạn mức tín dụng (bao gồm: cho vay, tài
trợ thương mại, bảo lãnh, thấu chi) cho khách hàng trong phạm vi được ủy
quyền của chi nhánh; quản lý các hạn mức đã đưa ra theo từng khách hàng
4. Thực hiện nghiệp vụ cho vay, bảo lãnh, và xử lý các giao dịch:
12
- Nhận và xử lý đề nghị vay vốn, bảo lãnh
- Thẩm định khách hàng, dự án, phương án vay vốn bảo lãnh theo quy
định
- Đưa ra các quyết định chấp thuận/ từ chối đề nghị vay vốn/ bảo lãnh
trên cơ sở hồ sơ và việc thẩm định
- Kiểm tra giám sát chặt chẽ các khoản cho vay trong và sau khi cho
vay
- Theo dõi các khoản nợ có vấn đề, các khoản quá hạn (gốc, lãi).
5. Nắm, cập nhật phân tích toàn diện về thông tin khách hàng theo quy
định
6. Quản lý các khoản cho vay, bảo lãnh, quản lý tài sản đảm bảo
7. Theo dõi, phân tích thường xuyên hoạt động kinh tế, khả năng tài
chính của khách hàng vay vốn, xin bảo lãnh
8. Theo dõi việc trích lập quỹ dự phòng rủi ro theo quy định
9. Làm công tác khác khi được giao
10. Chịu trách nhiệm trước giám đốc ngân hàng công thương tỉnh về
nhiệm vụ được giao trong phạm vi được ủy quyền.
2.1.4. Phòng khách hàng cá nhân:
a) Chức năng: Phòng khách hàng cá nhân là phòng nghiệp vụ trực tiếp
giao dịch với khách hàng là cá nhân để huy động vốn bằng đồng Việt Nam
và ngoại tệ, xử lý các nghiệp vụ liên quan đến cho vay, quản lý các sản
phẩm cho vay phù hợp với chế độ thể lệ hiện hành của ngân hàng nhà nước
(NHNN) và hướng dẫn của ngân hàng công thương Việt Nam (NHCTVN).
b) Nhiệm vụ:
1. Khai thác nguồn vốn bằng VNĐ và ngoại tệ từ khách hàng cá nhân
2. Tổ chức huy động vốn của dân cư (bằng đồng Việt Nam và ngoại tệ)
theo quy định của NHNN và NHCTVN.
13
3. Tiếp thị, hỗ trợ khách hàng, phối hợp với phòng tổng hợp và tiếp thị
làm công tác chăm sóc khách hàng, phát triển các dịch vụ của ngân hàng
đến các khách hàng.
4. Thẩm định và xác định hạn mức tín dụng cho khách hàng trong
phạm vi được ủy quyền. Quản lý các hạn mức đã đưa ra theo từng khách
hàng
5. Thực hiện nghiệp vụ cho vay, bảo lãnh và xử lý giao dịch
6. Cập nhật, phân tích toàn diện thông tin về khách hàng theo quy định
7. Quản lý các khoản cho vay, bảo lãnh, quản lý tài sản đảm bảo
8. Theo dõi, phân tích, quản lý thường xuyên hoạt động kinh tế, khả
năng tài chính của khách hàng vay vốn, xin bảo lãnh phục vụ công tác cho
vay, bảo lãnh có hiệu quả
9. Theo dõi việc trích lập dự phòng rủi ro theo quy định
10. Là đầu mối hướng dẫn, quản lý nghiệp vụ và kiểm tra, giám sát các
hoạt động của quỹ tiết kiệm, điểm giao dịch
11. Thực hiện nghiệp vụ về bảo hiểm nhân thọ và các loại bảo hiểm
khác theo hướng dẫn của NHCTVN
12. Phản ánh kịp thời những vấn đề vướng mắc trong nghiệp vụ và
những vấn đề mới nảy sinh, đề xuất biện pháp trình giám đốc chi nhánh xem
xét, giải quyết
13. Làm báo cáo theo chức năng, nhiệm vụ của phòng, lưu trữ hồ sơ,
số liệu theo quy định.
14. Tổ chức học tập nâng cao trình độ nghiệp vu cho cán bộ của phòng.
15. Làm công tác khác khi được giao
16. Chịu trách nhiệm trước giám đốc chi nhánh ngân hàng công thương
tỉnh về nhiệm vụ được giao trong phạm vi được ủy quyền.
2.1.5. Phòng thông tin điện toán:
a) Chức năng: Phòng thông tin điên toán thực hiện công tác quản lý
duy trì hệ thống thông tin điện toán tại chi nhánh, bảo trì, bảo dưỡng máy
14
nâng cấp chi nhánh cấp II là chi nhánh ngân hàng công thương sông Nhuệ.
Như vậy, chi nhánh ngân hàng công thương Hà Tây có 7 phòng nghiệp vụ
tại hội sở chính , 1 chi nhánh trực thuộc, 4 phòng giao dịch và 16 quỹ tiết
kiệm.
Tháng 12/2004, HĐQTNHCT Việt Nam quyết định sát nhập 2 phòng
giao dịch số 1 và số 4, nâng cấp thành ngân hàng chi nhánh cấp II Quang
Trung. Đồng thời nâng cấp phòng giao dịch số 5 thành ngân hàng chi nhánh
cấp II Nguyễn Trãi. Đến ngày 30/10/2006, các chi nhánh ngân hàng công
thương cấp II trực thuộc đã tách thành ngân hàng hoạt động độc lập với chi
nhánh ngân hàng công thương Hà Tây và trực thuộc ngân hàng công thương
Việt Nam. Như vậy, tổ chức của chi nhánh ngân hàng công thương Hà Tây
lúc này chỉ gồm 8 phòng nghiệp vụ tại hội sở chính và điểm giao dịch số 1.
1.3. Các nghiệp vụ kinh doanh chủ yếu:
17 năm hình thành và phát triển, chi nhánh ngân hàng công
thương Hà Tây là một trong những ngân hàng thương mại quốc doanh trẻ,
năng động và kinh doanh có hiệu quả. Ngân hàng cung cấp cho khách hàng
đa dạng các dịch vụ ngân hàng và các dịch vụ kèm theo.
Cụ thể:
1.3.1. Huy động vốn:
- Nhận tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn bằng VNĐ và ngoại tệ của
các tổ chức kinh tế và dân cư;
- Nhận tiền gửi tiết kiệm với nhiều hình thức phong phú và hấp dẫn:
tiết kiệm không kỳ hạn và có kỳ hạn bằng VNĐ và ngoại tệ, tiết kiệm dự
thưởng, tiết kiệm tích lũy .
- Phát hành trái phiếu, kỳ phiếu .
1.3.2. Cho vay, đầu tư:
5
- Cho vay ngắn, trung và dài hạn bằng VNĐ và ngoại tệ đối với các tổ
chức kinh tế và dân cư;
- Tài trợ xuất, nhập khẩu; chiết khấu bộ chứng từ hàng xuất;
- Đồng tài trợ và cho vay hợp vốn đối với những dự án lớn, thời gian
hoàn vốn dài;
- Cho vay tài trợ, ủy thác theo chương trình của các tổ chức quốc tế, tổ
chức phi chính phủ và các hiệp định tín dụng chung;
- Thấu chi, cho vay tiêu dùng;
- Hùn vốn liên doanh, liên kết với các tổ chức tín dụng và các định chế
tài chính trong nước và quốc tế;
- Đầu tư trên thị trường vốn, thị trường tiền tệ trong nước và quốc tế .
1.3. Bảo lãnh:
* Các hình thức bảo lãnh:
- Phát hành thư bảo lãnh, xác nhận bảo lãnh (theo yêu cầu của khách
hàng có thể thông qua mạng truyền dữ liệu có ký hiệu mật);
- Ký xác nhận bảo lãnh đối với các hối phiếu, lệnh phiếu;
- Các hình thức khác theo quy định của pháp luật;
* Các loại bảo lãnh: Bảo lãnh vay vốn trong và ngoài nước; bảo lãnh
dự thầu; bảo lãnh thực hiện hợp đồng; bảo lãnh thanh toán; bảo lãnh đảm
bảo chất lượng sản phẩm; bảo lãnh hoàn thanh toán .
1.3.4. Thanh toán và tài trợ thương mại:
- Phát hành, thanh toán thư tín dụng nhập khẩu; thông báo, xác nhận,
thanh toán thư tín dụng nhập khẩu;
- Nhờ thu xuất, nhập khẩu; nhờ thu hối phiếu trả ngay (D/P) và nhờ thu
chấp nhận hối phiếu (D/A);
- Chuyển tiền trong nước và quốc tế;
- Chuyển tiền nhanh Western Union;
- Thanh toán ủy nhiệm thu, ủy nhiệm chi, séc;
- Chi trả lương cho doanh nghiệp qua tài khoản;
6
- Chi trả kiều hối .
1.3.5. Ngân quỹ:
- Mua, bán ngoại tệ (Spot, Forward, Swap .)
- Mua, bán các chứng từ có giá (trái phiếu chính phủ, tín phiếu kho bạc
Nhà nước, thương phiếu .)
- Thu, chi hộ tiền mặt VNĐ và ngoại tệ
- Cho thuê két sắt; cất giữ bảo quản vàng, bạc, đá quý, giấy tờ có giá,
bằng phát minh sáng chế .
1.3.6. Thẻ và ngân hàng điện tử:
Tháng 8/2005, chi nhánh ngân hàng công thương Hà Tây chính thức
tham gia hệ thống thanh toán trực tiếp liên ngân hàng;
- Phát hành và thanh toán thẻ tín dụng nội địa, thẻ tín dụng quốc tế
(VISA CARD, MASTER CARD);
- Dịch vụ thẻ ATM, thẻ tiền mặt (Cash card);
- Internet Banking, Phone Banking, SMS Banking .
1.3.1. Hoạt động khác:
- Khai thác bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ;
- Tư vấn đầu tư và tài chính;
- Cho thuê tài chính ;
- Môi giới tự doanh, bảo lãnh phát hành, quản lý danh mục đầu tư, tư
vấn, lưu ký chứng khoán;
- Tiếp nhận, quản lý và khai thác các tài sản xiết nợ qua công ty Quản
lý nợ và khai thác tài sản .
Để hoàn thiện các dịch vụ liên quan hiện có nhằm đáp ứng nhu cầu
ngày càng cao của khách hàng, phù hợp với hoàn cảnh kinh tế - xã hội tỉnh
Hà Tây và thực hiện hiện đại hóa ngân hàng. Chi nhánh ngân hàng công
thương Hà Tây luôn có tầm nhìn chiến lược trong đầu tư và phát triển theo
định hướng từ phía Ngân hàng Nhà nuớc và Ngân hàng công thưong Việt
Nam. Tập trung ở 3 lĩnh vực:
7
+ Đào tạo lại tay nghề cho đội ngũ cán bộ, nhân viên;
+ Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ;
+ Phát triển kênh phân phối.
8
Phần 2
Cơ cấu tổ chức của chi nhánh ngân hàng công thương Hà Tây
Cơ cấu tổ chức của chi nhánh ngân hàng công thương tỉnh Hà Tây
gồm có 8 phòng nghiệp vụ và một điểm giao dịch. Tổng số cán bộ công
nhân viên trong hệ thống chi nhánh ngân hàng công thương Hà Tây trước
ngày 30/10/2006 là trên 200 người, trong đó:
- Ban giám đốc chi nhánh ngân hàng công thương tỉnh là: 4 người
- Ban giám đốc các chi nhánh ngân hàng công thương cấp II là: 3
người
- Trưởng, phó phòng chi nhánh ngân hàng công thương tỉnh: 12 người
- Trưởng, phó phòng chi nhánh ngân hàng công thương cấp II: 5 người
- Trình độ học vấn như sau: Tiến sĩ kinh tế: 1 người; thạc sĩ kinh tế: 4
người; trình độ Đại học: 163 người; số còn lại có trình độ trung cấp và cao
đẳng.
Sơ đồ cơ cấu tổ chức của chi nhánh ngân hàng công thương tỉnh Hà
Tây:
9
2.1. Các phòng nghiệp vụ tại hội sở chính
2.1.1. Phòng kế toán giao dịch:
a) Chức năng: Phòng kế toán giao dịch là bộ phận nghiệp vụ thực hiện
các giao dịch trực tiếp với khách hàng, cung cấp các dịch vụ ngân hàng liên
quan đến nghiệp vụ thanh toán, xử lý hạch toán các giao dịch theo quy định
của nhà nước và ngân hàng công thương Việt Nam. Quản lý và chịu trách
nhiệm đối với hệ thống giao dịch trên máy, quản lý quỹ tiền mặt đến từng
giao dịch viên, thực tiễn tư vấn cho khách hàng về các sản phẩm của ngân
hàng.
b) Nhiệm vụ:
1. Phối hợp với phòng thông tin điện toán quản lý hệ thống giao dịch
trên máy. Thực hiện mở, đóng giao dịch chi nhánh hàng ngày. Nhận các dữ
liệu tham số mới nhất của ngân hàng công thương Việt Nam. Thiết lập
thông số đầu ngày để thực hiện hoặc không thực hiện các giao dịch.
Giám đốc
Phó giám đốc
Phòng
kế
toán
giao
dịch
Phòng
tài trợ
thương
mại
Phòng
khách
hàng
doanh
nghiệp
Phòng
khách
hàng
cá
nhân
Phòng
thông
tin
điện
toán
Phòng
tiền
tệ
kho
quỹ
Phòng
tổng
hợp
tiếp
thị
Phòng
tổ
chức
hành
chính
Điểm giao dịch số 1
10
2. Thực hiện giao dịch trực tiếp với khách hàng. Mở đóng các tài
khoản (ngoại tệ và VNĐ); thực hiện các giao dịch gửi, rút tiền từ tài khoản;
bán séc, ấn chỉ thường .cho khách hàng theo quy định; thực hiện các giao
dịch mua bán ngoại tệ tiền mặt, thanh toán và chuyển tiền VNĐ .
3. Thực hiện chức năng kiểm soát các giao dịch trong và ngoài quầy
theo thẩm quyền, kiểm soát lưu trữ chứng từ, tổng hợp liệt kê trong ngày;
đỗi chiếu, lập báo cáo và phân tích báo cáo cuối ngày của giao dịch viên;
làm các báo cáo, đóng nhật ký theo quy định;
4. Đảm bảo an toàn bí mật các số liệu có liên quan theo quy định của
ngân hàng
5. Làm công tác khác khi được giám đốc giao.
6. Chịu trách nhiệm trước giám đốc chi nhánh ngân hàng công thương
tỉnh về nhiệm vụ được giao trong phạm vi được ủy quyền.
2.1.2. Phòng tài trợ thương mại:
a) Chức năng: Phòng tài trợ thương mại là phòng nghiệp vụ tổ chức
thực hiện nghiệp vụ về tài trợ thương mại tại chi nhánh theo quy định của
ngân hàng công thương Việt Nam.
b) Nhiệm vụ:
1. Thực hiện nghiệp vụ về tài trợ thương mại theo hạn mức được cấp:
- Thực hiện các nghiệp vụ phát sinh, sửa đổi, thanh toán L/C nhập
khẩu, thông báo và thanh toán L/C xuất khẩu;
- Thực hiện các nghiệp vụ nhờ thu liên quan đến xuất khẩu (nhờ thu
kèm bộ chứng từ, nhờ thu không kèm bộ chứng từ, nhờ thu séc thương mại)
- Thực hiện nhiệm vụ chiết khấu bộ chứng từ, nghiệp vụ biên lai tín
thác, bao thanh toán, bao thanh toán tuyệt đối
- Phát hành, thông báo (bao gồm cả sửa đổi bảo lãnh) bảo lãnh trong
nước và nước ngoài trong phạm vi được ủy quyền
- Theo dõi các khoản cho vay bắt buộc.
2. Thực hiện nghiệp vụ mua bán ngoại tệ:
11
- Xây dựng mua, bán ngoại tệ hàng ngày trình ban lãnh đạo duyệt theo
thẩm quyền để thực hiện trong toàn chi nhánh
- Hướng dẫn và quản lý nghiệp vụ với các đại lý thu đổi ngoại tệ thuộc
chi nhánh quản lý.
3. Phối hợp với phòng kế toán giao dịch và điểm giao dịch số 1 thực
hiện chuyển tiền nước ngoài
4. Thực hiện công tác tiếp thị để khai thác nguồn ngoại tệ cho chi
nhánh
5. Tư vấn khách hàng sử dụng các sản phẩm tài trợ thương mại .
6. Làm công tác khác khi được giao
7. Chị trách nhiệm trước giám đốc chi nhánh ngân hàng công thương
tỉnh về nhiệm vụ được giao trong phạm vi được ủy quyền.
2.1.3. Phòng khách hàng doanh nghiệp:
a) Chức năng: Phòng khách hàng doanh nghiệp là phòng nghiệp vụ
trực tiếp giao dịch với khách hàng là các doanh nghiệp lớn, vừa và nhỏ để
khai thác vốn bằng VNĐ và ngoại tệ; xử lý các nghiệp vụ liên quan đến cho
vay, quản lý các sản phẩm cho vay phù hợp với chế độ, thể lệ hiện hành và
hướng dẫn của ngân hàng công thương Việt Nam và của ngân hàng Nhà
nuớc.
b) Nhiệm vụ:
1. Khai thác nguồn vốn bằng đồng Việt Nam và ngoại tệ từ khách hàng
là các doanh nghiệp lớn, vừa và nhỏ.
2. Hỗ trợ, tiếp thị khách hàng, phối hợp với phòng tổng hợp tiếp thị
làm công tác chăm sóc khách hàng, phát triển các sản phẩm dịch vụ của
ngân hàng đến các khách hàng
3. Thẩm định và xác định các hạn mức tín dụng (bao gồm: cho vay, tài
trợ thương mại, bảo lãnh, thấu chi) cho khách hàng trong phạm vi được ủy
quyền của chi nhánh; quản lý các hạn mức đã đưa ra theo từng khách hàng
4. Thực hiện nghiệp vụ cho vay, bảo lãnh, và xử lý các giao dịch:
12
- Nhận và xử lý đề nghị vay vốn, bảo lãnh
- Thẩm định khách hàng, dự án, phương án vay vốn bảo lãnh theo quy
định
- Đưa ra các quyết định chấp thuận/ từ chối đề nghị vay vốn/ bảo lãnh
trên cơ sở hồ sơ và việc thẩm định
- Kiểm tra giám sát chặt chẽ các khoản cho vay trong và sau khi cho
vay
- Theo dõi các khoản nợ có vấn đề, các khoản quá hạn (gốc, lãi).
5. Nắm, cập nhật phân tích toàn diện về thông tin khách hàng theo quy
định
6. Quản lý các khoản cho vay, bảo lãnh, quản lý tài sản đảm bảo
7. Theo dõi, phân tích thường xuyên hoạt động kinh tế, khả năng tài
chính của khách hàng vay vốn, xin bảo lãnh
8. Theo dõi việc trích lập quỹ dự phòng rủi ro theo quy định
9. Làm công tác khác khi được giao
10. Chịu trách nhiệm trước giám đốc ngân hàng công thương tỉnh về
nhiệm vụ được giao trong phạm vi được ủy quyền.
2.1.4. Phòng khách hàng cá nhân:
a) Chức năng: Phòng khách hàng cá nhân là phòng nghiệp vụ trực tiếp
giao dịch với khách hàng là cá nhân để huy động vốn bằng đồng Việt Nam
và ngoại tệ, xử lý các nghiệp vụ liên quan đến cho vay, quản lý các sản
phẩm cho vay phù hợp với chế độ thể lệ hiện hành của ngân hàng nhà nước
(NHNN) và hướng dẫn của ngân hàng công thương Việt Nam (NHCTVN).
b) Nhiệm vụ:
1. Khai thác nguồn vốn bằng VNĐ và ngoại tệ từ khách hàng cá nhân
2. Tổ chức huy động vốn của dân cư (bằng đồng Việt Nam và ngoại tệ)
theo quy định của NHNN và NHCTVN.
13
3. Tiếp thị, hỗ trợ khách hàng, phối hợp với phòng tổng hợp và tiếp thị
làm công tác chăm sóc khách hàng, phát triển các dịch vụ của ngân hàng
đến các khách hàng.
4. Thẩm định và xác định hạn mức tín dụng cho khách hàng trong
phạm vi được ủy quyền. Quản lý các hạn mức đã đưa ra theo từng khách
hàng
5. Thực hiện nghiệp vụ cho vay, bảo lãnh và xử lý giao dịch
6. Cập nhật, phân tích toàn diện thông tin về khách hàng theo quy định
7. Quản lý các khoản cho vay, bảo lãnh, quản lý tài sản đảm bảo
8. Theo dõi, phân tích, quản lý thường xuyên hoạt động kinh tế, khả
năng tài chính của khách hàng vay vốn, xin bảo lãnh phục vụ công tác cho
vay, bảo lãnh có hiệu quả
9. Theo dõi việc trích lập dự phòng rủi ro theo quy định
10. Là đầu mối hướng dẫn, quản lý nghiệp vụ và kiểm tra, giám sát các
hoạt động của quỹ tiết kiệm, điểm giao dịch
11. Thực hiện nghiệp vụ về bảo hiểm nhân thọ và các loại bảo hiểm
khác theo hướng dẫn của NHCTVN
12. Phản ánh kịp thời những vấn đề vướng mắc trong nghiệp vụ và
những vấn đề mới nảy sinh, đề xuất biện pháp trình giám đốc chi nhánh xem
xét, giải quyết
13. Làm báo cáo theo chức năng, nhiệm vụ của phòng, lưu trữ hồ sơ,
số liệu theo quy định.
14. Tổ chức học tập nâng cao trình độ nghiệp vu cho cán bộ của phòng.
15. Làm công tác khác khi được giao
16. Chịu trách nhiệm trước giám đốc chi nhánh ngân hàng công thương
tỉnh về nhiệm vụ được giao trong phạm vi được ủy quyền.
2.1.5. Phòng thông tin điện toán:
a) Chức năng: Phòng thông tin điên toán thực hiện công tác quản lý
duy trì hệ thống thông tin điện toán tại chi nhánh, bảo trì, bảo dưỡng máy
14
Thứ Tư, 1 tháng 1, 2014
ôn thi vào lớp 10 môn toán theo chuyên đề
Tài liệu ôn thi vào lớp 10 môn Toán by Vũ Văn Bắc
Bài 3: Cho biểu thức P =
13
23
1:
19
8
13
1
13
1
x
x
x
x
xx
x
a) Rút gọn P.
b) Tìm các giá trị của x để
6
.
5
P
Bài 4: Cho biểu thức P =
1
2
1
1
:
1
1
aaaa
a
a
a
a
a) Rút gọn P.
b) Tìm giá trị của a để
1.P
c) Tìm giá trị của P nếu 3819 a
Bài 5: Cho biểu thức P =
a
a
a
a
a
a
a
aa
1
1
.
1
1
:
1
)1(
332
a) Rút gọn P
b) Xét dấu của biểu thức ( 0,5).M a P
Bài 6: Cho biểu thứ P =
12
2
12
1
1:1
12
2
12
1
x
xx
x
x
x
xx
x
x
a) Rút gọn P
b) Tính giá trị của P khi
3 2 2
.
2
x
Bài 7: Cho biểu thức P =
1
1:
1
1
1
2
x
x
xxxxx
x
a) Rút gọn P
b) Tìm x để P 0
Bài 8: Cho biểu thức P =
a
a
a
aa
a
a
a
1
1
.
1
12
3
3
a) Rút gọn P
b) Xét dấu của biểu thức P a1
Bài 9: Cho biểu thức
1 1 2 1 2
:
1
1 1
x x x x x x
P
x
x x x x
a) Rút gọn P
b) Tính giá trị của P với 7 4 3x
c) Tính giá trị lớn nhất của a để
.P a
www.MATHVN.com
www.DeThiThuDaiHoc.com
Tài liệu ôn thi vào lớp 10 môn Toán by Vũ Văn Bắc
Bài 10: Cho biểu thức P =
a
a
aa
a
a
aa
1
1
.
1
1
a) Rút gọn P.
b) Tìm a để 7 4 3.P
Bài 11: Cho biểu thức P =
1
3
22
:
9
33
33
2
x
x
x
x
x
x
x
x
a) Rút gọn P
b) Tìm x để
1
2
P
c) Tìm giá trị nhỏ nhất của P
Bài 12: Cho biểu thức P =
3
2
2
3
6
9
:1
9
3
x
x
x
x
xx
x
x
xx
a) Rút gọn P
b) Tìm giá trị của x để P < 1
Bài 13: Cho biểu thức P =
3
32
1
23
32
1115
x
x
x
x
xx
x
a) Rút gọn P
b) Tìm các giá trị của x để
1
2
P
c) Chứng minh
2
.
3
P
Bài 14: Cho biểu thức P =
2
2
44
2
mx
m
mx
x
mx
x
với m > 0
a) Rút gọn P
b) Tính x theo m để P = 0.
c) Xác định các giá trị của m để x tìm được ở câu b thoả mãn điều kiện
1.x
Bài 15: Cho biểu thức P = 1
2
1
2
a
aa
aa
aa
a) Rút gọn P
b) Biết
1a
hãy so sánh P
với
P
c) Tìm a để P = 2
d) Tìm giá trị nhỏ nhất của P
Bài 16: Cho biểu thức P =
1
11
1
:1
11
1
ab
aab
ab
a
ab
aab
ab
a
a) Rút gọn biểu thức P.
www.MATHVN.com
www.DeThiThuDaiHoc.com
Tài liệu ôn thi vào lớp 10 môn Toán by Vũ Văn Bắc
b) Tính giá trị của P nếu a = 32 và b =
31
13
c) Tìm giá trị nhỏ nhất của P nếu 4 ba
Bài 17: Cho biểu thức P =
1
1
1
1111
a
a
a
a
a
a
aa
aa
aa
aa
a) Rút gọn P
b) Với giá trị nào của a thì P = 7
c) Với giá trị nào của a thì
6.P
Bài 18: Cho biểu thức P =
1
1
1
1
2
1
2
2
a
a
a
a
a
a
a) Rút gọn P
b) Tìm các giá trị của a để
P 0
c) Tìm các giá trị của a để P 2
Bài 19: Cho biểu thức P =
ab
abba
ba
abba
.
4
2
a) Tìm điều kiện để P có nghĩa.
b) Rút gọn P
c) Tính giá trị của P khi a = 32 và b = 3
Bài 20: Cho biểu thức P =
2
1
:
1
1
11
2
x
xxx
x
xx
x
a) Rút gọn P
b) Chứng minh rằng P > 0 với x 1
Bài 21: Cho biểu thức P =
1
2
1:
1
1
1
2
xx
x
xxx
xx
a) Rút gọn P
b) Tính P
khi x = 325
Bài 22: Cho biểu thức P =
xx
x
x
x 24
1
:
24
2
4
2
3
2
1
:1
a) Rút gọn P
b) Tìm giá trị của x để P = 20
www.MATHVN.com
www.DeThiThuDaiHoc.com
Tài liệu ôn thi vào lớp 10 môn Toán by Vũ Văn Bắc
Bài 23: Cho biểu thức P =
yx
xyyx
xy
yx
yx
yx
2
33
:
a) Rút gọn P
b) Chứng minh P 0
Bài 24: Cho P =
baba
ba
bbaa
ab
babbaa
ab
ba
:
31
.
31
a) Rút gọn P
b) Tính P khi a = 16 và b = 4
Bài 25: Cho biểu thức P =
12
.
1
2
1
12
1
a
aa
aa
aaaa
a
aa
a) Rút gọn P
b) Cho P =
61
6
tìm giá trị của a
c) Chứng minh rằng
2
.
3
P
Bài 26: Cho biểu thức:P=
3
5
5
3
152
25
:1
25
5
x
x
x
x
xx
x
x
xx
a) Rút gọn P
b) Với giá trị nào của x thì
1.P
Bài 27: Cho biểu thức P =
baba
baa
babbaa
a
baba
a
222
.1
:
133
a) Rút gọn P
b) Tìm những giá trị nguyên của a để P có giá trị nguyên
Bài 28: Cho biểu thức P =
1
2
2
1
:
1
1
1
a
a
a
a
aa
a) Rút gọn P
b) Tìm giá trị của a để
1
.
6
P
Bài 29: Cho biểu thức P =
33
33
:
112
.
11
xyyx
yyxxyx
yx
yxyx
a) Rút gọn P
b) Cho x.y = 16. Xác định x, y để P có giá trị nhỏ nhất.
www.MATHVN.com
www.DeThiThuDaiHoc.com
Tài liệu ôn thi vào lớp 10 môn Toán by Vũ Văn Bắc
Bài 30: Cho biểu thức P =
x
x
yxyxx
x
yxy
x
1
1
.
22
2
2
3
a) Rút gọn P
b) Tìm tất cả các số nguyên dương x để y = 625 và P 0,2.
VẤN ĐỀ 2. PHƯƠNG TRÌNH BẬC HAI MỘT ẨN
A. PHƯƠNG PHÁP GIẢI TOÁN
Xét phương trình
2
0ax bx c với a khác 0, biệt thức
2
4 .b ac
Hệ thức Viet đối với phương trình bậc hai
1 2 1 2
;
b c
x x x x
a a
Nếu
0ac
thì PT có 2 nghiệm phân biệt.
PT có nghiệm
0.
PT có nghiệm kép
0.
PT có 2 nghiệm phân biệt
0.
PT có 2 nghiệm phân biệt trái dấu
1 2
0
0x x
PT có 2 nghiệm dương phân biệT
1 2
1 2
0
0
0
x x
x x
PT có 2 nghiệm âm phân biệt
1 2
1 2
0
0
0
x x
x x
Từ những tính chất quan trọng nêu trên, ta sẽ giải được một dạng toán về PT trùng
phương.
Xét phương trình
4 2
0ax bx c (i) với a khác 0. Đặt
2
0t x , ta có
2
0.at bt c (ii)
PT (i) có 4 nghiệm phân biệt khi và chỉ khi (ii) có 2 nghiệm dương phân biệt.
PT (i) có 3 nghiệm phân biệt khi và chỉ khi (ii) có 1 nghiệm dương và 1 nghiệm
bằng 0.
PT (i) có 2 nghiệm phân biệt khi và chỉ khi (ii) có duy nhất một nghiệm dương.
PT (i) có 1 nghiệm khi và chỉ khi (ii) có duy nhất một nghiệm là 0.
Sau đây chúng ta sẽ xét một số bài toán thường gặp mang tính chất điển hình.
www.MATHVN.com
www.DeThiThuDaiHoc.com
Tài liệu ôn thi vào lớp 10 môn Toán by Vũ Văn Bắc
Bài toán 2.1 Cho phương trình
2
( 1) 4 4 1 0.m x mx m (1)
a) Hãy giải phương trình trên khi
2m
b) Tìm m để phương trình có nghiệm.
c) Tìm m để phương trình có hai nghiệm phân biệt. Khi đó hãy tìm một biểu thức
liên hệ độc lập giữa các nghiệm của phương trình.
d) Tìm m để phương trình có hai nghiệm phân biệt
1 2
,x x thỏa mãn
1 2 1 2
17.x x x x
e) Tìm m để phương trình có hai nghiệm dương phân biệt.
f) Tìm m để phương trình có hai nghiệm âm phân biệt.
g) Tìm m để phương trình có hai nghiệm phân biệt trái dấu.
h) Tìm m khi
1 2
2 7x x , với
1 2
,x x là hai nghiệm của phương trình.
i) Tìm m để phương trình có 2 nghiệm phân biệt thỏa mãn nghiệm này bằng 2 lần
nghiệm kia.
Lời giải. a) Khi
2m
thay vào (1) ta được
2
8 9 0x x (2)
PT này có
' 16 9 7 0
Khi đó (2) có hai nghiệm
1 2
4 7; 4 7x x
Vậy với
2m
thì PT đã cho có tập nghiệm là
4 7;4 7 .S
b) Để làm câu hỏi này, ta sẽ chia thành hai trường hợp
TH1: Khi
5
1 5 4 0 1
4
m x x m thỏa mãn.
TH2: Khi m khác 1, PT (1) là PT bậc hai. Xét
2 2 2
' 4 ( 1)(4 1) 4 (4 3 1) 3 1m m m m m m m
PT (1) có nghiệm khi
1
' 0 3 1 0
3
m m
Tóm lại, vậy với
1
3
m thì PT đã cho có nghiệm.
c) PT (1) có 2 nghiệm phân biệt khi
1
1 1
1
' 0 3 1 0
3
m
m m
m
m
Khi đó, áp dụng hệ thức Viet ta có
1 2
4 4( 1) 4 4
4
1 1 1
m m
x x
m m m
1 2
4 1 4( 1) 5 5
4
1 1 1
m m
x x
m m m
Do đó
1 2 1 2
4 5
5 5 4 4 5 4 1
1 1
x x x x
m m
Vậy biểu thức cần tìm là
1 2 1 2
5 4 1 .x x x x
www.MATHVN.com
www.DeThiThuDaiHoc.com
Tài liệu ôn thi vào lớp 10 môn Toán by Vũ Văn Bắc
d) PT (1) có 2 nghiệm phân biệt khi
1
1 1
1
' 0 3 1 0
3
m
m m
m
m
Áp dụng hệ thức Viet ta có
1 2 1 2
4 4 1
;
1 1
m m
x x x x
m m
Khi đó với
1
1,
3
m m ta có
1 2 1 2
4 4 1 4 4 1
17 17 17
1 1 1
m m m m
x x x x
m m m
8 1
17 8 1 17 17 9 18 2
1
m
m m m m
m
(thỏa mãn ĐK)
Vậy
2m
là giá trị cần tìm.
e) PT (1) có 2 nghiệm dương phân biệt khi và chỉ khi
1 2
1 2
' 0
0
0
x x
x x
1
' 0
3
m
1 2
1
4 1
0 0 (4 1)( 1) 0
1
1
4
m
m
x x m m
m
m
1 2
1
4
0 0 4 ( 1) 0
0
1
m
m
x x m m
m
m
Vậy PT đã cho có 2 nghiệm dương phân biệt khi
1 1
1 or .
3 4
m m
f) PT (1) có 2 nghiệm âm phân biệt khi và chỉ khi
1 2
1 2
' 0
0
0
x x
x x
Đến đây ta làm tương tự như câu e.
g) PT (1) có 2 nghiệm phân biệt trái dấu khi và chỉ khi
1 2
' 0
0x x
Đến đây ta làm tương tự như câu e.
h) Bình phương hai vế và làm tương tự như câu d, chú ý
2 2 2
1 2 1 2 1 2 1 2
4 .x x x x x x x x
i) ĐK để PT (1) có 2 nghiệm phân biệt:
1
1, .
3
m m
Từ giả thiết bài toán, ta có:
1 2 2 1 1 2 2 1
2 or 2 2 2 0x x x x x x x x
2
2 2
1 2 1 2 1 2 1 2
5 2 0 9 2 0x x x x x x x x
www.MATHVN.com
www.DeThiThuDaiHoc.com
Tài liệu ôn thi vào lớp 10 môn Toán by Vũ Văn Bắc
Áp dụng hệ thức Viet ta có
1 2 1 2
4 4 1
;
1 1
m m
x x x x
m m
, nên
2
2
2
9(4 1) 2.16
0 9( 1)(4 1) 32 0
1 ( 1)
m m
m m m
m m
2 2 2
36 27 9 32 0 4 27 9 0m m m m m
Đến đây các em làm tiếp, chú ý điều kiện PT có 2 nghiệm phân biệt.
NHỮNG ĐIỂM CẦN LƯU Ý KHI GIẢI TOÁN
Đối với những bài toán có liên quan đến hệ thức Viet, thì ta đặc biệt quan tâm đến
ĐK để phương trình có nghiệm, tìm ra được x, ta phải đối chiếu ĐK để PT có
nghiệm.
Ngoài các câu hỏi như trên ta còn có thể hỏi: tìm m thông qua giải bất phương
trình (tương tự như câu hỏi d), tìm giá trị lớn nhất nhỏ nhất. Ví dụ trên, hệ số của
x
2
là tham số nên khi áp dụng Viet ta thấy có biến ở mẫu, thường người ta sẽ
không hỏi min max ở bài này.
Đối với bài toán mà hệ số của x
2
không chứa tham số thì ta có thể hỏi min max
thông qua hệ thức Viet. Chẳng hạn cho PT
2 2
2( 1) 1 0x m x m . Tìm m để
PT có 2 nghiệm
1 2
,x x ; khi đó tìm min của biểu thức
1 2 1 2
2P x x x x ta có
thể làm như sau
Đễ dàng tìm được ĐK để PT có 2 nghiệm
1 2
,x x là
1m
(các em làm đúng kĩ năng như
VD). Áp dụng Viet ta có
2
1 2 1 2
2 2; 1x x m x x m
Khi đó ta có
2 2
1 2 1 2
2 1 2(2 2) 4 3P x x x x m m m m
Đến đây có một sai lầm mà đa số HS mắc phải là phân tích
2 2
4 3 ( 2) 1 1m m m và kết luận ngay
min 1.P
Đối với bài toán này, cách làm trên hoàn toàn sai. Dựa vào điều kiện PT có nghiệm là
1m
, ta sẽ tìm min của P sao cho dấu bằng xảy ra khi
1.m
Ta có
2 2
4 3 3 3 ( 1) 3( 1) ( 1)( 3)P m m m m m m m m m m
Với 1 1 0, 3 0 ( 1)( 3) 0 0m m m m m P
Vậy
min 0P
, dấu bằng xảy ra khi
1m
(thỏa mãn ĐK đã nêu).
Bài toán 2.2 Tìm m để PT
2
4 3 1 0x mx m (i) có hai nghiệm
1 2
, x x thỏa mãn
1 2
2 .x x
Lời giải. PT (i) có
2
' 4 3 1m m , (i) có 2 nghiệm
2 2
' 0 4 3 1 0 4 4 1 0
4 ( 1) ( 1) 0 ( 1)(4 1) 0
1
1 or .
4
m m m m m
m m m m m
m m
www.MATHVN.com
www.DeThiThuDaiHoc.com
Tài liệu ôn thi vào lớp 10 môn Toán by Vũ Văn Bắc
Khi đó theo hệ thức Viet ta có
1 2 1 2
4 ; 3 1x x m x x m (*)
Ta lại có
1 2
1 2
1 2
2
2
2
x x
x x
x x
+ Với
1 2
2x x kết hợp với (*) ta được
1 2 1 2 1 2
1 2 2 2 2
2
1 2 2 2
2
2 2 2
4 2 4 3 4
3 1 2 3 1
2 3 1
x x x x x x
x x m x x m x m
x x m x x m
x m
Từ
2 2
3
3 4
4
x m m x , thế vào
2
2
2 3 1x m ta được
2 2 2
2 2 2 2 2 2
9
2 1 8 9 4 8 9 4 0.
4
x x x x x x
Đến đây, các em làm tiếp để rèn luyện kĩ năng.
+ Với
1 2
2x x ta làm tương tự như trên.
Nhận xét. Bài toán trên, ta đã thế m bởi
2
x bởi lẽ, khi làm như vậy ta không phải khai
phương tức là nếu thế
2
x bởi m thì ta sẽ phải khai phương, không thuận lợi. Ngoài cách
làm trên ta còn có thể giải như sau:
1 2 1 2 1 2
2 2 2 0.x x x x x x Từ đó khai
triển ra và dùng hệ thức Viet để giải.
B. CÁC BÀI TOÁN RÈN LUYỆN
Bài 1: Cho phương trình
2
2
2122 mxxm
a) Giải phương trình khi 12 m
b) Tìm m để phương trình có nghiệm 23x
c) Tìm m để phương trình có nghiệm dương duy nhất.
Bài 2: Cho phương trình
0224
2
mmxxm
a) Tìm m để phương trình có nghiệm 2x . Tìm nghiệm còn lại.
b) Tìm m để phương trình 2 có nghiệm phân biệt.
c) Tính
2
2
2
1
xx theo m.
Bài 3: Cho phương trình
0412
2
mxmx
a) Tìm m để phương trình 2 có nghiệm trái dấu
b) Chứng minh rằng phương trình luôn có 2 nghiệm phân biệt với mọi m
c) Chứng minh biểu thức M =
1221
11 xxxx không phụ thuộc vào m.
Bài 4: Tìm m để phương trình
a)
012
2
mxx có hai nghiệm dương phân biệt
b)
0124
2
mxx
có hai nghiệm âm phân biệt
c)
012121
22
mxmxm có hai nghiệm trái dấu.
www.MATHVN.com
www.DeThiThuDaiHoc.com
Tài liệu ôn thi vào lớp 10 môn Toán by Vũ Văn Bắc
Bài 5: Cho phương trình
021
22
aaxax
a) Chứng minh rằng phương trình trên có 2 nghiệm tráI dấu với mọi a
b) Gọi hai nghiệm của phương trình là x
1
và x
2
. Tìm giá trị của a để
2
2
2
1
xx đạt giá
trị nhỏ nhất
Bài 6: Cho b và c là hai số thoả mãn hệ thức
2
111
cb
Chứng minh ít nhất một trong hai phương trình sau phải có nghiệm
2
2
0
0.
x bx c
x cx b
Bài 7: Với giá trị nào của m thì hai phương trình sau có ít nhất một nghiệm số chung
2
2
2 (3 2) 12 0
4 (9 2) 36 0
x m x
x m x
Bài 8: Cho phương trình
0222
22
mmxx
a) Tìm các giá trị của m để phương trình có hai nghiệm dương phân biệt
b) Giả sử phương trình có hai nghiệm không âm, tìm nghiệm dương lớn nhất của
phương trình.
Bài 9: Cho phương trình
014
2
mxx
a) Tìm điều kiện của m để phương trình có nghiệm
b) Tìm m sao cho phương trình có hai nghiệm x
1
và x
2
thoả mãn điều kiện
10
2
2
2
1
xx
Bài 10: Cho phương trình
05212
2
mxmx
a) Chứng minh rằng phương trình luôn có hai nghiệm với mọi m
b) Tìm m để phương trình có hai nghiệm cung dấu. Khi đó hai nghiệm mang dấu gì.
Bài 11: Cho phương trình
010212
2
mxmx
a) Giải và biện luận về số nghiệm của phương trình
b) Trong trường hợp phương trình có hai nghiệm phân biệt là
21
;xx hãy tìm một hệ
thức liên hệ giữa
21
;xx mà không phụ thuộc vào m
c) Tìm giá trị của m để
2
2
2
121
10 xxxx đạt giá trị nhỏ nhất.
Bài 12: Cho phương trình
0121
2
mmxxm
a) Chứng minh phương trình luôn có hai nghiệm phân biệt với mọi m khác 1.
b) Xác định giá trị của m dể phương trình có tích hai nghiệm bằng 5, từ đó hãy tính
tổng hai nghiêm của phương trình.
c) Tìm một hệ thức liên hệ giữa hai nghiệm không phụ thuộc vào m.
d) Tìm m để phương trình có nghiệm
21
;xx thoả mãn hệ thức
0
2
5
1
2
2
1
x
x
x
x
Bài 13: Cho phương trình
01
2
mmxx
a) Chứng tỏ rằng phươnh trình có nghiệm
21
;xx với mọi m ; tính nghiệm kép (nếu có)
của phương trình và giá trị của m tương ứng.
www.MATHVN.com
www.DeThiThuDaiHoc.com
Bài 3: Cho biểu thức P =
13
23
1:
19
8
13
1
13
1
x
x
x
x
xx
x
a) Rút gọn P.
b) Tìm các giá trị của x để
6
.
5
P
Bài 4: Cho biểu thức P =
1
2
1
1
:
1
1
aaaa
a
a
a
a
a) Rút gọn P.
b) Tìm giá trị của a để
1.P
c) Tìm giá trị của P nếu 3819 a
Bài 5: Cho biểu thức P =
a
a
a
a
a
a
a
aa
1
1
.
1
1
:
1
)1(
332
a) Rút gọn P
b) Xét dấu của biểu thức ( 0,5).M a P
Bài 6: Cho biểu thứ P =
12
2
12
1
1:1
12
2
12
1
x
xx
x
x
x
xx
x
x
a) Rút gọn P
b) Tính giá trị của P khi
3 2 2
.
2
x
Bài 7: Cho biểu thức P =
1
1:
1
1
1
2
x
x
xxxxx
x
a) Rút gọn P
b) Tìm x để P 0
Bài 8: Cho biểu thức P =
a
a
a
aa
a
a
a
1
1
.
1
12
3
3
a) Rút gọn P
b) Xét dấu của biểu thức P a1
Bài 9: Cho biểu thức
1 1 2 1 2
:
1
1 1
x x x x x x
P
x
x x x x
a) Rút gọn P
b) Tính giá trị của P với 7 4 3x
c) Tính giá trị lớn nhất của a để
.P a
www.MATHVN.com
www.DeThiThuDaiHoc.com
Tài liệu ôn thi vào lớp 10 môn Toán by Vũ Văn Bắc
Bài 10: Cho biểu thức P =
a
a
aa
a
a
aa
1
1
.
1
1
a) Rút gọn P.
b) Tìm a để 7 4 3.P
Bài 11: Cho biểu thức P =
1
3
22
:
9
33
33
2
x
x
x
x
x
x
x
x
a) Rút gọn P
b) Tìm x để
1
2
P
c) Tìm giá trị nhỏ nhất của P
Bài 12: Cho biểu thức P =
3
2
2
3
6
9
:1
9
3
x
x
x
x
xx
x
x
xx
a) Rút gọn P
b) Tìm giá trị của x để P < 1
Bài 13: Cho biểu thức P =
3
32
1
23
32
1115
x
x
x
x
xx
x
a) Rút gọn P
b) Tìm các giá trị của x để
1
2
P
c) Chứng minh
2
.
3
P
Bài 14: Cho biểu thức P =
2
2
44
2
mx
m
mx
x
mx
x
với m > 0
a) Rút gọn P
b) Tính x theo m để P = 0.
c) Xác định các giá trị của m để x tìm được ở câu b thoả mãn điều kiện
1.x
Bài 15: Cho biểu thức P = 1
2
1
2
a
aa
aa
aa
a) Rút gọn P
b) Biết
1a
hãy so sánh P
với
P
c) Tìm a để P = 2
d) Tìm giá trị nhỏ nhất của P
Bài 16: Cho biểu thức P =
1
11
1
:1
11
1
ab
aab
ab
a
ab
aab
ab
a
a) Rút gọn biểu thức P.
www.MATHVN.com
www.DeThiThuDaiHoc.com
Tài liệu ôn thi vào lớp 10 môn Toán by Vũ Văn Bắc
b) Tính giá trị của P nếu a = 32 và b =
31
13
c) Tìm giá trị nhỏ nhất của P nếu 4 ba
Bài 17: Cho biểu thức P =
1
1
1
1111
a
a
a
a
a
a
aa
aa
aa
aa
a) Rút gọn P
b) Với giá trị nào của a thì P = 7
c) Với giá trị nào của a thì
6.P
Bài 18: Cho biểu thức P =
1
1
1
1
2
1
2
2
a
a
a
a
a
a
a) Rút gọn P
b) Tìm các giá trị của a để
P 0
c) Tìm các giá trị của a để P 2
Bài 19: Cho biểu thức P =
ab
abba
ba
abba
.
4
2
a) Tìm điều kiện để P có nghĩa.
b) Rút gọn P
c) Tính giá trị của P khi a = 32 và b = 3
Bài 20: Cho biểu thức P =
2
1
:
1
1
11
2
x
xxx
x
xx
x
a) Rút gọn P
b) Chứng minh rằng P > 0 với x 1
Bài 21: Cho biểu thức P =
1
2
1:
1
1
1
2
xx
x
xxx
xx
a) Rút gọn P
b) Tính P
khi x = 325
Bài 22: Cho biểu thức P =
xx
x
x
x 24
1
:
24
2
4
2
3
2
1
:1
a) Rút gọn P
b) Tìm giá trị của x để P = 20
www.MATHVN.com
www.DeThiThuDaiHoc.com
Tài liệu ôn thi vào lớp 10 môn Toán by Vũ Văn Bắc
Bài 23: Cho biểu thức P =
yx
xyyx
xy
yx
yx
yx
2
33
:
a) Rút gọn P
b) Chứng minh P 0
Bài 24: Cho P =
baba
ba
bbaa
ab
babbaa
ab
ba
:
31
.
31
a) Rút gọn P
b) Tính P khi a = 16 và b = 4
Bài 25: Cho biểu thức P =
12
.
1
2
1
12
1
a
aa
aa
aaaa
a
aa
a) Rút gọn P
b) Cho P =
61
6
tìm giá trị của a
c) Chứng minh rằng
2
.
3
P
Bài 26: Cho biểu thức:P=
3
5
5
3
152
25
:1
25
5
x
x
x
x
xx
x
x
xx
a) Rút gọn P
b) Với giá trị nào của x thì
1.P
Bài 27: Cho biểu thức P =
baba
baa
babbaa
a
baba
a
222
.1
:
133
a) Rút gọn P
b) Tìm những giá trị nguyên của a để P có giá trị nguyên
Bài 28: Cho biểu thức P =
1
2
2
1
:
1
1
1
a
a
a
a
aa
a) Rút gọn P
b) Tìm giá trị của a để
1
.
6
P
Bài 29: Cho biểu thức P =
33
33
:
112
.
11
xyyx
yyxxyx
yx
yxyx
a) Rút gọn P
b) Cho x.y = 16. Xác định x, y để P có giá trị nhỏ nhất.
www.MATHVN.com
www.DeThiThuDaiHoc.com
Tài liệu ôn thi vào lớp 10 môn Toán by Vũ Văn Bắc
Bài 30: Cho biểu thức P =
x
x
yxyxx
x
yxy
x
1
1
.
22
2
2
3
a) Rút gọn P
b) Tìm tất cả các số nguyên dương x để y = 625 và P 0,2.
VẤN ĐỀ 2. PHƯƠNG TRÌNH BẬC HAI MỘT ẨN
A. PHƯƠNG PHÁP GIẢI TOÁN
Xét phương trình
2
0ax bx c với a khác 0, biệt thức
2
4 .b ac
Hệ thức Viet đối với phương trình bậc hai
1 2 1 2
;
b c
x x x x
a a
Nếu
0ac
thì PT có 2 nghiệm phân biệt.
PT có nghiệm
0.
PT có nghiệm kép
0.
PT có 2 nghiệm phân biệt
0.
PT có 2 nghiệm phân biệt trái dấu
1 2
0
0x x
PT có 2 nghiệm dương phân biệT
1 2
1 2
0
0
0
x x
x x
PT có 2 nghiệm âm phân biệt
1 2
1 2
0
0
0
x x
x x
Từ những tính chất quan trọng nêu trên, ta sẽ giải được một dạng toán về PT trùng
phương.
Xét phương trình
4 2
0ax bx c (i) với a khác 0. Đặt
2
0t x , ta có
2
0.at bt c (ii)
PT (i) có 4 nghiệm phân biệt khi và chỉ khi (ii) có 2 nghiệm dương phân biệt.
PT (i) có 3 nghiệm phân biệt khi và chỉ khi (ii) có 1 nghiệm dương và 1 nghiệm
bằng 0.
PT (i) có 2 nghiệm phân biệt khi và chỉ khi (ii) có duy nhất một nghiệm dương.
PT (i) có 1 nghiệm khi và chỉ khi (ii) có duy nhất một nghiệm là 0.
Sau đây chúng ta sẽ xét một số bài toán thường gặp mang tính chất điển hình.
www.MATHVN.com
www.DeThiThuDaiHoc.com
Tài liệu ôn thi vào lớp 10 môn Toán by Vũ Văn Bắc
Bài toán 2.1 Cho phương trình
2
( 1) 4 4 1 0.m x mx m (1)
a) Hãy giải phương trình trên khi
2m
b) Tìm m để phương trình có nghiệm.
c) Tìm m để phương trình có hai nghiệm phân biệt. Khi đó hãy tìm một biểu thức
liên hệ độc lập giữa các nghiệm của phương trình.
d) Tìm m để phương trình có hai nghiệm phân biệt
1 2
,x x thỏa mãn
1 2 1 2
17.x x x x
e) Tìm m để phương trình có hai nghiệm dương phân biệt.
f) Tìm m để phương trình có hai nghiệm âm phân biệt.
g) Tìm m để phương trình có hai nghiệm phân biệt trái dấu.
h) Tìm m khi
1 2
2 7x x , với
1 2
,x x là hai nghiệm của phương trình.
i) Tìm m để phương trình có 2 nghiệm phân biệt thỏa mãn nghiệm này bằng 2 lần
nghiệm kia.
Lời giải. a) Khi
2m
thay vào (1) ta được
2
8 9 0x x (2)
PT này có
' 16 9 7 0
Khi đó (2) có hai nghiệm
1 2
4 7; 4 7x x
Vậy với
2m
thì PT đã cho có tập nghiệm là
4 7;4 7 .S
b) Để làm câu hỏi này, ta sẽ chia thành hai trường hợp
TH1: Khi
5
1 5 4 0 1
4
m x x m thỏa mãn.
TH2: Khi m khác 1, PT (1) là PT bậc hai. Xét
2 2 2
' 4 ( 1)(4 1) 4 (4 3 1) 3 1m m m m m m m
PT (1) có nghiệm khi
1
' 0 3 1 0
3
m m
Tóm lại, vậy với
1
3
m thì PT đã cho có nghiệm.
c) PT (1) có 2 nghiệm phân biệt khi
1
1 1
1
' 0 3 1 0
3
m
m m
m
m
Khi đó, áp dụng hệ thức Viet ta có
1 2
4 4( 1) 4 4
4
1 1 1
m m
x x
m m m
1 2
4 1 4( 1) 5 5
4
1 1 1
m m
x x
m m m
Do đó
1 2 1 2
4 5
5 5 4 4 5 4 1
1 1
x x x x
m m
Vậy biểu thức cần tìm là
1 2 1 2
5 4 1 .x x x x
www.MATHVN.com
www.DeThiThuDaiHoc.com
Tài liệu ôn thi vào lớp 10 môn Toán by Vũ Văn Bắc
d) PT (1) có 2 nghiệm phân biệt khi
1
1 1
1
' 0 3 1 0
3
m
m m
m
m
Áp dụng hệ thức Viet ta có
1 2 1 2
4 4 1
;
1 1
m m
x x x x
m m
Khi đó với
1
1,
3
m m ta có
1 2 1 2
4 4 1 4 4 1
17 17 17
1 1 1
m m m m
x x x x
m m m
8 1
17 8 1 17 17 9 18 2
1
m
m m m m
m
(thỏa mãn ĐK)
Vậy
2m
là giá trị cần tìm.
e) PT (1) có 2 nghiệm dương phân biệt khi và chỉ khi
1 2
1 2
' 0
0
0
x x
x x
1
' 0
3
m
1 2
1
4 1
0 0 (4 1)( 1) 0
1
1
4
m
m
x x m m
m
m
1 2
1
4
0 0 4 ( 1) 0
0
1
m
m
x x m m
m
m
Vậy PT đã cho có 2 nghiệm dương phân biệt khi
1 1
1 or .
3 4
m m
f) PT (1) có 2 nghiệm âm phân biệt khi và chỉ khi
1 2
1 2
' 0
0
0
x x
x x
Đến đây ta làm tương tự như câu e.
g) PT (1) có 2 nghiệm phân biệt trái dấu khi và chỉ khi
1 2
' 0
0x x
Đến đây ta làm tương tự như câu e.
h) Bình phương hai vế và làm tương tự như câu d, chú ý
2 2 2
1 2 1 2 1 2 1 2
4 .x x x x x x x x
i) ĐK để PT (1) có 2 nghiệm phân biệt:
1
1, .
3
m m
Từ giả thiết bài toán, ta có:
1 2 2 1 1 2 2 1
2 or 2 2 2 0x x x x x x x x
2
2 2
1 2 1 2 1 2 1 2
5 2 0 9 2 0x x x x x x x x
www.MATHVN.com
www.DeThiThuDaiHoc.com
Tài liệu ôn thi vào lớp 10 môn Toán by Vũ Văn Bắc
Áp dụng hệ thức Viet ta có
1 2 1 2
4 4 1
;
1 1
m m
x x x x
m m
, nên
2
2
2
9(4 1) 2.16
0 9( 1)(4 1) 32 0
1 ( 1)
m m
m m m
m m
2 2 2
36 27 9 32 0 4 27 9 0m m m m m
Đến đây các em làm tiếp, chú ý điều kiện PT có 2 nghiệm phân biệt.
NHỮNG ĐIỂM CẦN LƯU Ý KHI GIẢI TOÁN
Đối với những bài toán có liên quan đến hệ thức Viet, thì ta đặc biệt quan tâm đến
ĐK để phương trình có nghiệm, tìm ra được x, ta phải đối chiếu ĐK để PT có
nghiệm.
Ngoài các câu hỏi như trên ta còn có thể hỏi: tìm m thông qua giải bất phương
trình (tương tự như câu hỏi d), tìm giá trị lớn nhất nhỏ nhất. Ví dụ trên, hệ số của
x
2
là tham số nên khi áp dụng Viet ta thấy có biến ở mẫu, thường người ta sẽ
không hỏi min max ở bài này.
Đối với bài toán mà hệ số của x
2
không chứa tham số thì ta có thể hỏi min max
thông qua hệ thức Viet. Chẳng hạn cho PT
2 2
2( 1) 1 0x m x m . Tìm m để
PT có 2 nghiệm
1 2
,x x ; khi đó tìm min của biểu thức
1 2 1 2
2P x x x x ta có
thể làm như sau
Đễ dàng tìm được ĐK để PT có 2 nghiệm
1 2
,x x là
1m
(các em làm đúng kĩ năng như
VD). Áp dụng Viet ta có
2
1 2 1 2
2 2; 1x x m x x m
Khi đó ta có
2 2
1 2 1 2
2 1 2(2 2) 4 3P x x x x m m m m
Đến đây có một sai lầm mà đa số HS mắc phải là phân tích
2 2
4 3 ( 2) 1 1m m m và kết luận ngay
min 1.P
Đối với bài toán này, cách làm trên hoàn toàn sai. Dựa vào điều kiện PT có nghiệm là
1m
, ta sẽ tìm min của P sao cho dấu bằng xảy ra khi
1.m
Ta có
2 2
4 3 3 3 ( 1) 3( 1) ( 1)( 3)P m m m m m m m m m m
Với 1 1 0, 3 0 ( 1)( 3) 0 0m m m m m P
Vậy
min 0P
, dấu bằng xảy ra khi
1m
(thỏa mãn ĐK đã nêu).
Bài toán 2.2 Tìm m để PT
2
4 3 1 0x mx m (i) có hai nghiệm
1 2
, x x thỏa mãn
1 2
2 .x x
Lời giải. PT (i) có
2
' 4 3 1m m , (i) có 2 nghiệm
2 2
' 0 4 3 1 0 4 4 1 0
4 ( 1) ( 1) 0 ( 1)(4 1) 0
1
1 or .
4
m m m m m
m m m m m
m m
www.MATHVN.com
www.DeThiThuDaiHoc.com
Tài liệu ôn thi vào lớp 10 môn Toán by Vũ Văn Bắc
Khi đó theo hệ thức Viet ta có
1 2 1 2
4 ; 3 1x x m x x m (*)
Ta lại có
1 2
1 2
1 2
2
2
2
x x
x x
x x
+ Với
1 2
2x x kết hợp với (*) ta được
1 2 1 2 1 2
1 2 2 2 2
2
1 2 2 2
2
2 2 2
4 2 4 3 4
3 1 2 3 1
2 3 1
x x x x x x
x x m x x m x m
x x m x x m
x m
Từ
2 2
3
3 4
4
x m m x , thế vào
2
2
2 3 1x m ta được
2 2 2
2 2 2 2 2 2
9
2 1 8 9 4 8 9 4 0.
4
x x x x x x
Đến đây, các em làm tiếp để rèn luyện kĩ năng.
+ Với
1 2
2x x ta làm tương tự như trên.
Nhận xét. Bài toán trên, ta đã thế m bởi
2
x bởi lẽ, khi làm như vậy ta không phải khai
phương tức là nếu thế
2
x bởi m thì ta sẽ phải khai phương, không thuận lợi. Ngoài cách
làm trên ta còn có thể giải như sau:
1 2 1 2 1 2
2 2 2 0.x x x x x x Từ đó khai
triển ra và dùng hệ thức Viet để giải.
B. CÁC BÀI TOÁN RÈN LUYỆN
Bài 1: Cho phương trình
2
2
2122 mxxm
a) Giải phương trình khi 12 m
b) Tìm m để phương trình có nghiệm 23x
c) Tìm m để phương trình có nghiệm dương duy nhất.
Bài 2: Cho phương trình
0224
2
mmxxm
a) Tìm m để phương trình có nghiệm 2x . Tìm nghiệm còn lại.
b) Tìm m để phương trình 2 có nghiệm phân biệt.
c) Tính
2
2
2
1
xx theo m.
Bài 3: Cho phương trình
0412
2
mxmx
a) Tìm m để phương trình 2 có nghiệm trái dấu
b) Chứng minh rằng phương trình luôn có 2 nghiệm phân biệt với mọi m
c) Chứng minh biểu thức M =
1221
11 xxxx không phụ thuộc vào m.
Bài 4: Tìm m để phương trình
a)
012
2
mxx có hai nghiệm dương phân biệt
b)
0124
2
mxx
có hai nghiệm âm phân biệt
c)
012121
22
mxmxm có hai nghiệm trái dấu.
www.MATHVN.com
www.DeThiThuDaiHoc.com
Tài liệu ôn thi vào lớp 10 môn Toán by Vũ Văn Bắc
Bài 5: Cho phương trình
021
22
aaxax
a) Chứng minh rằng phương trình trên có 2 nghiệm tráI dấu với mọi a
b) Gọi hai nghiệm của phương trình là x
1
và x
2
. Tìm giá trị của a để
2
2
2
1
xx đạt giá
trị nhỏ nhất
Bài 6: Cho b và c là hai số thoả mãn hệ thức
2
111
cb
Chứng minh ít nhất một trong hai phương trình sau phải có nghiệm
2
2
0
0.
x bx c
x cx b
Bài 7: Với giá trị nào của m thì hai phương trình sau có ít nhất một nghiệm số chung
2
2
2 (3 2) 12 0
4 (9 2) 36 0
x m x
x m x
Bài 8: Cho phương trình
0222
22
mmxx
a) Tìm các giá trị của m để phương trình có hai nghiệm dương phân biệt
b) Giả sử phương trình có hai nghiệm không âm, tìm nghiệm dương lớn nhất của
phương trình.
Bài 9: Cho phương trình
014
2
mxx
a) Tìm điều kiện của m để phương trình có nghiệm
b) Tìm m sao cho phương trình có hai nghiệm x
1
và x
2
thoả mãn điều kiện
10
2
2
2
1
xx
Bài 10: Cho phương trình
05212
2
mxmx
a) Chứng minh rằng phương trình luôn có hai nghiệm với mọi m
b) Tìm m để phương trình có hai nghiệm cung dấu. Khi đó hai nghiệm mang dấu gì.
Bài 11: Cho phương trình
010212
2
mxmx
a) Giải và biện luận về số nghiệm của phương trình
b) Trong trường hợp phương trình có hai nghiệm phân biệt là
21
;xx hãy tìm một hệ
thức liên hệ giữa
21
;xx mà không phụ thuộc vào m
c) Tìm giá trị của m để
2
2
2
121
10 xxxx đạt giá trị nhỏ nhất.
Bài 12: Cho phương trình
0121
2
mmxxm
a) Chứng minh phương trình luôn có hai nghiệm phân biệt với mọi m khác 1.
b) Xác định giá trị của m dể phương trình có tích hai nghiệm bằng 5, từ đó hãy tính
tổng hai nghiêm của phương trình.
c) Tìm một hệ thức liên hệ giữa hai nghiệm không phụ thuộc vào m.
d) Tìm m để phương trình có nghiệm
21
;xx thoả mãn hệ thức
0
2
5
1
2
2
1
x
x
x
x
Bài 13: Cho phương trình
01
2
mmxx
a) Chứng tỏ rằng phươnh trình có nghiệm
21
;xx với mọi m ; tính nghiệm kép (nếu có)
của phương trình và giá trị của m tương ứng.
www.MATHVN.com
www.DeThiThuDaiHoc.com
Xác định vận tốc đối tượng chuyển động qua camera
- 9 -
1.4.1.1. Phân loại
- Hiệu chỉnh camera có thể ñược phân loại dựa theo nhiều tiêu chí
khác nhau.
- Chúng ta có thể phân loại dựa vào các phương phương pháp ño
ñạc sử dụng ñể ước tính các thông số của mô hình camera:
• Kĩ thuật tối ưu không tuyến tính (non linear optimization).
• Những kĩ thuật tuyến tính mà việc tính toán chuyển ñổi ma
trận.
• Những kĩ thuật 2 bước (two-step).
1.4.1.2. Các phương pháp hiệu chỉnh camera
Phương pháp hiệu chỉnh camera phụ thuộc vào mô hình dùng
ñể ước lượng hành vi của camera. Những mô hình tuyến tính Hall và
Faugeras-Toscani, sử dụng phương pháp bình phương ít nhất ñể thu
ñược các tham số của mô hình camera. Tuy nhiên, các phương pháp
hiệu chỉnh camera phi tuyến tính như: Faugeras-Toscani với những biến
dạng, Tsai và Weng; sử dụng kĩ thuật hai bước.
1.4.2. Đánh giá và kết luận
Độ chính xác trên vùng ảnh của các phương pháp phi tuyến là tốt
hơn phương pháp hữa tuyến. Tuy nhiên thời gian thực hiện của phương
pháp hữa tuyến là thấp hơn.
Từ những kết luận trên, ñể tăng ñộ chính xác của hiệu chỉnh
camera, và thuận tiện trong phát triển bài toán sử dụng Matlab, ta chọn
công cụ camera calibration toolbox [7], cái mà tích hợp nhiều phương
pháp hiệu chỉnh [6] rất thích hợp ñể phát triển bài toán.
1.5. CÁC PHƯƠNG PHÁP THEO VẾT ĐỐI TƯỢNG
1.5.1. Tổng quan về theo vết ñối tượng
- 10 -
Theo vết ñối tượng là giám sát các thay ñổi theo không gian và
thời gian của ñối tượng trong suốt chuỗi video như vị trí, kích thước
hoặc hình dáng của ñối tượng.
1.5.2. Phương pháp Region Segmentation
1.5.2.1. Giới thiệu về vùng (Region).
Vùng (region) trong xử lý ảnh là một nhóm các ñiểm ảnh liên kết
với nhau có cùng các thuộc tính.
Ảnh sẽ ñược phân chia thành nhiều vùng, cái mà liên quan ñến
nhiều ñối tượng, hoặc một phần của ñối tượng,
Sự phân chia các vùng thường ñược thực hiện bằng cách sử dụng
giá trị xám (gray values) của ñiểm ảnh. Gồm hai phương pháp tiếp cận
phổ biến: Region-based, Edge Detection.
Bảng 1. 1 Bảng so sánh hai hướng tiếp cận
Region based
Edge detection
Đường biên ñóng (closed
boundaries)
Biên không cần thiết phải ñóng
Tính toán dựa trên sự tương ñồng Tính toán dựa trên sự khác biệt.
1.5.2.2. Region-based segmentation
Mục tiêu của phân khúc là ñể phân vùng một hình ảnh vào khu
vực. Khi một ñối tượng di chuyển ñược phân ñoạn, một khu vực của
các ñiểm ảnh gán cho ñối tượng là khả dụng. Khu vực này có thể ñược
theo dõi sử dụng phương pháp tiếp cận như cross-correlation. Vị trí của
khu vực trong khung tiếp theo ñược xác ñịnh. Một ñối tượng chuyển
ñộng thường tương ứng với một hoặc một số khu vực theo dõi.
- 11 -
Sự kết hợp của một số khu vực cho một ñối tượng sau ñó ñược thực
hiện ở một mức ñộ trừu tượng cao hơn.
1.5.2.3. Các hàm dùng phân vùng trong Mablab
Hàm bwconncomp dùng ñể tìm các thành phần liên kết trong file
ảnh nhị phân.
Bwlabel là hàm dùng ñể gán nhãn các thành phần kết nối trong file
ảnh nhị phân.
1.6. BÀI TOÁN XÁC ĐỊNH VẬN TỐC ĐỐI TƯỢNG CHUYỂN
ĐỘNG QUA CAMERA
1.6.1. Xác ñịnh vận tốc ñối tượng chuyển ñộng
1.6.1.1. Giới thiệu
Xác ñịnh vận tốc của ñối tượng chuyển ñộng qua camera là bước
quan trọng trong phát triển các ứng dụng thị giác máy tính. Nó có nhiều
ứng dụng trong nhiều lĩnh như:
- Giao thông vận tải
- Hệ thống chăm sóc sức khỏe
- Công nghiệp sản xuất tự ñộng
1.6.1.2. Các phương pháp xác ñịnh vận tốc
Hiện nay có nhiều phương pháp xác ñịnh vận tốc ñối tượng chuyển
ñộng qua camera. Tuy nhiên, các phương pháp ñều trải qua các bước
chính sau:
- Bước 1: Phát hiện và dò vết các ñối tượng chuyển ñộng.
- Bước 2: Xác ñịnh ñối tượng chuyển ñộng mục tiêu.
- Bước 3: Tính vận tốc của ñối tượng mục tiêu.
- 12 -
Có nhiều phương pháp ñược ñưa ra ñể xác ñịnh vận tốc ñối tượng
chuyển ñộng, tuy nhiên vấn ñề này còn nhiều phức tạp cần nghiên cứu
lâu dài. Trong luận văn này, ta giới thiệu các phương pháp sau:
- Phương pháp 1: Xác ñịnh vận tôc dựa vào phương pháp luồng
quang học (optical flow).
- Phương pháp 2: Xác ñịnh vận tốc ñối tượng chuyển ñộng dựa
vào phương pháp trừ nền kết hợp với phân mảnh vùng [8].
1.6.1.3. Xác ñịnh vận tốc dựa vào phương pháp luồng quang học
(Optical flow)
Phương pháp luồng quang học dùng ñể tính toán hướng của
chuyển ñộng của ñối tượng và ño lường vận tốc của ñối tượng ñó.
- Các bước chính ñể tính toán sự khác biệt luồng quang học:
• Bước 1: Đo lường các ñạo hàm cường ñộ theo không gian
và thời gian.
• Bước 2: Tích hợp vận tốc chuẩn (normal) vào trong vận tốc
toàn thể.
- Các ñiều kiện ràng buộc của phương pháp:
• Tất cả các ñối tượng trong cảnh là cố ñịnh, không có thay
ñổi về hình dạng.
• Đối tượng chuyển ñộng trong mặt phẳng (2D), nghĩa là tọa
ñộ (OZ) là hằng số.
- Ưu ñiểm của phương pháp là:
• Đơn giản, số lượng tính toán ít.
• Tính toán trong các ñiều kiện của thuật toán ñem lại kết quả
tính vận tốc với ñộ chính xác cao, và tỉ lệ sai số thấp.
- Nhược ñiểm của phương pháp:
- 13 -
• Không thích hợp trong tính toán vận tốc trong môi trường
bên ngoài, và các ñối tượng có hình dạng bất kì.
• Phương pháp chỉ cho kết quả tốt khi ñối tượng chuyển ñộng
trong mặt phẳng, còn khi ñối tượng chuyển ñộng theo chiều sâu,
phương pháp ít có tác dụng.
1.6.1.4. Xác ñịnh vận tốc dựa trên phương pháp trừ nền và phân
mảnh vùng ảnh
Phương pháp dùng ñể xác ñịnh vận tốc của ñối tượng chuyển ñộng
thông qua ñoạn video dựa trên hai kĩ thuật là trừ nền và phân mảnh
vùng.
- Phương pháp: Phương pháp trừ nền và phân mảnh vùng ñã ñược
ñề cập trong phần lý thuyết ở các mục trên.
- Các ñiều kiện ràng buộc của phương pháp:
• Nền không ñược thay ñổi.
• Đối tượng chuyển ñộng trong mặt phẳng không theo chiều
sâu.
• Các ñối tượng không chồng lên nhau.
- Ưu ñiểm của phương pháp:
• Xác ñịnh ñược vận tốc nhiều ñối tượng một lúc.
• Đơn giản, ít lỗi và hiệu quả ñối với ñối tượng bất kỳ.
-Nhược ñiểm của phương pháp:
• Phương pháp ít hiệu quả ñối với ñối tượng chuyển ñộng
theo chiều xâu.
• Chưa xác ñịnh ñược ñối tượng khi nhiều ñối tượng chuyển
ñộng chồng lên nhau.
• Tính vận tốc trung bình chưa quy ñổi tọa ñộ thực nên ñộ
chính xác chưa cao.
- 14 -
1.6.2. Đánh giá và kết luận
Từ kết quả nghiên cứu trên, ta nhận thấy rằng các phương pháp xác
ñịnh vận tốc có ñộ chính xác khá cao, ñơn giản dễ áp dụng. Tuy nhiên,
các phương pháp còn nhiều hạn chế như:
- Chỉ xác ñịnh ñược vận tốc khi ñối tượng chuyển ñộng trong mặt
phẳng.
- Độ chính xác giảm khi ñối tượng chuyển ñộng theo quỹ ñạo phức
tạp…
Để khắc phục những nhược ñiểm trên, Luận văn ñã nghiên cứu
phương pháp hiệu chỉnh camera kết hợp với phương pháp trừ nền và
phân mảnh vùng ảnh ñể xác ñịnh tọa ñộ của ñối tượng chuyển ñộng qua
tọa ñộ thực từ ñó nâng cao ñộ chính xác của việc ño tốc ñộ.
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)