Bài 26: Khúc xạ ánh sáng

TRƯỜNG THPT HUỲNH THÚC KHÁNG
TỔ : TOÁN - LÝ
GV : NGUYỄN QUANG THI

CHƯƠNG VI : KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
TIẾT 51 : KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I. SỰ KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
1.HIỆN TƯNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
- Hãy quan sát các hiện tượng xẩy ra
trong thí nghiệm và cho nhận xét về
đường truyền của các tia sáng qua
các mặt phân cách?


1.HIỆN TƯNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
- Hãy quan
sát các hiện
tượng xẩy ra
trong thí
nghiệm và
cho nhận xét
về đường
truyền của
các tia sáng
qua các mặt
phân cách?
Nhận xét : Tia sáng qua mặt phân cách giữa hai môi trường bò
lệch phương so với phương ban đầu.


Đònh nghóa: Khúc xạ ánh sáng là hiện tượng lệch phương
(gãy) của các tia sáng khi truyền xiên góc qua mặt phân
cách giữa hai môi trường trong suốt khác nhau.
2. Đònh luật khúc xạ ánh sáng
Thí nghiệm
Quan sát thí nghiệm và rút ra nhận xét về vò trí tương đối
của tia tới và tia khúc xạ khi thay đổi góc tới i?
Cho nhận xét về tỉ số giữa sin góc tới ( sini) và tin góc khúc
xạ(sinr) khi góc tới i thay đổi?
Ghi các số liệu về góc tới và góc khúc xạ trong qua trình thí
nghiệm khi cho góc tới i thay đổi.


ĐỊNH LUẬT KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
- Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới ( tạo bởi tia tới và
pháp tuyến ) và ở bên kia pháp tuyến só với tia tới.
-
Với hai môi trường trong suốt nhất đònh, tỉ số giữa sin góc
tới (sini) và sin góc khúc xạ (sinr) luôn không đổi.
Sini
Sinr
=
Hằng số
II. CHIẾT SUẤT CỦA MÔI TRƯỜNG
1.CHIẾT SUẤT TỈ ĐỐI
- Tỉ số không đổi sini/sinr trong hiện tượng khúc xạ được gọi là chiết suất
tỉ đối ( n
21
) của môi trường (2) (chứa tia khúc xạ) đối với môi trường (1)
( chứa tia tới):
Sini
Sinr
=
n
21


Quan sát thí nghiệm và cho nhận xét độ lệch của tia khúc
xạ so với pháp tuyến khi thay đổi chiết suất tỉ đối n
21
Thí nghiệm
Khi n
21
> 1 thì góc khúc xạ r có giá trò như thế nào so với
góc tới i, độ lệch của tia khúc xạ so với đường pháp tuyến?
Khi n
21
< 1 thì góc khúc xạ r có giá trò như thế nào so với
góc tới i, độ lệch của tia khúc xạ so với đường pháp tuyến?
*Kết luận
Khi n
21
> 1 thì r < i : Tia khúc xạ bò lệch lại gần pháp tuyến,
môi trường (2) chiết quang hơn môi trường (1).
Khi n
21
< 1 thì r > i : Tia khúc xạ bò lệch xa pháp tuyến, môi
trường (2) chiết quang kém hơn môi trường (1).


2.CHIẾT SUẤT TUYỆT ĐỐI
- Chiết suất tuyệt đối ( thường gọi tắt là chiết suất) của một
môi trường là chiết suất tỉ đối của môi trường đó đối với
chân không.
* Chú ý:

Chiết suất chân không bằng 1.

Chiết suất không khí là 1,000293, nếu không cần độ
chính xác cao có thể tính tròn là 1

Mọi môi trường trong suốt đều có chiết suất lớn hơn 1.
Ta có hệ thức:
n
2
n
1
=
n
21

n
2
là chiết suất tuyệt đối của môi trường (2)

n
1
là chiết suất tuyệt đối của môi trường (1)


Từ hệ thức
n
2
n
1
=
n
21
hãy viết lại biểu thức của đònh luật
khúc xạ ánh sáng ?
Công thức đònh luật khúc xạ theo dạng đối xứng :
n
1
sini = n
2
sinr
III. TÍNH THUẬN NGHỊCH CỦA SỰ TRUYỀN ÁNH SÁNG.
THÍ NGHIỆM
Hãy nhận xét về đường truyền của ánh sáng khi đổi chiều?
* Kết luận:
- Ánh sáng truyền đi theo đường nào thì cũng truyền ngược
lại theo đường đó. Đây là tính thuận nghòch của sự truyền
ánh sáng.
1
n
21
=
n
12
MỞ RỘNG


IV. CỦNG CỐ – VẬN DỤNG.
Bài tập : Tia sáng truyền từ một chất trong suốt có chiết suất
n tới mặt phân cách với môi trường không khí. Góc khúc xạ
trong không khí là 60
0
. Tia phản xạ ở mặt phân cách có
phương vuông góc với tia khúc xạ. Tính chiết suất n?
BÀI GIẢI
Ta có : Góc RIS’ = 90
0
nên r + i’ = 90
0
(n)
I
S
i
i’
r
R
S’
Mặt khác i = i’

nên r + i = 90
0
. Do đó i = 90
0
- r
Theo đònh luật khúc xạ : nsini = n
2
sinr
Từ đó : n = sinr/ sini
Vì sini = sin(90
0
–r) = cosr nên n = tanr = tan60
0
Vậy n = tan60
0
= 1,73


Tiếp Trở lại


Tiếp

Xem chi tiết: Bài 26: Khúc xạ ánh sáng