Ch¬ng 2
C¬ së lý thut
I. C«ng nghƯ internet
1. Internet vµ xt xø cđa nã
Internet lµ mét m¹ng m¸y tÝnh nèi hµng triƯu m¸y tÝnh víi nhau trªn ph¹m vi toµn
thÕ giíi. Internet cã lÞch sư rÊt ng¾n, nã cã ngn gèc tõ mét dù ¸n cđa Bé Qc Phßng
Mü cã tªn lµ ARPANET vµo n¨m 1969, dù ¸n nh»m thùc nghiƯm x©y dùng mét m¹ng
nèi c¸c trung t©m nghiªn cøu khoa häc vµ qu©n sù víi nhau. §Õn n¨m 1970 ®· cã thªm
hai m¹ng: Store-and-forwarrd vµ ALOHAnet, ®Õn n¨m 1972 hai m¹ng nµy ®· ®ỵc kÕt
nèi víi ARPANET. Còng trong n¨m 1972 Ray Tomlinson ph¸t minh ra ch¬ng tr×nh th
tÝn ®iƯn tư E-mail. Ch¬ng tr×nh nµy ®· nhanh chãng ®ỵc øng dơng réng r·i ®Ĩ gưi c¸c
th«ng ®iƯp trªn m¹ng ph©n t¸n.
KÕt nèi qc tÕ ®Çu tiªn vµo ARPANET tõ University College of London (Anh) vµ
Royal Radar Establishment (Na Uy) ®ỵc thùc hiƯn vµo n¨m 1973. Thµnh c«ng vang déi
cđa ARPANET ®· lµm nã nhanh chãng ®ỵc ph¸t triĨn, thu hót hÇu hÕt c¸c trêng ®¹i häc
t¹i Mü. Do ®ã tíi n¨m 1983 nã ®· ®ỵc t¸ch thµnh hai m¹ng riªng: MILNET tÝch hỵp víi
m¹ng d÷ liƯu qc phßng (Defense Data Network) dµnh cho c¸c ®Þa ®iĨm qu©n sù vµ
ARPANET dµnh cho c¸c ®Þa ®iĨm phi qu©n sù.
Sau mét thêi gian ho¹t ®éng, do mét sè lý do kü tht vµ chÝnh trÞ, kÕ ho¹ch sư
dơng m¹ng ARPANET kh«ng thu ®ỵc kÕt qu¶ nh mong mn.
V× vËy Héi ®ång khoa häc qc gia Mü (National Science Foundation) ®· qut
®Þnh x©y dùng mét m¹ng riªng NSFNET liªn kÕt c¸c trung t©m tÝnh to¸n lín vµ c¸c tr-
êng ®¹i häc vµo n¨m 1986. M¹ng nµy ph¸t triĨn hÕt søc nhanh chãng, kh«ng ngõng ®ỵc
n©ng cÊp vµ më réng liªn kÕt tíi hµng lo¹t c¸c doanh nghiƯp, c¸c c¬ së nghiªn cøu vµ
®µo t¹o cđa nhiỊu níc kh¸c nhau.
Còng tõ ®ã tht ng÷ Internet ra ®êi. DÇn dÇn kü tht x©y dùng m¹ng ARPANET
®· ®ỵc thõa nhËn bëi tỉ chøc NSF, kü tht nµy ®ỵc sư dơng ®Ĩ dùng m¹ng lín h¬n víi
mơc ®Ých liªn kÕt c¸c trung t©m nghiªn cøu lín cđa níc Mü. Ngêi ta ®· nèi c¸c siªu
m¸y tÝnh (Supercomputer)thc c¸c vïng kh¸c nhau b»ng ®êng ®iƯn tho¹i cã tèc ®é
cao. TiÕp theo lµ sù më réng m¹ng nµy ®Õn c¸c trêng ®¹i häc.
Ngµy cµng cã nhiỊu ngêi nhËn ra lỵi Ých cđa hƯ thèng trªn m¹ng, ngêi ta dïng ®Ĩ
trao ®ỉi th«ng tin gi÷a c¸c vïng víi kho¶ng c¸ch ngµy cµng xa. Vµo nh÷ng n¨m 1990
ngêi ta b¾t ®Çu më réng hƯ thèng m¹ng sang lÜnh vùc th¬ng m¹i t¹o thµnh nhãm CIX
(Commercial Internet Exchange Association). Cã thĨ nãi Internet thËt sù h×nh thµnh tõ
®©y.
Cho ®Õn thêi ®iĨm hiƯn t¹i, Internet ®· trë thµnh mét phÇn kh«ng thĨ t¸ch rêi cđa
cc sèng hiƯn ®¹i§èi víi mét ngêi lao ®éng b×nh thêng t¹i mét níc ph¸t triĨn b×nh th-
5
êng, Internet ®· trë thµnh mét kh¸i niƯm gièng nh §iƯn tho¹i, Tivi. Trong thêi gian biĨu
cđa mét ngµy lµm viƯc ®· xt hiƯn mét kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh ®Ĩ sư dơng Internet,
còng gièng nh kho¶ng thêi gian xem Tivi mµ th«i.
Theo sè liƯu thèng kª, n¨m 2000 sè lỵng ngêi sư dơng Internet lµ kho¶ng 150 triƯu
vµ dù ®o¸n ®Õn n¨m 2003 sÏ lµ 545 triƯu ngêi sư dơng hiƯnSè lỵng 150 triƯu ngêi sư
dơng hiƯn t¹i ®ỵc ph©n bè rÊt kh«ng ®ång ®Ịu trªn toµn cÇuQu¸ nưa sè ngêi sư dơng lµ
ë khu vùc B¾c Mü cßn l¹i ë Ch©u ¢u, Ch©u ¸, Nam Mü, Ch©u Phi vµ khu vùc cËn
§«ngCơ thĨ lµ: B¾c Mü 57%, Ch©u ¢u 21.75%, Nam Mü 3%, Ch©u Phi 0.75% vµ khu
vùc cËn §«ng 0.5%
C¸c lo¹i h×nh dÞch vơ ®ỵc sư dơng nhiỊu nhÊt trªn Internet lµ:
Gi¸o dơc, mua b¸n, gi¶i trÝ, c«ng viƯc thêng ngµy t¹i c«ng së,
trun ®¹t th«ng tin, c¸c lo¹i dÞch vơ cã liªn quan ®Õn th«ng tin c¸
nh©n. Trong ®ã, c¸c dÞch vơ liªn quan ®Õn th«ng tin c¸ nh©n chiÕm
nhiỊu nhÊt, sau ®ã lµ c«ng viƯc, gi¸o dơc, gi¶i trÝ vµ mua b¸n.
2. C¸ch thøc trun th«ng trªn Internet
Trong nh÷ng n¨m 60 vµ 70, nhiỊu c«ng nghƯ m¹ng m¸y tÝnh
®· ra ®êi nhng mçi kiĨu l¹i dùa trªn c¸c phÇn cøng riªng biƯt. Mét
trong nh÷ng kiĨu nµy ®ỵc gäi lµ m¹ng cơc bé (Local Area
Networks - LAN), nèi c¸c m¸y tÝnh víi nhau trong ph¹m vi hĐp
b»ng d©y dÉn vµ mét thiÕt bÞ ®ỵc cµi ®Ỉt trong mçi m¸y. C¸c m¹ng
lín h¬n ®ỵc gäi lµ m¹ng diƯn réng (Wide Area Networks - WAN),
nèi nhiỊu m¸y tÝnh víi nhau trong ph¹m vi réng th«ng qua mét hƯ
thèng d©y trun dÉn kiĨu nh trong c¸c hƯ thèng ®iƯn tho¹i.
MỈc dï LAN vµ WAN ®· cho phÐp chia sỴ th«ng tin trong c¸c tỉ chøc mét c¸ch dƠ
dµng h¬n nhng chóng vÉn bÞ h¹n chÕ chØ trong tõng m¹ng riªng rÏ Mçi mét c«ng nghƯ
m¹ng cã mét c¸ch thøc trun tin riªng dùa trªn thiÕt kÕ phÇn cøng cđa nã. HÇu hÕt c¸c
LAN vµ WAN lµ kh«ng t¬ng thÝch víi nhau.
Internet ®ỵc thiÕt kÕ ®Ĩ liªn kÕt c¸c kiĨu m¹ng kh¸c nhau vµ cho phÐp th«ng tin ®-
ỵc lu th«ng mét c¸ch tù do gi÷a nh÷ng ngêi sư dơng mµ kh«ng cÇn biÕt hä sư dơng lo¹i
m¸y nµo vµ kiĨu m¹ng g×. §Ĩ lµm ®ỵc ®iỊu ®ã cÇn ph¶i cã thªm c¸c m¸y tÝnh ®Ỉc biƯt ®-
ỵc gäi lµ c¸c bé ®Þnh tun (Router) nèi c¸c LAN vµ c¸c WAN víi c¸c kiĨu kh¸c nhau
l¹i víi nhau. C¸c m¸y tÝnh ®ỵc nèi víi nhau nh vËy cÇn ph¶i cã chung mét giao thøc
(Protocol) tøc lµ mét tËp hỵp c¸c lt dïng chung qui ®Þnh vỊ c¸ch thøc trun tin.
Víi sù ph¸t triĨn m¹ng nh hiƯn nay th× cã rÊt nhiỊu giao thøc chn ra ®êi nh»m
®¸p øng nhu cÇu ph¸t triĨn. C¸c chn giao thøc ®ỵc sư dơng réng r·i nhÊt hiƯn nay nh
giao thøc TCP/IP, giao thøc SNA cđa IBM, OSIISDN, X.25 hc giao thøc LAN to
LAN netBIOS. Giao thøc ®ỵc sư dơng réng r·i nhÊt hiƯn nay trªn m¹ng lµ TCP/IP. Giao
thøc nµy cho phÐp d÷ liƯu ®ỵc gưi díi d¹ng c¸c “gãi “ (packet) th«ng tin nhá. Nã chøa
hai thµnh phÇn, Internet Protocol (IP) vµ Transmission Control Protocol (TCP).
6
Giao thøc TCP/IP ®¶m b¶o sù th«ng st viƯc trao ®ỉi th«ng tin gi÷a c¸c m¸y tÝnh.
Internet hiƯn nay ®ang liªn kÕt hµng ngµn m¸y tÝnh thc c¸c c«ng ty, c¬ quan nhµ níc,
c¸c trung t©m nghiªn cøu khoa häc, trêng ®¹i häc, kh«ng ph©n biƯt kho¶ng c¸ch ®Þa lý
trªn toµn thÕ giíi. §ã lµ ng©n hµng d÷ liƯu khỉng lå cđa nh©n lo¹i.
Mét sè m¹ng m¸y tÝnh bao gåm mét m¸y tÝnh trung t©m (cßn gäi lµ m¸y chđ) vµ
nhiỊu m¸y tr¹m kh¸c nèi víi nã. C¸c m¹ng kh¸c kĨ c¶ Internet cã quy m« lín bao gåm
nhiỊu m¸y chđ cho phÐp bÊt kú mét m¹ng m¸y tÝnh nµo trong m¹ng ®Ịu cã thĨ kÕt nèi
víi c¸c m¸y kh¸c ®Ĩ trao ®ỉi th«ng tin.
Mét m¸y tÝnh khi ®ỵc kÕt nèi víi Internet sÏ lµ mét trong sè hµng chơc triƯu thµnh
viªn cđa m¹ng khỉng lå nµy. V× vËy Internet lµ m¹ng m¸y tÝnh lín nhÊt thÕ giíi hay nã
lµ m¹ng cđa c¸c m¹ng.
3. C¸c dÞch vơ trªn Internet
Internet lµ c«ng nghƯ th«ng tin liªn l¹c míi, nã t¸c ®éng s©u s¾c vµo x· héi, vµo
cc sèng ë møc ®é kh¸ bao qu¸t. Nã ®a chóng ta vµo mét thÕ giíi cã tÇm nh×n réng lín
vµ chóng ta cã thĨ lµm mäi thø nh: viÕt th, ®äc b¸o, xem b¶n tin, gi¶i trÝ, tra cøu vµ hiƯn
nay c¸c c«ng ty cã thĨ kinh doanh th«ng qua Internet, dÞch vơ th¬ng m¹i ®iƯn tư hiƯn
nay ®ang ph¸t triĨn kh¸ m¹nh mÏ. Díi ®©y chØ lµ mét sè dÞch vơ trªn Internet:
• Th ®iƯn tư (E-mail): DÞch vơ E-mail cã thĨ dïng ®Ĩ trao ®ỉi th«ng tin gi÷a c¸c
c¸ nh©n víi nhau, c¸c c¸ nh©n víi tỉ chøc vµ gi÷a c¸c tỉ chøc víi nhau. DÞch vơ
nµy cßn cho phÐp tù ®éng gưi néi dung th«ng tin ®Õn tõng ®Þa chØ hc tù ®éng
gưi ®Õn tÊt c¶ c¸c ®Þa chØ cÇn gưi theo danh s¸ch ®Þa chØ cho tríc (gäi lµ mailing
list). Néi dung th«ng tin gưi ®i dïng trong th ®iƯn tư kh«ng chØ cã v¨n b¶n (text)
mµ cßn cã thĨ ghÐp thªm (attack) c¸c v¨n b¶n ®· ®ỵc ®Þnh d¹ng, graphic, sound,
video. C¸c d¹ng th«ng tin nµy cã thĨ hoµ trén, kÕt hỵp víi nhau thµnh mét tµi
liƯu phøc t¹p. Lỵi Ých chÝnh dÞch vơ th ®iƯn tư lµ th«ng tin gưi ®i nhanh vµ rỴ.
• WWW (World Wide Web): §©y lµ kh¸i niƯm mµ ngêi dïng Internet quan
t©m nhiỊu nhÊt hiƯn nay. Web lµ mét c«ng cơ, hay ®óng h¬n lµ mét dÞch vơ cđa
Internet, Web chøa th«ng tin bao gåm v¨n b¶n, h×nh ¶nh, ©m thanh vµ thËm chÝ
c¶ video ®ỵc kÕt hỵp víi nhau Web cho phÐp chóng ta chui vµo mäi ngâ ng¸ch
trªn Internet, lµ nh÷ng ®iĨm chøa CSDL gäi lµ Website. Nhê cã Web nªn dï
kh«ng ph¶i lµ chuyªn gia, mäi ngêi cã thĨ sư dơng Internet mét c¸ch dƠ dµng.
PhÇn mỊm sư dơng ®Ĩ xem Web gäi lµ tr×nh dut (Browser). Mét trong nh÷ng
tr×nh dut th«ng thêng hiƯn nay lµ Navigator cđa Netcape, tiÕp ®ã lµ Internet
Explorer cđa Microsoft.
• DÞch vơ trun file (FTP - File Transfer Protocol): lµ dÞch vơ dïng ®Ĩ trao ®ỉi
c¸c tƯp tin tõ m¸y chđ xu«ng c¸c m¸y c¸ nh©n vµ ngỵc l¹i.
• Gropher: DÞch vơ nµy ho¹t ®éng nh viƯn Menu ®đ lo¹i. Th«ng tin hƯ thèng
Menu ph©n cÊp gióp ngêi sư dơng tõng bíc x¸c ®Þnh ®ỵc nh÷ng th«ng tin cÇn
7
thiÕt ®Ĩ ®i tíi vÞ trÝ cÇn ®Õn. DÞch vơ nµy cã thĨ sư dơng ®Ĩ t×m kiÕm th«ng tin
trªn c¸c FTPSite.
• Telnet: DÞch vơ nµy cho phÐp truy cËp tíi Server ®ỵc x¸c ®Þnh râ nh mét
TelnetSite t×m kiÕm Server. Ngêi t×m cã thĨ thÊy mét dÞch vơ v« gi¸ khi t×m
kiÕm c¸c th«ng tin trong th viƯn vµ c¸c th«ng tin lu tr÷. Telnet ®Ỉc biƯt quan
träng trong viƯc kÕt nèi c¸c th«ng tin tõ c¸c m¸y tÝnh xng trung t©m.
8
HTML
I. Tổng quan
Hypertext Markup Language là gì ?
HTML là một ngôn ngữ đơn giản và khá mạnh, cho phép chúng ta tạo ra các
trang web. Ngôn ngữ này dùng các tag hoặc mã cho phép người dùng chèn văn
bản để tạo các thành phần của trang web và được hiện thò bởi trình duyệt web.
Nói về web chúng ta cần phân biệt hai thuật ngữ : web page chỉ là một tài liệu
HTML. Web site là một số các trang liên kết với nhau và được quản lý bởi
những cá nhân hay một tổ chức nào đó.
Hypertext và Hyperlink :
a. Một trong những điểm chính của HTML, xác đònh cách
thức hoọt động của web, là hổ trợ các liên kết siêu văn
bản (hypertext). Bằng cách sử dụng các lệnh đặt biệt
trong HTML, tác giả trang web có thể thay đổi một
đoạn chữ nào đó thành dạng có thể kích hoạt được
(thường có dấu gạch dưới và có màu khác so với văn
bản bình thường). Khi người dùng nhấp vào hypertext
thì trình duyệt web thường đáp ứng bằng cách trả về
một trang web mới.
Nhưng không phải tất cả các liên kết điều là đoạn chữ – hình ảnh cũng có thể
trở thành “có khả năng click”. Trong trường hợp này gọi là một siêu liên kết
(hyperlink) thì thích hợp hơn, nhưng điều đó thì không quan trọng, chúng có thể
dùng thay thế cho nhau được.
Nhưng làm thế nào để liên kết đến trang này ? Mỗi trang web (và hầu hết các
tài nguyên khác trên Internet) có một đòa chỉ đặt biệt và duy nhất. Các đòa chỉ
đó gọi là Uniform Resource Locators (URLs).
9
URL :
Hầu hết các dòch vụ đều có một phương pháp đònh đòa chỉ, vì thế chúng ta có
thể tìm thấy tài nguyên cụ thể một cách dễ dàng. Đối với mỗi loại dòch vụ, đòa
chỉ có thể khác nhau. Bảng liệt kê sau chỉ ra các loại dòch vụ :
Giao thức Tài liệu có thể truy cập
http:// Tài liệu HTML
https:// Tài liệu HTML được bảo mật
files:// Tài liệu HTML trên đóa cục bộ
ftp:// Site Ftp và các tập tin
gopher:// Menu Gopher và các tài liệu
news:// Nhóm tin UseNet trên một News Server
b. World Wide web cũng có phương pháp đònh đòa chỉ của
chính nó, nhưng có hơi cao cấp hơn so với các phương
pháp được dùng trong những dòch vụ trước kia. Không
những vì web rất mới, mà còn vì nó là dòch vụ duy nhất
cho phép truy cập tất cả các dòch vụ Internet khác, nên
đòa chỉ của nó phải tinh vi hơn.
c. URLs chính là các đòa chỉ mà chúng ta đang nói tới.
Chúng có dạng như sau :
protocol://internet_address/path/filename.ext
hay :
protocol://internet_address
ví dụ :
http://www.microsoft.com/windows/index.html
http://www.yahoo.com
10
d. Có hai lợi ích chính khi dùng URL :
Cho phép chúng ta chỉ ra một cách
tường minh loại dòch vụ Internet sẽ
dùng. Ví dụ, HTTP chỉ ra Hypertext
Transfer Protocol – đây là giao thức
cơ bản để truyền các tài liệu web.
Hệ thống đònh đòa chỉ URL gán cho
mỗi tài liệu, chương trình, và tập tin
trên Internet một đòa chỉ riêng biệt.
II. Sử dụng các HTML Tags để đánh dấu tài liệu :
Có hai loại tags cơ bản : container tag – tag chứa, có mang thông tin và empty
tag – tag rỗng, không cần phần đóng.
Ví dụ :
<h1>
Chào bạn !<hr>
<! đây là chú thích <hr> là tag rỗng >
</h1>
Trong HTML thì không phân biệt chữ hoa và chữ thường.
Thành phần quan trọng nhất trong một tài liệu HTML là các liên kết. Vì vậy
trước tiên chúng ta khảo sát tag <a>. Trong tag <a> có nhiều thuộc tính nhưng
phổ biến nhất là href và name.
Cú pháp : <a
Accesskey = key
Class = classname
Datafld = colname
Datasrc = #ID
Href = url
id =value
lang = language
Language = Javscript | Jscript | VBScript | VBS
Method = http-method
Name =name
Rel = "stylesheet"
Rev ="stylesheet"
11
Style = css1-properties
Tabindex = n
Target = window_name | _blank | _parent | _search | _self | _top
Title = text
Urn = urn
event = script >
e. Để liên kết đến một trang khác chúng ta sử dụng :
<a href=”url”> văn bản click </a>
ví dụ : muốn liên kết với microsoft :
<a href=”http://www.microsoft.com”> Microsoft Home Page
</a>
Liên kết trên cùng một trang, chúng ta dùng ký tự # hay một tên anchor.
Ví dụ :
<a href = “#about”> Về nhóm tác giả </a>
Khi click vào liên kết này có thể tác động lên thanh cuộn trên trình duyệt cho
đến khi có phần tên là “about” hiển thò trên màn hình. Điều này có nghóa là
một phần nào đó trên tài liệu của chúng ta bao gồm luôn đích đến của một liên
kết, chẳng hạn đoạn mã sau:
<a name = “about”> <h3> Về Nhóm Tác Giả </h3> </a>
Nhóm tác giả hiện là sinh viên năm cuối trường
Hùng Vương.
1. Cấu Trúc Của Một Tài Liệu HTML
<html>
<head><title>Tiêu Đề</title></head>
<body>
Nội dung của tài liệu
</body>
</html>
Như chúng ta thấy thì một tài liệu HTML có Phần Đầu và Phần Thân. Theo thứ
tự chúng ta hãy khảo sát phần đầu của tài liệu.
1.1 Phần Đầu Của Tài Liệu :
Tag mở <head> và tag đóng </head> bao nội dung của phần đầu. Phần chứa
trong các tags <head> và </head> thường là thông tin chung về tập tin và nó
12
không hiển thò lên phần văn bản tài liệu. Có một số tags trong phần này cũng
có thể nằm trong phần body.
Tag <head> có thể chứa một số thành phần :
<title> : mô tả tựa đề tài liệu. Có hai thuộc tính : id và lang.
Cú pháp : <title
Title = string >
<base> : URL gốc của tài liệu. Có hai thuộc tính : href, target.
Cú pháp : <base
Href = url
Target = window_name | _blank | _parent |
_search | _self | _top >
<meta> : nhúng thêm thông tin. Có năm thuộc tính : content, http-equiv,
name, title, url.
Cú pháp : <meta
Content = description
http-equiv = response
Name = text
Title = text
url = url >
<marquee> : hiển thò dòng văn bản chạy từ phải sang trái. Có rất nhiều
thuộc tính nhưng có hai thuộc tính thường được sử dụng : direction và
behavior.
Cú pháp : <Marquee behavior = alternate | scroll | slide
Bgcolor = color
Class = classname
Datafld = colname
Dataformatas = html | text
Datasrc = #ID
Direction = down | left | right | up
Height = n
Hspace = n
ID=value
Language = javascript | jscript| vbscript | vbs
Loop = n
Scrollamount = n
Scrolldelay = milliseconds
13
Style = css1-properties
Title = text
Truespeed vspace = n width = n event = script >
<basefont> : đặt giá trò font nền được sử dụng mặc đònh khi dàn trang văn
bản. Có sáu thuộc tính : face, color, id, size, title, class.
Cú pháp : <basefont
Class = classname
Color =color
Face =font
Id =value
Lang =language
Size =n >
<bgsound> : cho phép chúng ta tạo các trang với âm thanh nền. Có tám
thuộc tính : balance, id, loop, src, title, volume, class, lang.
Cú pháp : <bgsound
Balance = n
Class = classname
ID=value
Lang =language
Loop = n
Src = url
Title = text
Volume = n >
<link> : cho phép tài liệu hiện hành sử dụng các văn phong (styles) được
đònh nghóa trong một stylesheet riêng. Có các thuộc tính sau : disabled, href,
id, media, rel, rev, title.
Cú pháp : <Link
Disabled
Href = url
ID=value
Media = Screen | Print | All
Rel = stylesheet
Rev = stylesheet
Title = text >
<script> : xác đònh một kòch bản cho trang và sẽ được thông dòch bởi một
script engine.
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét